Een groep inheemse inwoners van enkele eilanden ten noorden van Australië heeft een klimaatproces verloren tegen de Australische regering. De eilandbewoners vinden dat de regering te weinig gedaan heeft om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Maar volgens het Australische Federale Hof zou de temperatuur op aarde amper gestegen zijn door de extra uitlaatgassen in Australië.
Na 4 jaar juridische strijd oordeelde het Australische Federale Hof dat de overheid niet wettelijk verplicht is om de Torres Strait-eilanden te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De zaak werd aangespannen door een groep eilandbewoners die zeggen dat hun gemeenschappen op termijn dreigen te verdwijnen door de stijgende zeespiegel.
De Torres Strait, een keten van ongeveer 274 eilanden tussen het noorden van het Australische vasteland en Papoea-Nieuw-Guinea, wordt in snel tempo bedreigd door stijgende zeespiegel. Het zeeniveau stijgt er bijna 3 keer sneller dan het wereldgemiddelde. Op sommige eilanden zijn graven al in zee gespoeld, kusten weggespoeld en landbouwgronden verzilt.
De aanklagers vroegen de rechter om de federale overheid te verplichten om haar uitstoot van broeikasgassen te beperken zodat de eilanden bewoonbaar blijven. Ze wilden vermijden dat hun gemeenschappen "klimaatvluchtelingen" worden.
Als de overheid ons niet beschermt, wie dan wel?
Aanklager Paul Kabai
Rechter Michael Wigney erkende dat de uitstootdoelstellingen van de overheid tussen 2015 en 2021 niet waren gebaseerd op de best beschikbare klimaatwetenschap. Toch oordeelde hij dat de bijdrage van Australië aan de wereldwijde temperatuurstijging "nauwelijks meetbaar" zou zijn geweest, zelfs als de doelstellingen ambitieuzer waren geweest.
De uitspraak toont aan hoe moeilijk het is om in de rechtbank nationale overheden verantwoordelijk te houden voor klimaatopwarming. Australië is op wereldschaal een relatief kleine uitstoter, maar het is ook een van de grootste exporteurs van steenkool ter wereld.
Mijn hart breekt voor mijn familie en mijn gemeenschap
Aanklager Pabai Pabai
"Mijn hart breekt voor mijn familie en mijn gemeenschap", reageerde aanklager Pabai Pabai na de uitspraak. Medeverzoeker Paul Kabai sprak van "shock": "Wat moeten we onze families nu vertellen?"
Klimaatdoelstellingen opgetrokken
Onder de vorige conservatieve regering mikte Australië op een emissiereductie van 26 procent tegen 2030. De huidige centrumlinkse regering, aan de macht sinds 2022, heeft dat doel opgetrokken naar 40 procent en streeft naar klimaatneutraliteit tegen 2050.
Toch blijft de kritiek aanhouden dat deze ambities onvoldoende zijn om kwetsbare gemeenschappen te beschermen tegen de snel escalerende klimaatcrisis. Volgens de Wereld Meteorologische Organisatie zal de wereldwijde temperatuur waarschijnlijk al voor het einde van dit decennium de kritieke grens van 1,5 graden Celsius overschrijden.
Voor de bewoners van de Torres Strait is de situatie ondertussen dringend. "De zee neemt ons land, onze voorouders, onze toekomst", zei Kabai eerder. "Als de overheid ons niet beschermt, wie dan wel?"
