Niet meer bosbranden dan vroeger in Zuid-Europa, "wel meer megabranden"

Bosbranden zijn er altijd al geweest in het Middellandse Zeegebied. Hoewel het misschien lijkt alsof er nu meer voorkomen dan vroeger, blijkt dat niet uit de statistieken. "Het zijn er misschien zelfs minder", zegt Bart Muys, professor bosecologie en bosbeheer aan de KU Leuven, in De Ochtend op Radio 1.

"Er is wel een trend naar meer megabranden. Dat zijn heel grote branden die veel bos vernietigen en heel hoge temperaturen ontwikkelen."

Dat het zuiden van Europa al zo vroeg in de zomer met bosbranden te maken krijgt, is een gevolg van het hete voorjaar. "Dat heeft allemaal te maken met de brandbaarheid van de vegetatie. Hoe vroeger in het voorjaar er warme en droge periodes ontstaan, hoe eerder die bosbranden kunnen ontstaan."

"Dit voorjaar was heel heet. De voorbije weken is het in Zuid-Europa heel warm geweest. Dat heeft de vegetatie uitgedroogd en als er dan ergens een ontsteking ontstaat, kan dat aanleiding geven tot grote branden." 

Ook de wind speelt een rol. "Een bosbrand heeft zuurstof nodig, veel wind nodig om zich snel te verspreiden. De weersomstandigheden bepalen of er een megabrand kan ontstaan of niet."

Het zou goed kunnen dat de vroege branden in onder meer Frankrijk en Spanje de voorbode zijn van een lange zomer vol branden. "Meteorologen zien toch een relatie tussen een droge lente en een droge zomer", zegt Muys.

"Meer en meer ziet men dat wanneer er een droge, warme lente is, er ook een grotere kans bestaat op een droge, warme zomer, omdat de warme lente heel veel warmte en energie creëert, die dan de aanleiding kan zijn voor een droge zomer. Dus de kans is groot dat er nog meer bosbranden komen."

Niet alleen heet, droog weer en veel wind zijn een bepalende factor voor (mega)branden. Bart Muys wijst er ook op dat het landschap in het Middellandse Zeegebied de laatste decennia "spectaculair is veranderd".

"Door massale landvlucht naar de stad is er heel veel nieuw bos ontstaan. Jonge bossen, met veel brandbare biomassa. Daardoor zijn er nog weinig plaatsen waar branden kunnen stoppen. Vroeger liepen brandjes niet ver, maar nu is er een continu landschap. We missen een soort mozaïeklandschap waar branden kunnen stoppen."

Muys benadrukt dat meer bos zeker zijn voordelen heeft, "maar misschien moeten we de structuur van het bos of het type bos veranderen". "En dan spreken we over het creëren van vuurresistente landschappen."

Zo vindt Muys dat er te veel geld geïnvesteerd wordt in bosbrandbestrijding op zich, zoals blusvliegtuigen. "We zouden beter een groot deel van dat geld besteden aan bosbeheer, om te zoeken naar een win-winsituatie tussen het behoud van de biodiversiteit, de productie van biomassa voor de economie en tegelijkertijd het resistent maken van bossen: minder biomassa, minder struiklagen, hier en daar brandgangen, een minder continu landschap."