Voor het eerst in bijna 50 jaar is een zeldzame kiwi in het wild waargenomen op het vasteland in Nieuw-Zeeland. De grijze gevlekte kiwi (of 'kiwi pukupuku', zoals hij in de taal van de Māori heet) is een loopvogel die van nature enkel in Nieuw-Zeeland voorkomt. Hij is nu opgedoken op de westkust van Noordereiland. "Dit is bijna een mirakel", zegt Emily King, hoofd van de Kiwi Recovery Group.
Zeldzame kiwi voor het eerst in bijna 50 jaar in het wild gespot op vasteland van Nieuw-Zeeland
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Kiwi's zijn loopvogels die van nature enkel voorkomen in Nieuw-Zeeland. Die naam komt van de Māori, de inheemse bevolking van Nieuw-Zeeland, en zou afgeleid zijn van de kreet van het mannetje. Er zijn verschillende soorten kiwi's, waarvan de kleine grijze kiwi (Apteryx owenii) er eentje is. De Māori noemen hem de 'kiwi pukupuku'.
Het is de kleinste kiwisoort, met een gewicht tussen 900 gram en 1,9 kilogram. Voor de komst van Europese kolonisten kwam de kleine grijze kiwi voor op beide eilanden van Nieuw-Zeeland. Maar de loopvogel is extreem gevoelig voor roofdieren, vooral voor dieren die niet van nature in Nieuw-Zeeland voorkomen.
Aan het begin van de 20e eeuw was de kiwisoort bijna uitgestorven. In 1912 werden 5 exemplaren van het vasteland overgebracht naar Kapiti Island, een eiland voor de westkust van Zuidereiland. Daar slaagde de vogel erin om te overleven. Tot nu toe dacht men dat de kiwi pukupuku in het wild enkel nog op eilanden voor de kust leefde.
Ook op het vasteland van Zuidereiland komt de kiwi pukupuku nog voor, maar enkel in door hekken beschermde en sterk afgeschermde natuurgebieden. De laatste waarneming van een in het wild levend exemplaar op het vasteland dateert van 1978. Maar nu, bijna 50 jaar later, is er weer eentje gezien.
Eindelijk gevonden, op de laatste nacht
Een jager van het Department of Conservation (DOC) van de overheid merkte de kleine grijze kiwi op in de afgelegen Adams Wilderness Area, aan de westkust van Zuidereiland. Het DOC stuurde biodiversiteits-ranger Iain Graham en zijn hond Brew ter plaatse om de vogel te vinden.
Graham en Brew maken deel uit van het Conservation Dogs-programma van het DOC. Dat begeleidt, certificeert en ondersteunt teams van hondenbegeleiders bij het opsporen van beschermde diersoorten en ongewenste plagen in Nieuw-Zeeland.
"Ik hoorde de eerste nacht kiwi's roepen. Twee ervan zongen een duet. Ik wist meteen dat ze niet klonken als andere kiwi's. Het was opwindend, maar het duurde een paar dagen om het exacte gebied te bepalen", vertelt Graham.
Ik was dolblij toen we eindelijk het vrouwtje te pakken kregen op onze laatste nacht, de allerlaatste kans voordat we moesten terugvliegen
Biodiversiteits-ranger Iain Graham
De hele onderneming was volgens Graham "een achtbaan" die pas op het laatst succesvol bleek. "We zaten in ruig terrein, in het typisch onstuimige weer van de westkust, en mijn droge kleren raakten op. Brew vond wel een hol, maar ik kon de vogel niet bereiken."
"We waren zo frustrerend dichtbij. Ik was dolblij toen we eindelijk het vrouwtje te pakken kregen op onze laatste nacht, de allerlaatste kans voor we moesten terugvliegen."
Er werden enkele veertjes van de vogel verzameld om te bevestigen of het wel degelijk om de kleine grijze kiwi ging. Het resultaat was positief.
"Dit is bijna een mirakel"
Zowel voor natuurbeschermers als voor de Māori is de verschijning van de kiwi pukupuku een geschenk. Volgens Kara Edwards van Kāti Māhaki ki Makaawhio, een Māori-stam in het westen van Zuidereiland, is het een kans om contact te maken met wat beschouwd wordt als een verloren schat.
"Het is ongelooflijk dat de kiwi pukupuku al die tijd in onze takiwā (woongebied, red) heeft overleefd. We zijn enorm enthousiast en kijken ernaar uit om met het DOC samen te werken om de toekomst van de kiwi pukupuku veilig te stellen."
Ik weet niet goed hoe ik moet zeggen hoe geweldig deze herontdekking is voor de natuurbeschermingswereld
Emily King, hoofd van de Kiwi Recovery Group
Emily King, die de Kiwi Recovery Group leidt, zegt dat de ontdekking "bijna een mirakel" is. "De kiwi pukupuku is een van die unieke soorten die Aotearoa (Nieuw-Zeeland in Māori-taal, red) zo bijzonder maken. Ik weet niet goed hoe ik moet zeggen hoe geweldig deze herontdekking is voor de natuurbeschermingswereld."
"De laatste waarneming van een kiwi pukupuku op het vasteland was in 1978. Ondanks jarenlang gericht zoeken hadden we ze tot nu toe niet gevonden. We zijn de jager dankbaar dat hij dit heeft gemeld en bewijs heeft verzameld. Het was als zoeken naar een speld in een hooiberg, maar hij wees ons de juiste plek om te beginnen met zoeken."
Zijn er nog meer kiwi pukupuku's?
Sinds de waarneming van het vrouwtje zijn Graham en Brew teruggekeerd naar het gebied en hebben ze ook een mannetje kunnen vangen. "We wachten op de genetische analyse ter bevestiging, maar de metingen lijken te kloppen voor een kiwi pukupuku", zegt Graham.
Het DOC en de Māori verzamelen nu verdere informatie om de toekomstige bescherming en het beheer van deze vogels te kunnen onderzoeken. Beide kiwi's hebben zenders gekregen en zijn opnieuw uitgezet in de natuur. Op die manier kunnen de experts monitoren waar de vogels naartoe gaan.
"We hebben een aantal akoestische recorders, in feite grote microfoons die we in de bush plaatsen. Die nemen alle 'roepjes' op die in de loop van de tijd worden geproduceerd", zegt Emily King. "Hopelijk kunnen we aan de hand van die informatie bepalen of er nog meer zijn, en we duimen dat die er zijn."
