De voordelen van 's nachts aan een lange rit naar je vakantieplek beginnen wegen niet op tegen de mogelijke risico's. De kans dat je door vermoeidheid bijvoorbeeld in een ongeval betrokken geraakt, is groter. Je wint er soms niet eens tijd mee. Ontdek hier enkele tips.
Waarom ’s nachts naar je vakantiebestemming rijden niet altijd even veilig is (en soms niet eens tijdwinst oplevert)
Hajo Beeckman
Gepubliceerd:
Dit artikel verscheen voor het eerst op 30 juni 2023. Nu het vakantieverkeer zich volop op gang trekt, bieden we het je opnieuw aan.
’s Nachts rijden heeft zeker voordelen. Er is veel minder verkeer en het is niet zo warm in de wagen, maar daarnaast zijn er eigenlijk meer nadelen. Vaker dan tijdens een lange rit overdag slaat de vermoeidheid ’s nachts onverbiddelijk sneller toe.
Volgens een bevraging van verkeersinstituut Vias zou een kwart van de respondenten achter het stuur al eens ingedommeld zijn. Een kleinere groep gaf toe dat ze daardoor zelfs waren uitgeweken naar de pechstrook. Een aanrijding met een defect voertuig daar heeft vaak fatale gevolgen.
Verkeersexpert Hajo Beeckman over 's nachts op verlof vertrekken: "De meeste ongevallen gebeuren in de laatste 100 km"
Volgens Frans onderzoek is 1 op de 5 ongevallen die in de zomer gebeuren op de grote wegen naar het zuiden te wijten aan vermoeidheid. Het ongevalsrisico is zelfs het grootste tijdens de laatste 100 kilometer van je traject. Daarom is het belangrijk om voldoende uitgerust aan je rit te beginnen, regelmatig pauzes te nemen en – als je je écht slaperig voelt - maximaal 20 minuten een uiltje te knappen.
De gevaren van ’s nachts rijden moeten natuurlijk ook niet overroepen worden. Rij je ’s nachts, ken dan vooral jezelf, zoals luisteraar Bert van VRT Radio 1 zegt. Weet wat je lichaam aankan.
De 'circadiane vermoeidheid' tussen 2 uur en 6 uur ‘s nachts
In de wetenschap is er zoiets als het circadiane ritme, vrij vertaald is dat gewoon onze biologische klok. Die wordt al honderdduizenden jaren bepaald door de cyclus van dag en nacht die één etmaal duurt. Zonlicht en duisternis beïnvloeden de manier waarop onze hersenen werken en hebben onder meer invloed op onze lichaamstemperatuur, ons concentratievermogen en het vermogen tot snel en helder denken.
Ook al zijn er verschillen tussen individuen: bij nacht en in het bijzonder tussen 2 uur en 6 uur zijn we gewoon iets minder alert. De Amerikaanse luchtvaartregulator FAA (Federal Aviation Administration) vaardigde eerder al adviezen uit voor piloten die nachtvluchten uitvoeren.
De FAA ziet drie types van vermoeidheid:
acute vermoeidheid door geen of te weinig slaap gedurende één nacht
cumulatieve vermoeidheid door te weinig slaap over een langere periode
circadiane vermoeidheid ('Circadian Low') die doorgaans optreedt bij elk individu tussen 2 uur en 6 uur ’s nachts
Wanneer meerdere types zich bij een piloot manifesteren, dan is het gevaar op ongelukken groter. De ramp met vlucht 447 van Air France van Rio de Janeiro naar Parijs in 2009 was in belangrijke mate het gevolg van cumulatieve en circadiane vermoeidheid. Het vliegtuig stortte even na 2 uur neer in de Atlantische oceaan omdat de betrokken piloten ondanks hun training volgens een evaluatierapport n.a.v. het ongeval niet in staat waren om tijdig en correct te reageren op verschillende foutmeldingen op hun instrumenten.
Zelfs in de zeilsport is het risico op indommelen bekend, weet luisteraar Jan. Daar spreken ze over de "hondenwacht", de nachtelijke uren tijdens een lange reis over zee of oceaan waarbinnen de hele crew slaapt, behalve één iemand die over de boot moet waken, en die uiteindelijk ook soms in slaap valt.
In principe ben je ook als automobilist tussen 2 uur en 6 uur iets minder goed in staat om snel te reageren op gevaarsituaties. Rij je toch ‘s nachts, dan kan je deze tips hanteren om de risico’s te verkleinen en veilig op je bestemming aan te komen.
Tips voor een veilige nachtrit
Zorg dat je uitgeslapen aan je reis vertrekt, of slaap vooraf toch minimum 5 tot 6 uur
Vermijd situaties waarin je als koppel tot vrijdagavond moet doorwerken, waarna je bij thuiskomst met kinderen en bagage direct de rit naar je bestemming begint, dat is niet zo verstandig
Fixeer je niet op een uur van aankomst: ook al vind je rijden het minst leuke gedeelte van je vakantie, tja, je zal het toch moeten doen, dus maak er een ontspannen trip van
Pauzes zijn belangrijk: op kantoor zit je toch ook niet acht uur onafgebroken achter je PC? Doe tijdens je lange autorit dus niet wat je tijdens je werkdag sowieso niet doet: neem om de 200 kilometer of twee uur rijden een pauze van vijf minuten, verlaat de auto even, strek je lijf en ledematen, zo breek je de routine
Als je dat kan, wissel na een pauze van bestuurder
Voelen je oogleden zwaar aan, wacht dan niet tot het te laat is: stop en doe een dutje.
Tips voor een goed dutje in de wagen
Stop uiteraard op een veilige plek langs de snelweg
Zet je wekker op maximaal 20 minuten, anders geraak je in een diepe slaap
Drink een koffie of energiedrankje vooraleer je je power nap begint: de cafeïne (en suikers) beginnen toch pas na ongeveer 20 minuten te werken
Strek na het slaapje even je benen en je hele lichaam, en vertrekken maar, het maakt een heel verschil
Zijn er alternatieven voor ’s nachts rijden? Tja: op vrijdag en zaterdag vaak niet, dan zitten de wegen propvol. Veel pakketvakanties en huurhuisjes zijn ook maar beschikbaar van zaterdag tot zaterdag, en je wil natuurlijk maximaal profiteren van je verblijf. Dan is het makkelijk om te zeggen: vertrek op zondag, vermijd de weekends helemaal, of boek een tussenstop in een hotel, met extra kosten, ook al is dat laatste helemaal geen slecht idee.
’s Nachts rijden levert niet steeds tijdwinst op
Rij je op vrijdag of zaterdag, dan kan het echter geen kwaad om het toch eens uit te rekenen: ben ik nu echt sneller, en zo ja, is het dat waard? Afhankelijk van je traject en bestemming kom je na een nachtrit alsnog in de eerste files terecht. We maken een simulatie voor een rit naar de Costa Brava in Spanje en naar de Ardèche in Frankrijk.
Van België naar Lloret de Mar aan de Costa Brava, Spanje
Je vertrekt op vrijdag om middernacht en je reistijd zonder pauzes en files is 12 uur en 30 minuten. ’s Morgens vroeg ben je in Clermont-Ferrand (A75) of Lyon (A6/A7), je bent de files tot nog toe voor. In de late ochtend en vroege middag beland je echter alsnog in de files op de Franse A9 van Béziers tot de Spaanse grens bij Le Perthus. Dat maakt het laatste traject van je rit, wanneer je al moe bent, niet zo aangenaam.
Mobiliteitsorganisaties zoals VAB en Touring raden doorgaans aan om pas te vertrekken op zaterdag vanaf 10 of 11 uur. Zo kom je veel later aan op de grote knelpunten op de Franse snelwegen, wanneer de grootste files al weg zijn. Je komt dan ook wat later aan op je bestemming maar je reistijd is toch korter. In dit geval arriveer je echter na middernacht aan de Costa Brava. Afhankelijk van je accommodatie is dat een optie. Heb je kinderen, dan is dat natuurlijk niet zo fijn. In dit geval boek je best een tussenaccommodatie ergens in Frankrijk.
Een andere methode: start om 21 uur op vrijdagavond, op voorwaarde dat je eerst een rustdag hebt gehad, neem af en toe een dutje en pauze, neem de reis dus voor wat ze is, en dan ben je voor de middag in Lloret de Mar, net voor de hotelkamer of het huurhuisje beschikbaar is.
Van België naar de Ardèche, Frankrijk
Je vertrekt op vrijdag om middernacht en je reistijd zonder pauzes en files is 9 uur. Tijdens de ochtend bereik je Lyon. De drukte in de Rhônevallei begint al vroeg maar zonder monsterfiles. Vertrek niet om 3 uur ’s nachts. Dan zit je rond 11 uur in de ellenlange wachtrijen bij Lyon en in de Rhônevallei. Overdag rijden kan ook, zoals VAB en Touring terecht aanraden. Zet aan na een gezonde nacht en een ontbijt om 11 uur, de files in de Rhônevallei zijn dan al veel minder erg en rond 21 uur ben je na wat pauzes en een lunch of picknick in de Ardèche en kan je vakantie beginnen.
De Wagner-opstand: wat was dat nu? 's Nachts op reis vertrekken? En het succes van de Cats
