Abdullah Öcalan, de gevangengenomen leider van de Koerdische Arbeiderspartij PKK, heeft in een videoboodschap gezegd dat de gewapende strijd met Turkije afgelopen is. Hij roept ook op tot een volledige overgang naar democratische politiek, en vraagt het parlement zelfs om een commissie op te richten die de ontwapening moet opvolgen.
Gevangengenomen PKK-leider Öcalan kondigt einde van strijd met Turkije aan in videoboodschap
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De videoboodschap van Öcalan is een historisch keerpunt in de gewapende strijd tussen de PKK en de Turkse staat. Toch komt de mededeling niet helemaal onverwacht: eigenlijk werd in mei al beslist om de PKK-partij te ontbinden en te stoppen met vechten. Deze videoboodschap van leider Öcalan bevestigt dat nu.
"Dit is een vrijwillig overgang van een gewapende strijd", zegt Öcalan in de video
"De PKK heeft afstand genomen van een natiestaat als doel", zegt Öcalan. "En doet daarmee ook afstand van de oorlogsstrategie, waardoor de partij ophoudt te bestaan."
Öcalan benadrukt dat het om een vrijwillige overgang gaat. "We gaan over van een gewapende strijd naar een democratische politiek. Dit is geen verlies, maar een historische winst", aldus de PKK-leider.
President Erdoğan heeft duidelijk gemaakt dat Turkije geen enkele poging zal toelaten om het ontwapeningsproces van de PKK te dwarsbomen. Volgens hem is het land bezig de "bloedige ketenen" van het terrorisme van zich af te werpen en komt er snel een einde aan de "muur van terreur". Hij verwacht de komende dagen positieve ontwikkelingen.
Einde aan lange strijd
Met deze videoboodschap lijkt nu een einde gekomen aan een van de meest langstlopende en dodelijkste conflicten in het Midden-Oosten. Als de PKK-militanten de oproep van Öcalan volgen, zou de aankondiging van vandaag een einde kunnen maken aan meer dan 40 jaar geweld in Turkije.
Al sinds de jaren 80 voert de PKK een gewapende strijd voor autonomie voor de Koerdische minderheid in het oosten van Turkije. Bij het geweld tussen de PKK en de Turkse staat zijn de voorbije 40 jaar meer dan 40.000 doden gevallen.
Öcalan, die al 26 jaar wordt vastgehouden op het Turkse gevangeniseiland Imrali, in de Zee van Marmara, riep de PKK al in 2015 op om de wapens neer te leggen en te ontmantelen. De PKK reageerde pas in februari - na zijn tweede poging - positief op de oproep en kondigde een onmiddellijk staakt-het-vuren met de Turkse strijdkrachten aan.
Wordt PKK ontbonden? Wat is de geschiedenis achter de Koerdische afscheidingsbeweging? (Terzake, 27 februari)
Het vooruitzicht van deze historische beslissing heeft veel Koerden hoop gegeven op een oplossing voor het Koerdische conflict, meer rechten voor Koerden in Turkije en een einde aan de gevechten.
Wie zijn de Koerden?
De Koerden zijn een volk dat in het Midden-Oosten woont. Ze hebben geen eigen land, maar leven verspreid over vier landen: Turkije, Syrië, Irak en Iran.
Ze hebben een eigen taal (Koerdisch), een eigen cultuur en willen vaak meer rechten of zelfs een eigen land, dat ze "Koerdistan" noemen. In sommige gebieden hebben ze al een vorm van zelfbestuur, zoals in Noord-Irak.
Er zijn ongeveer 30 tot 40 miljoen Koerden, waarvan er zo'n 20 miljoen in Turkije wonen. Ze vormen daarmee de grootste minderheidsgroep in Turkije. Lange tijd mochten Koerden in Turkije hun taal niet spreken of onderwijzen, en hun cultuur werd onderdrukt. De Turkse regering wilde iedereen als "Turk" zien.
Een Koerdische groep, de PKK (Koerdische Arbeiderspartij), begon in de jaren 1980 een gewapende strijd tegen de Turkse staat. Ze vroegen meer rechten en later ook onafhankelijkheid. Turkije ziet de PKK als een terreurgroep, en er is al jarenlang geweld tussen beide partijen.
Hoe de ontmanteling praktisch zal verlopen, is nog niet duidelijk. Met de Turkse regering zullen nog afspraken gemaakt moeten worden over het inleveren van wapens en eventuele gratieverlening van PKK-leden in de Turkse samenleving.
De PKK wil bij deze ontmanteling ook de vrijlating van haar leider Öcalan bewerkstelligen. De kans dat hij vrijgelaten wordt, groeit dus.
Wel is het verder nog onzeker of alle groepen binnen de PKK ook effectief de oproep tot ontbinden zullen aanvaarden en volgen.
