"Vandaag is een nieuwe dag, een nieuwe bladzijde in de geschiedenis. Het is de dag van een nieuw, sterk Turkije." Dat heeft de Turkse president Recep Tayyip Erdogan gezegd tijdens een bijeenkomst van zijn AKP-partij, een dag na het begin van de ontwapening van de Koerdische Arbeiderspartij PKK.
President Erdogan kondigt "nieuwe bladzijde voor Turkije" aan na begin ontwapening PKK
"Turkije heeft gewonnen, 86 miljoen inwoners hebben gewonnen", aldus nog Erdogan. De Turkse president bracht in herinnering dat tijdens 4 decennia van guerrilla minstens 50.000 doden waren gevallen, onder wie 2.000 Turkse soldaten.
Erdogan kondigde aan dat in het Turks parlement een commissie zal worden opgericht die zich moet buigen over het verdere verloop van het vredesproces.
Videoboodschap PKK-leider
In een videoboodschap kondigde Abdullah Öcalan, de gevangengenomen leider van de Koerdische Arbeiderspartij PKK, begin deze week aan dat de gewapende strijd met Turkije afgelopen is. Hij riep ook op tot een volledige overgang naar democratische politiek, en vraagt het parlement zelfs om een commissie op te richten die de ontwapening moet opvolgen.
De videoboodschap van Öcalan was een historisch keerpunt in de gewapende strijd tussen de PKK en de Turkse staat. Toch kwam de mededeling niet helemaal onverwacht: eigenlijk werd in mei al beslist om de PKK-partij te ontbinden en te stoppen met vechten. Deze videoboodschap van leider Öcalan bevestigde dat nu.
"Dit is een vrijwillig overgang van een gewapende strijd", zegt Öcalan in de video
"De PKK heeft afstand genomen van een natiestaat als doel," zei Öcalan. "En doet daarmee ook afstand van de oorlogsstrategie, waardoor de partij ophield te bestaan."
Öcalan benadrukte dat het om een vrijwillige overgang ging. "We gaan over van een gewapende strijd naar een democratische politiek. Dit is geen verlies, maar een historische winst," aldus de PKK-leider.
President Erdoğan had duidelijk gemaakt dat Turkije geen enkele poging zou toelaten om het ontwapeningsproces van de PKK te dwarsbomen. Volgens hem was het land bezig de "bloedige ketenen" van het terrorisme van zich af te werpen en zou er snel een einde komen aan de "muur van terreur". Hij verwachtte de komende dagen positieve ontwikkelingen.
Einde aan lange strijd
Al sinds de jaren 80 voert de PKK een gewapende strijd voor autonomie voor de Koerdische minderheid in het oosten van Turkije. Bij het geweld tussen de PKK en de Turkse staat zijn de voorbije 40 jaar meer dan 40.000 doden gevallen.
Öcalan, die al 26 jaar wordt vastgehouden op het Turkse gevangeniseiland Imrali, in de Zee van Marmara, riep de PKK al in 2015 op om de wapens neer te leggen en te ontmantelen. De PKK reageerde pas in februari - na zijn tweede poging - positief op de oproep en kondigde een onmiddellijk staakt-het-vuren met de Turkse strijdkrachten aan.
Wie zijn de Koerden?
De Koerden zijn een volk dat in het Midden-Oosten woont. Ze hebben geen eigen land, maar leven verspreid over vier landen: Turkije, Syrië, Irak en Iran.
Ze hebben een eigen taal (Koerdisch), een eigen cultuur en willen vaak meer rechten of zelfs een eigen land, dat ze "Koerdistan" noemen. In sommige gebieden hebben ze al een vorm van zelfbestuur, zoals in Noord-Irak.
Er zijn ongeveer 30 tot 40 miljoen Koerden, waarvan er zo'n 20 miljoen in Turkije wonen. Ze vormen daarmee de grootste minderheidsgroep in Turkije. Lange tijd mochten Koerden in Turkije hun taal niet spreken of onderwijzen, en hun cultuur werd onderdrukt. De Turkse regering wilde iedereen als "Turk" zien.
Een Koerdische groep, de PKK (Koerdische Arbeiderspartij), begon in de jaren 1980 een gewapende strijd tegen de Turkse staat. Ze vroegen meer rechten en later ook onafhankelijkheid. Turkije ziet de PKK als een terreurgroep, en er is al jarenlang geweld tussen beide partijen.
Het vooruitzicht van deze historische beslissing heeft veel Koerden hoop gegeven op een oplossing voor het Koerdische conflict, meer rechten voor Koerden in Turkije en een einde aan de gevechten.
De PKK wil bij deze ontmanteling ook de vrijlating van haar leider Öcalan bewerkstelligen. De kans dat hij vrijgelaten wordt, groeit dus.
Wel is het verder nog onzeker of alle groepen binnen de PKK ook effectief de oproep tot ontbinden zullen aanvaarden en volgen.
Wordt PKK ontbonden? Wat is de geschiedenis achter de Koerdische afscheidingsbeweging? (Terzake, 27 februari)
