Tientallen schoonmakers uit Portugal en Brazilië dreigen alles te verliezen door fraude bij poetsbedrijven in Diest en Bekkevoort: "Waar moeten we naartoe?"

Terwijl een onderzoek loopt naar grootschalige detacheringsfraude en economische exploitatie bij 2 schoonmaakbedrijven in Diest en Bekkevoort, verkeren de getroffen werknemers nog steeds in het ongewisse. Tientallen schoonmakers - vooral van Portugese en Braziliaanse afkomst - hebben dinsdag via de media vernomen dat hun werkgever wordt verdacht van sociale fraude en dat ze dus geen job meer hebben.

Vaak gaat het over mensen met tijdelijke werkvergunningen die worden uitgestuurd door bedrijven in het buitenland - in dit geval Portugal - en die worden ondergebracht in logementen. Door het fraudeonderzoek van de federale gerechtelijke politie zijn de bedrijven in Diest en Bekkevoort nu verzegeld. Het management werd aangehouden. Intussen weet het buitenlands personeel naar eigen zeggen niet waar ze aan toe zijn.

"Binnenkort staan we misschien op straat, want ik kan de huur niet betalen als ik geen loon heb", vreest Alfaela uit Portugal, die met haar 8-jarige dochter in een studio in Diest woont. "Verschillende collega's hebben te horen gekregen dat ze hun woonst binnen de 30 dagen moeten verlaten. We hebben ook nog bedrijfsvoertuigen, maar wat moeten we daarmee doen? En vooral: hoe zit het met ons achterstallig loon? Gaan we dat ooit nog krijgen?" 

Voorlopig meer vragen dan antwoorden dus en volgens Alfaela zitten wel 50 mensen met dezelfde problemen. "Niet alleen in Diest en Bekkevoort, we hebben collega's in Tessenderlo, Lommel en in Brussel." Ook hun tijdelijke werkvergunningen dreigen te verstrijken en heel wat poetsvrouwen en -mannen kunnen de terugreis niet betalen als ze hun laatste loon niet krijgen.

"We hebben hulp gevraagd aan de lokale politie. Vooral omdat we documenten nodig hebben om te kunnen aantonen dat we technisch werkloos zijn, maar voorlopig krijgen we geen gehoor." De lokale politie meldt ons dat dit onderzoek niet bij hen ligt en ze dus ook niet kunnen ingrijpen. Het parket van Leuven verwijst door naar het arbeidsauditoraat.

Nochtans kunnen de getroffen werknemers wel terecht bij de vakbonden voor advies. "Er zijn duidelijke afspraken gemaakt tussen de overkoepelende inspectiediensten, werkgevers en vakorganisaties", vertelt Koenraad Maertens van ABVV. "Deze mensen hebben rechten en kunnen hulp vragen aan de vakbonden. Er is een meldpunt voor uitgebuite werknemers en ze kunnen ook een klacht indienen tegen firma's die zich niet aan de regels houden."

Dat de Portugese en Braziliaanse schoonmakers zich slecht geïnformeerd en in de steek gelaten voelen, kan Maertens best begrijpen. "Heel wat mensen weten niet waar ze recht op hebben als werknemer. Vroeger werd daarover gepraat op de werkvloer, in de kantine. Vandaag gebeurt dat steeds minder, en die onwetendheid treft vooral de zwaksten onder ons."

Bij het arbeidsauditoraat - dat optreedt tegen inbreuken op de sociale wetgeving - zijn ze zich ook bewust van het probleem. "Het is aan de sociale inspectie en de politiediensten om hen verder te helpen", vertelt Valentina Marocchi van het arbeidsauditoraat. "In dit geval kunnen die mensen best contact opnemen met de vakbonden."

Een snelle oplossing is er dus niet. Voorlopig blijft het afwachten. Sociale dumping vanuit Portugal is intussen wel een veelvoorkomend probleem. Portugese werknemers die sociale bijdragen betalen in ons land, kunnen terugvallen op de sociale zekerheid.

Buitenlandse werknemers die door fictieve Portugese postbusbedrijven worden ingezet in België - en zo dus ook de Belgische sociale zekerheid omzeilen - komen vaak in situaties terecht zoals Alfaela en haar tientallen collega's.