Nieuw-Caledonië krijgt het statuut van 'staat binnen de Franse Republiek'. Dat is besloten in een nieuw akkoord tussen Frankrijk en het overzeese gebied in de Stille Oceaan. Op die manier krijgt de eilandengroep meer onafhankelijkheid, maar blijft het wel onderdeel van Frankrijk. President Emmanuel Macron spreekt over een "historisch akkoord".
"Historisch akkoord": Nieuw-Caledonië krijgt statuut van 'staat', maar blijft deel van Frankrijk
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"Na meer dan 10 dagen onderhandelen hebben de politici van Nieuw-Caledonië en de vertegenwoordigers van de Franse staat een historische overeenkomst bereikt." Dat schrijft de Franse president Emmanuel Macron op X.
"Er komt een Nieuw-Caledonische staat binnen de Franse Republiek: dat is een teken van vertrouwen", klinkt het nog. "De tijd is aangebroken voor respect, stabiliteit en goede wil om aan een gezamenlijke toekomst te bouwen."
Nieuw-Caledonië of Kanaky bestaat uit een langwerpig hoofdeiland met kleinere eilandjes ten noordoosten van Australië. Het telt ongeveer 270.000 inwoners.
Sinds 1853 maakt het deel uit van Frankrijk, maar de meeste Kanaks (de oorspronkelijke inwoners) zien niet in waarom ze een van de weinige overblijfselen van het Franse koloniale rijk moeten blijven. Lange tijd kregen ze te maken met discriminatie en pas in 1957 gaf Frankrijk hen de Franse nationaliteit.
Sinds 1988 geniet de eilandengroep verregaande autonomie, maar Frankrijk blijft bevoegd voor Defensie, Buitenlandse Zaken, Justitie en Hoger Onderwijs.
De oorspronkelijke inwoners of Kanaks vormen ongeveer 40 procent van de bevolking en zijn overwegend voorstander van onafhankelijkheid. Daarnaast zijn er 27 procent Caldoches of afstammelingen van vooral Franse kolonisten die liever de band met het moederland behouden.
Niet alleen Macron, maar ook andere Franse politici tonen zich enthousiast over het nieuwe akkoord. De Franse eerste minister zegt dat de overeenkomst een "historische omvang" heeft. De minister voor de Overzeese Gebieden Manuel Valls spreekt dan weer over een "verstandig compromis".
Dat Nieuw-Caledonië geen onafhankelijkheid krijgt, was te verwachten. De eilandengroep heeft namelijk veel nikkelmijnen. Meer dan een tiende van alle bekende reserves van dat metaalerts ligt op de eilandengroep. Het is na Canada en Rusland een van de grote uitvoerders van nikkel, vooral naar China, Zuid-Korea, Japan en Taiwan.
Macron wil de eilandengroep ook graag gebruiken om het Franse belang in de Pacifische regio te benadrukken. China en de Verenigde Staten strijden namelijk om invloed in het gebied.
Onafhankelijkheidswens in Nieuw-Caledonië
Het akkoord komt er nadat vorig jaar gewelddadige rellen hadden plaatsgevonden in Nieuw-Caledonië. Die waren het gevolg van een uit de hand gelopen protest tegen een voorgestelde wijziging van de Nieuw-Caledonische wetgeving, waarbij Fransen die al 10 jaar in het Franse overzees gebied wonen stemrecht zouden krijgen. Die wetswijziging is uiteindelijk ook goedgekeurd.
In 1998 werd het Nouméa-akkoord getekend, waardoor enkel Kanaks en buitenlanders die vóór 1998 op Nieuw-Caledonië woonden, stemrecht hadden in de regionale verkiezingen. Fransen (en andere buitenlanders, red.) die de voorbije 25 jaar naar het gebied zijn verhuisd, mochten er dus voor de wetswijziging niet stemmen in bijvoorbeeld een referendum over onafhankelijkheid.
Voorstanders van onafhankelijkheid vreesden dat de wetswijziging de stemmen van de oorspronkelijke inwoners zou doen verwateren. De Franse minister van Binnenlandse Zaken benadrukte echter dat de aanpassingen "van moreel belang waren voor zij die geloven in de democratie".
