Van sweet sixteen tot 'Project X'-feest: Merthe Weusthuis blikt voor het eerst terug op haar geëscaleerde verjaardagsfeest in Haren

In de documentaire 'The real project X' van docureeks Trainwreck op Netflix blikt Merthe Weusthuis uit Haren terug op haar verjaardagsfeestje dat wereldnieuws werd. Nadat haar Facebookevenement een eigen leven begon te leiden op sociale media, kwamen duizenden mensen op 21 september 2012 af naar Haren.

Het 'Project X'-feest mondde uit in rellen, met tientallen gewonden en honderdduizenden euro's aan schade. Tientallen relschoppers werden ook opgepakt.

Merthe zweeg 13 jaar lang over haar uit de hand gelopen verjaardagsfeest. Nu doet ze toch haar verhaal in de Netflix-documentaire. "Doordat ik me niet wil verschuilen. Dit is een onderdeel van mijn leven en daar heb ik me helemaal mee verzoend", zegt ze in een exclusief interview met De Volkskrant, waar ze terugblikt op die periode.

Op donderdag 6 september 2012, 2 dagen na haar 16e verjaardag, maakt ze een evenement aan op Facebook voor haar 'sweet sixteen'. Ze wilde haar vrienden en vriendinnen van de volleybalclub, middelbare en basisschool uitnodigen voor een gezellig hapje en drankje bij haar thuis en nadien afzakken naar café. 

Ze maakte het Facebookevenement openbaar, omdat ze niet alle Facebookprofielen van haar vrienden kende. "Zo konden alle genodigden zichzelf aanmelden. Zo'n evenement leek me wel handig om eten en drinken af te stemmen."

De volgende dag op school kwam een vriendin van Merthe haar waarschuwen. Iemand die niet was uitgenodigd riep op het rookpleintje op om haar feestje "te crashen". "De hele groep op het pleintje stuurde een uitnodiging voor mijn feestje door naar andere vrienden. Voor ik kon ingrijpen, ging de schoolbel en moesten we naar de les."

Tegen het laatste lesuur was het kwaad geschied. 15.000 mensen waren uitgenodigd, onder wie 3.000 mensen de uitnodiging accepteerden. "We hebben dat uur geen les meer gehad, iedereen was het evenement aan het volgen. Zelfs mijn leerkracht vond het interessant. Ik dacht vooral: 'Moet de politie dit weten?'"

Na overleg met haar ouders haalde Merthe het evenement offline. De volgende ochtend ontdekte ze dat iemand anders exact hetzelfde Facebookevenement had aangemaakt, met Merthes telefoonnummer en adres. Nadien volgden nog meer evenementen op sociale media die haar vader probeerde offline te halen.

Maar 1 Facebookevenement bleef overeind: 'Project X Haren'. Ook op andere evenementen waren er al verwijzingen naar de film Project X. De beheerder van 'Project X Haren' veranderde regelmatig van naam op Facebook en weigerde het evenement offline te halen. 

"We hebben de politie gecontacteerd, maar die wisten niet wat ze moesten doen." Haar vader contacteerde ook de burgemeester van Haren en andere instanties, waaronder het nationale cybercrimemeldpunt. Steeds zonder succes.

Op 18 september 2012 verscheen in de Nederlandse krant Trouw voor het eerst een bericht over het verjaardagsfeestje van Merthe. Nadien volgden NOS en ANP al snel. "Er stonden al meer dan 55.000 mensen op aanwezig, maar ze schreven nergens dat ik niets te maken had met die online accounts. Ook beweerde de media dat ik per ongeluk het evenement op openbaar had gezet."

"Het was irritant en onprofessioneel dat journalisten hun feiten niet op orde hadden. Dat heeft de boel niet doen ontploffen, maar het was frustrerend dat mensen dachten dat ik een domme trien was."

De media-hype kwam op gang. Ze werd gebeld door onbekende nummers en werd zonder aankondiging gebeld door radiozender 3FM. Op sociale media werd ze uitgemaakt voor "achterlijke hoer" en werd er uitgebreid over haar uiterlijk geschreven.

"Het was een emotionele achtbaan, maar ik heb wel een dusdanig zelfbeeld dat ik niet instortte. Ook in Haren leefden veel mensen met ons mee. Al dachten sommigen wel dat de manier van opvoeden van mijn ouders de oorzaak was. Zij voelden zich niet schuldig, maar wel verantwoordelijk."

Maar Merthe moet ook wel toegeven dat ze die aandacht leuk vond. "Dat gevoel van speciaal te zijn, vond ik wel aantrekkelijk en spannend. Ik gaf het niet toe, maar ik wist het ook niet voor mijn ouders te verbergen. Daardoor was het moeilijk om met hen over 'Project X' te spreken. Ik vond het lastig dat ze weer beslissingen voor mij moesten nemen."

Vrijdagochtend 21 september stond er al snel een grote groep mensen op de oprit van de familie Weusthuis. "Rond 14 uur waren er al zoveel mensen dat ik het niet meer veilig vond. De politie zorgde ervoor dat mijn moeder en ik konden wegrijden. Mijn vader bleef thuis. Hij wilde de buurt niet het gevoel geven dat we hen achterlieten."

Merthe volgde de escalatie in Haren bij haar tante, samen met haar zus en moeder. "Toen ik die beelden zag, dacht ik: 'Holy shit'. Het loopt uit de hand. De rest van de avond was een soort roes." Merthe haar vader is tijdens de avond helemaal gecrasht, toen er het gerucht was dat er 2 meisjes zouden overleden zijn. "Ik weet niet hoelang hij in die onwetendheid heeft geleefd, maar dat moet het allermoeilijkste geweest zijn."

Ook bij Merthe zelf steeg het verantwoordelijkheidsgevoel. "Een oudere man was neergeslagen met een baksteen, buurtbewoners zaten doodsbang met een knuppel in hun handen achter de deur. Het was onmogelijk om me niet in bepaalde mate verantwoordelijk te voelen. Ik was verdrietig en boos. Ze bleven mijn naam zingen en hadden T-shirts waar mijn naam en gezicht op gedrukt was. Dat was heel moeilijk."

Terwijl inwoners van Haren de dag nadien de schade opruimden, bleef er bij de familie Weusthuis een gevoel van schaamte achter. "Mijn ouders durfden zich wekenlang niet te vertonen in het dorp." Merthe was dan weer op slag een bekende Nederlander. "Overal waar ik kwam, had ik het gevoel dat ze over me spraken. Ik werd paranoia. Ik wist niet of mensen me leuk vonden of dat ze me kenden van 'Project X'."

"Op feestjes riepen ze mijn naam door de microfoon als ze me zagen. Ik stond midden in de club, iedereen keek naar mij en begon te dansen rondom mij en mijn vriendinnen. Ik kon wel door de grond zakken."

Op haar 18e ging ze studeren in de Verenigde Staten, waar ze in alle anonimiteit kon verdergaan met haar leven. Nu werkt ze bij een internationaal beleidsadviesbureau in Dubai. Ze leerde daar ook haar uiteindelijke echtgenoot kennen. Hij vindt 'Project X Haren' een "briljant verhaal". 

13 jaar later heeft ze veel bijgeleerd over die desastreuze avond in Haren. "Ik kan er met mijn ouders wel een grapje over maken. Maar wanneer het serieus over die avond gaat, voel ik me weer een kind. En dan voel ik me weer beschaamd over het feit dat ik de lawine aan aandacht toen interessant vond."

Anderzijds heeft ze zichzelf ook beter leren kennen dankzij die periode. "Laat anderen niet definiëren wie je bent. Ik probeer vat te houden op mijn eigen waarheid en hoe ik mezelf ken. En dat is niet groter of kleiner dan een ander. Ik houd van mijn vrienden en familie, houd mijn kin omhoog en blijf vooruitkijken."