Overheid spaart miljarden uit door pensioenhervorming: ambtenaren verliezen op lange termijn 12 procent pensioen 

De federale regering-De Wever kondigde eind januari in haar regeerakkoord grote hervormingen aan op vlak van pensioenen. Zo voert de regering geleidelijk aan een aantal voordelige systemen voor ambtenaren af (zoals tantièmes). Wie langer werkt dan moet, zal elk jaar beloond worden met een ‘pensioenbonus’. Wie korter werkt, wordt gestraft met een ‘pensioenmalus’. En sommige ‘gelijkgestelde periodes’ zullen niet of minder meetellen voor de berekening van het pensioen.

De Studiecommissie voor de Vergrijzing publiceert elk jaar vooruitzichten over de kosten die ontstaan doordat onze bevolking steeds ouder wordt. Dit jaar bekeek de commissie specifiek hoe die kosten zullen veranderen door de pensioenhervorming, tot 2070. Die kosten worden uitgedrukt ten opzichte van de totale waarde van onze economie, het bbp. 

De kosten van de pensioenen zullen nog steeds toenemen, maar minder dan zonder de maatregelen van de regering. Vorig jaar kostten pensioenen ons 11,3 procent van de waarde van de economie, ongeveer zo’n 70 miljard euro. Dat stijgt in 2070 nog naar 12,2 procent van het bbp, maar die stijging is minder groot dan mocht er geen pensioenhervorming zijn. 

Door de hervorming zullen de kosten voor de overheid in 2070 1,8 procentpunt van het bbp lager liggen, in vergelijking met een scenario zonder die hervorming. Op iets kortere termijn (tot 2040) zal de hervorming de pensioenkosten milderen met 0,9 procentpunt, in vergelijking met een situatie zonder hervorming. 

Een aantal maatregelen hebben een grote impact op die kosten. Het gaat dan om de afschaffing van een aantal voordeelstelsels voor ambtenaren, zoals de pensioenregels voor NMBS-personeel, militairen en andere zogenoemde ‘tantièmes’. Ook de invoering van de pensioenbonus en pensioenmalus heeft een grote impact op die pensioenkosten. 

Minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) klopte zich dan ook op de borst. “Arizona zorgt voor een halvering van de stijging van de vergrijzingskost”, zegt hij. Daarvoor kijkt Jambon niet alleen naar de kost van de pensioenen, maar ook naar de impact van bijvoorbeeld de beperking van de werkloosheid in de tijd. 

Specifiek over de pensioenen zei Jambon dat die kosten onvermijdelijk nog zullen stijgen door de vergrijzende bevolking, maar dat ze niet mogen “exploderen”. “Ons doel is om de stijging af te remmen, en ze onder controle te brengen”, klonk het. De grootste besparing zal er zijn op lange termijn, maar de minister schat deze regeerperiode al 2 tot 2,5 miljard euro uit te sparen door de pensioenhervorming.

Volgens de berekeningen van de studiecommissie zal de impact van de hervorming groter zijn voor ambtenaren dan voor werknemers. Bij ambtenaren daalt het gemiddelde wettelijk pensioen door de hervorming met 11,9 procent, schat de commissie in.

Dat is het effect op lange termijn, tegen 2070. In de eerste jaren, tot 2040, is dat effect kleiner. Bij ambtenaren daalt het gemiddelde pensioen tegen 2040 met 2,5 procent, tegen 2050 is dat al 5,4 procent. Het kabinet-Jambon stipt aan dat er tegelijk maatregelen worden voorbereid om de belastingen op arbeid, tijdens de loopbaan, te verminderen.

Bij werknemers zal het pensioen in 2070 gemiddeld 9,2 procent lager liggen door de hervorming, berekende de commissie. Bij zelfstandigen is die impact veel kleiner. Daar schat de commissie dat het pensioen gemiddeld 3,1 procent lager zal liggen.