De Unesco beslist de komende dagen welke nieuwe gebouwen of landschappen op de prestigieuze lijst van werelderfgoed terechtkomen. Daarbij ook de prehistorische stenenrijen rond Carnac in Bretagne of de kastelen van Ludwig II in Beieren, zoals Neuschwanstein. Tegelijk dreigt een groot probleem: maar liefst driekwart van de werelderfgoedsites wordt bedreigd door de klimaatverandering.
Bijna Unesco-werelderfgoed: de menhirs van Carnac in Bretagne of het kasteel Neuschwanstein in Beieren
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
In Parijs is het werelderfgoedcomité van de Unesco bijeen. Daar zitten bij beurtrol verschillende landen in, voor het laatste jaar ook België. Het comité beslist welke sites Unesco-werelderfgoed worden, maar ook of er locaties op de ‘zwarte lijst’ van bedreigd werelderfgoed terechtkomen.
Vanaf vrijdag en ook in het weekend wordt er gestemd over 30 nieuwe kandidaten. Enkele daarvan zijn heel bekend: de prehistorische site van Carnac in Bretagne, met zijn vele rijen menhirs of megalieten, verspreid over 27 gemeenten. Of in Beieren, Duitsland: de kastelen van koning Ludwig II, zoals Neuschwanstein, een 19e-eeuws sprookjesslot waar nu al een miljoen toeristen per jaar op af komen. In Portugal zijn de gebouwen van de hedendaagse architect Álvaro Siza kandidaat-werelderfgoed.
Het kasteel van Neuschwanstein in Beieren
Mount Mulanje in Malawi.
De massagraven van de killing fields in Cambodia.
Buiten Europa staan onder meer de herdenkingssites van de ‘killing fields’ in Cambodja op de kandidatenlijst of de berg Mulanje in Malawi, zowel een natuurreservaat als een plaats waar voorouders vereerd worden.
'Zwarte lijst'
De beslissing over al die nieuwe sites valt vanaf vrijdag 11 juli. Eerst is er discussie over de 'staat van bewaring' van bestaande werelderfgoederen. Vaak worden landen aangemaand of op de vingers getikt om beter zorg te dragen voor hun unieke schatten.
Vorig jaar was dat het geval met de Stonehenge-steencirkel in Engeland, omdat een tunnel te dichtbij zou komen. Ook de stad Doornik kreeg een tik op de vingers. Experts maken zich zorgen over enkele recente en geplande infrastructuurwerken vlak bij de kathedraal van Onze-Lieve-Vrouw en het belfort, allebei Unesco-werelderfgoed.
Dit jaar was er twijfel over het meer van Ohrid, een bekende toeristische bestemming op de grens van Albanië en Noord-Macedonië. Daar is sprake van te veel vastgoedontwikkeling. De zwaarste 'sanctie' die landen kunnen krijgen is dat ze op de ‘zwarte lijst’ met werelderfgoed in gevaar belanden. Het gaat dan om sites die acuut bedreigd worden door natuurfenomenen of te veel toerisme, maar vooral door oorlogsgeweld, zoals Kiev, Lviv en Odessa in Oekraïne of in de Palestijnse gebieden.
3 werelderfgoedsites in Egypte, Libië en Madagascar niet langer in gevaar
Maar het kan verkeren. Goed nieuws is er over enkele sites die weer weggehaald worden van die 'zwarte lijst'. Dankzij nationale en internationale inspanningen is de staat van conservatie verbeterd in een gebied met regenwouden in Madagascar, de oude Libische stad Ghadamès en Aboe Mena, de stadsruïnes van een christelijke site in Egypte.
Nieuw rapport: 3 op de 4 werelderfgoedsites bedreigd door overstromingen en/of droogte
Voorafgaand aan de zitting van het Unesco-werelderfgoedcomité is een zorgwekkend rapport gepubliceerd over de invloed van de klimaatopwarming op al die unieke gebouwen, landschappen en sites.
Bijna driekwart van alle werelderfgoedsites is bedreigd door een veranderde waterhuishouding. Ofwel is er gevaar voor overstromingen, ofwel net voor grote droogte. Voor 21 procent van de werelderfgoederen is het probleem dubbel: het ene jaar te veel water, het andere te weinig.
Op de Unesco-lijst met werelderfgoed staan 1.223 locaties. De komende dagen komen er daar nog zo'n 30 bij. Ons land telt 16 parels op de werelderfgoedlijst.
Wat is Unesco-werelderfgoed in België?
13 Vlaamse begijnhoven: Hoogstraten, Lier, Groot Begijnhof in Mechelen, Turnhout, Sint-Truiden, Tongeren, Dendermonde, Klein Begijnhof in Gent, Sint-Amandsberg, Groot Begijnhof in Leuven, Diest, Brugge en Kortrijk (1998)
de Grote Markt in Brussel (1998)
vier scheepsliften op het Canal du Centre (1998)
56 belforten in België en Frankrijk (1999 en uitgebreid in 2005)
het historische centrum van Brugge (2000)
de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Doornik (2000)
vier art-nouveauhuizen van architect Victor Horta in Brussel: Hotel Tassel, Hotel van Eetvelde, Hotel Solvay en het Hortahuis en -atelier (2000)
de neolithische silex- of vuursteenmijnen in Spiennes bij Bergen (2000)
de drukkerij en het museum Plantin-Moretus in Antwerpen (2005)
beukenbossen van de Karpaten en andere regio's van Europa , verspreid over 12 landen. In België zijn dat drie stukken bosreservaat in het Zoniënwoud (2007 en uitgebreid in 2011 en 2017)
art-decohuis Palais Stoclet in Brussel, van architect Josef Hoffman (2009)
4 steenkoolmijnsites in Wallonië: Grand-Hornu, Bois-du-Luc, Bois du Cazier en Blegny-Mine (2012)
huis Guiette in Antwerpen, van architect Le Corbusier, als onderdeel van al zijn verwezenlijkingen in verschillende landen (2016)
Spa, samen met 10 andere "Great Spas of Europe", kuuroorden in Tsjechië, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië (2021)
Wortel-Kolonie, samen met drie Nederlandse "Koloniën van Weldadigheid" (2021)
27 begraafplaatsen en memorialen van de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen, 16 sites in Wallonië en 96 in Frankrijk (2023)
