"Als je moet kiezen tussen huur, energie en zorg valt dat laatste als eerste weg": Goods to Give herverdeelde 12 miljoen euro aan non-foodproducten in 2024

Wanneer Christine (48) bij de sociale kruidenier binnenstapt, krijgt ze twee pakken melk. Meer is niet mogelijk, want er werd die dag niet geleverd. “Niet erg,” glimlacht Christine: “Want mijn twee jongens zijn op scoutskamp.” Elke week doet ze boodschappen bij Filet Divers. Bij deze sociale kruidenier kunnen mensen met een laag inkomen eten en verzorgingsproducten kopen voor een erg lage prijs.

Coördinator Anke Schillemans: “Zo’n sociale kruidenier is een alternatief voor de traditionele voedselbedeling. Omdat mensen zelf kwalitatieve producten aan een lage prijs kunnen kiezen, geven we hen eigenaarschap over het winkelen.”

Voor Christine is de impact op haar budget groot sinds ze de toestemming kreeg om hier te mogen winkelen. Als alleenstaande moeder ligt haar uitkering maandelijks rond zo’n 1.700 euro, meer dan de helft gaat naar de huur van haar appartement. Ze zou haar inkomen graag verhogen door te werken, maar bij elke job krijgt ze na een tijdje haar ontslag: “Ik denk dat ik de concentratiestoornis ADD heb, maar het is te duur om een officiële diagnose te laten stellen.”

Ook Margo (64) gaat bijna elke week naar de sociale kruidenier. Ze komt uit Armenië, haar humanitair visum is geweigerd. Er loopt nu nog een procedure voor medische regularisatie: “Vol enthousiasme hoopte ik hier mijn expertise als chemisch ingenieur te kunnen delen. Maar zonder papieren mag ik niet werken. Alle energie gaat naar dat papierwerk en naar overleven.”

Ze woont samen met een ouder, ziek familielid: “Het is belangrijk dat ik hier vers fruit en luiers voor haar kan kopen. De prijzen zijn laag, maar toch blijft het moeilijk om rond te komen. Een pak wc-papier kan ik maar één keer om de twee maanden kopen.”

"We zien dat onze mensen kosten die er het laatst bijkomen het snelst schrappen: het gaat dan om kosten rond gezondheid, gezonde voeding en verzorgingsproducten," vertelt Anke Schillemans. "Als je moet kiezen tussen de huur, je energiefactuur en verzorgingsproducten, dan laat je die laatste kosten als eerste vallen," vult Remco Ruiter aan.

Zijn vzw Goods to Give overtuigt bedrijven van non-foodproducten om hun overschotten aan hen te doneren in plaats van ze te vernietigen. Het kan dan bijvoorbeeld gaan over shampoos, maandverband, poetsproducten of schoenen: “Naar schatting een halve procent van wat in de winkel ligt, geraakt niet verkocht. Na een slechte zomer blijven er bijvoorbeeld meer zonnecrèmes onverkocht dan na een warme zomer. Die producten verzamelen we in ons magazijn en verdelen we onder de meer dan 500 Belgische armoedeorganisaties waar we mee samenwerken.”

Steeds meer bedrijven willen samenwerken, toch is het niet evident om de industrie te overtuigen: "Bedrijven proberen hun overschotten alsnog te verkopen aan opkopers. Bovendien managen ze steeds beter hun voorraad zodat er minder overschotten zijn. Fiscaal is het ook niet interessant om producten te doneren, al wil de federale regering die regelgeving wel veranderen."

Vorig jaar kon de organisatie zo voor zo'n 12 miljoen euro aan producten herverdelen aan armoedeorganisaties. Toch blijkt dat niet voldoende: "Twee keer per week zetten we de nieuwe producten op een webshop voor armoedeorganisaties. Om twaalf uur kunnen ze tegen een kleine onkostenvergoeding producten bestellen. We merken dat er op dat moment veel mensen online zijn, en er wel wat frustraties zijn bij organisaties die niet de producten kunnen bestellen die ze zouden willen."

Voor Christine blijft het dan ook belangrijk om ook de prijzen van de huismerken van de supermarkten in de buurt te blijven vergelijken om alles wat ze nodig heeft, aan te kopen: "Ik ben blij met het aanbod dat er is, en blijf zoeken naar een weg om uit de armoede te geraken. In september start ik een opleiding sociaal werk en ik hoop dat dat mijn uitweg zal zijn."

Remco Ruiter erkent dat non-foodproducten herverdelen geen structurele manier is om mensen uit de armoede te helpen: "Het is een druppel op een hete plaat maar het brengt mensen wel tijdelijk verlichting en kan hen toeleiden naar armoedeorganisaties die hen kunnen ondersteunen met allerlei diensten." Margo knikt: "De mensen bij Filet Divers zijn als familie, ik ben blij dat ik bij hen mijn stem kan laten horen."