In de expo 'Magisch realisme' in Wiels doen kunstenaars waar wereldleiders in blijven falen: ze pakken de klimaatcrisis aan. De confrontatie met de realiteit is hard, maar er is gelukkig ook plaats voor hoop. 3 redenen waarom 'Magisch realisme' een retourtje Brussel waard is.
Kunstenaars doen waar politici in falen (en 2 andere redenen waarom de expo 'Magisch realisme' een bezoek waard is)
Kunst als wake-up call: onze planeet staat in brand
De expo confronteert je direct met de harde realiteit. Kunstenaar Annie Ratti verzamelde in een boek alle diersoorten die de afgelopen eeuw zijn verdwenen door ontbossing, vervuiling en jacht - compleet met plaats van delict en jaartal. Otobong Nkanga opent de tentoonstelling met een gedicht gegrift in klei: "While we stand. While we wait. While we watch. We can't yet mourn. Until Then."
Haar woorden wijzen op ons gebrek aan verantwoordelijkheid voor de biosfeer. Toch geeft ze ook hoop: via 5 terraria in handgeblazen glazen bollen toont ze hoe de natuur zelfs in verschroeide aarde kan regenereren met enkel water en zuurstof.
De kunstenaars zoeken oplossingen
De kunstenaars pleiten voor een totaal nieuwe benadering: samenwerken met de natuur in plaats van ertegen vechten. Agro-ecologe Suzanne Husky toont op prachtig geborduurde wandtapijten hoe we plekken kunnen creëren waar insecten, vogels en planten welkom zijn. Anne-Marie Maes volgt het pad van bijen, algen en schimmels, en plaatste in Wiels een evocatie van haar Brusselse daktuin, 10 hoog.
Indrukwekkend is ook de prachtige film van Saodat Ismailova over Arslanbob, een walnotenbos in Kirgizië. De bomen zijn er zo talrijk dat ze meer koolstofdioxide uitstoten dan zuurstof, met zoveel hallucinogene gevolgen dat zelfs dieren de wijk nemen.
Ismailova combineert beelden van het bos met miniaturen uit een boek van een Perzische geleerde uit de 13de eeuw. De boodschap is duidelijk: laten we onze macht delen met andere soorten in plaats van alles te willen beheersen.
Vrouwelijke pioniers tonen de weg
Opvallend is hoeveel vrouwelijke kunstenaars de expo domineren - terecht, want zij waren vaak baanbrekend in een door mannen bestuurde kunstwereld. De 77-jarige Chileense Cecilia Vicuña, bekroond met de Gouden Leeuw in Venetië, schrijft een gedicht in de ruimte met visnetten waarin 161 objecten zijn verknoopt.
Joan Jonas toont haar fascinatie voor het leven onder water, terwijl wijlen Marisa Merz experimenteerde vanuit haar keuken in Turijn met aluminium tot prachtige constructies. Hun werk bewijst dat vrouwen al decennia vooroplopen in het verbinden van kunst en ecologie.
Ik trok enigszins bedrukt maar ook hoopvol huiswaarts. Bedwelmd door zoveel prachtige verhalen. En de overtuiging dat we met verbeelding, vaak gevoed door oeroude kennis en mystiek, beter af zijn.
