Op verschillende plaatsen in Vlaanderen zijn er als gevolg van de aanwezigheid van blauwalgen al zwem- en recreatieverboden afgekondigd. Het Departement Zorg merkt al enkele jaren op dat de bacteriën steeds vroeger in de zomer opduiken omdat het warm en droog weer is. Wie ermee in contact komt, kan zware gezondheidsklachten krijgen.
Op verschillende plekken al zwemverboden door blauwalgen: "Ze gedijen goed bij warm weer, weinig regen en weinig wind"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Blauwalgen groeien bij warm weer, in voedselrijk water en vooral waar er weinig stroming is. In totaal zijn ze momenteel op 7 plekken in Vlaanderen vastgesteld.
In Limburg is er intussen al op 4 plaatsen een zwem- of recreatieverbod omdat er blauwalgen in het water zitten. Het gaat om camping Papillon in Kinrooi, Terhills in Dilsen-Stokkem, het Schulensmeer in Lummen en Heerenlaak in Maaseik.
Ook in de Dikkebusvijver in Ieper (West-Vlaanderen) zijn blauwalgen gevonden. Ook in de provincie Antwerpen is er op 2 plekken blauwalg vastgesteld, in de Molenzijdse Heide in Merksplas en Hof van Eeden in Westerlo. Wat opvalt, is dat de blauwalgen steeds vroeger in de zomer opduiken.
Wat zijn blauwalgen?
Blauwalgen zijn bacteriën die een blauwgroene of roodbruine, olieachtige laag vormen op het water. Als de olieachtige laag op het water dikker wordt en het wier dichter op elkaar drijft, sterven de blauwalgen af en komen er giftige stoffen vrij.
Wat zijn de gezondheidsrisico's?
Via de mond (door water in te slikken), via de huid en bij inademing kunnen er (zware) gezondheidsklachten ontstaan zoals diarree en braken, irritatie van de ogen, oren en huid en hoofdpijn, luchtwegklachten, allergische reacties en astma.
Het is niet dodelijk, maar het geeft wel flink wat last
Joris Moonens, Departement Zorg
"Het is op zich niet dodelijk, maar het geeft wel flink wat last", legt Joris Moonens van het Departement Zorg uit. "Het is dus zeer sterk af te raden om ermee in contact te komen."
Bij grote blootstelling is acute vergiftiging mogelijk, met ernstig letsel aan lever, nieren en/of zenuwstelsel.
Ook op de gezondheid van dieren kunnen blauwalgen een impact hebben. Let op waarschuwingsborden, spoel je huisdier achteraf goed af mocht het mogelijk toch in contact gekomen zijn met besmet water en laat het er zeker niet van drinken.
Wat te doen bij contact?
Kom je zelf met de alg in contact, neem dan zo snel mogelijk een douche. Voel je je ziek of misselijk, heb je hoofdpijn of diarree of krijg je huiduitslag? Raadpleeg dan onmiddellijk je huisarts.
Hoe worden blauwalgen opgemerkt?
"In een heel aantal openbare zwemdomeinen wordt heel regelmatig de waterkwaliteit gecontroleerd op verschillende parameters", zegt Joris Moonens. "Wanneer er wordt vastgesteld dat er een bepaalde vervuiling aanwezig is, dan zijn we genoodzaakt om een zwem- of recreatieverbod af te kondigen. Zodra het kan worden die zwemplekken wel opnieuw vrijgesteld voor het publiek."
Soms merken zwemmers ook zelf blauwalgen op. Zie je zelf blauwalgen, dan meld je dit best meteen aan de uitbater van de waterrecreatie en de gemeentelijke milieudienst.
De kwaliteit van het water voor alle zwem- en watersportlocaties in Vlaanderen kan je hier checken.
Wat mag er niet wanneer er blauwalgen in het water zitten?
Wanneer er te veel blauwalgen in het water zitten, raadt het Departement Zorg aan er niet te zwemmen, te duiken, te windsurfen en te waterskiën. Ook activiteiten zoals kajakken, roeien en bootvissen worden sterk afgeraden.
Activiteiten aan de oever of op een steiger kunnen wel doorgaan.
Hoe lang blijven de problemen duren?
Het is altijd moeilijk te voorspellen hoe lang de problemen zullen aanhouden.
Veel zal afhangen van het weer van de komende dagen
Joris Moonens, Departement Zorg
"Ze gedijen goed bij warm weer, weinig regen en weinig wind (zoals nu)", aldus Moonens. "Veel zal dus afhangen van het weer van de komende dagen. Als het eens goed regent kan dat al helpen, maar soms sterven ze ook spontaan af. Dat is locatie per locatie afwachten."
Hoe uitzonderlijk is dit zo vroeg op het jaar?
Het Departement Zorg ziet de problemen met blauwalgen jaar na jaar vroeger in de zomer opduiken.
Blauwalgen doen het goed bij een watertemperatuur van 20 graden en meer. Dat er door de klimaatverandering al sneller op het jaar zulke hoge watertemperaturen zijn, speelt in het voordeel van de bacteriën.
Warme en droge zomers hebben er zeker iets mee te maken
Joris Moonens, Departement Zorg
Daarnaast worden in Vlaanderen veel meststoffen gebruikt die bij hevige regenval afspoelen in het water en zo zorgen voor voeding voor de alg. Ook visvoeders kunnen voor meer voedingsstoffen in het water zorgen.
"Vroeger zagen we het vooral in augustus, maar nu zien we het steeds vroeger in de zomer al voorkomen", zegt Joris Moonens. "We zien nu ook al vrij vroeg in het zwemseizoen dat we aantal plekken tijdelijk moeten sluiten. Warme en droge zomers hebben er dus zeker iets mee te maken."
