Steeds meer vrouwen krijgen longkanker. Dat blijkt uit cijfers van het Belgisch kankerregister waarover Het Laatste Nieuws bericht. Bij mannen wordt de omgekeerde beweging gemaakt, want daar daalt de kans op longkanker. Oncoloog Christel De Pooter ziet een duidelijk verband met roken, maar de wetenschap zoekt ook nog naar andere oorzaken.
Meer vrouwen krijgen longkanker, terwijl risico bij mannen daalt: "Duidelijk gerelateerd aan rookgedrag"
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
In 2024 kregen zo'n 80.000 Belgen te horen dat ze kanker hebben. Dat zijn er een pak meer dan 20 jaar geleden (iets meer dan 58.000). De stijging is grotendeels toe te schrijven aan de bevolkingsgroei en vergrijzing: meer inwoners en een groter aandeel ouderen - bij wie kanker vaker voorkomt - leiden tot meer diagnoses.
Wanneer hiermee rekening wordt gehouden, blijkt het individuele risico op kanker slechts beperkt te veranderen. Sinds 2004 is het risico op kanker bij vrouwen jaarlijks met gemiddeld 0,6 procent toegenomen. Bij mannen zien we een lichte daling van gemiddeld 0,1 procent per jaar.
Achter deze algemene trends gaan grote verschillen per kankertype schuil. Zo stijgt de kans op huid-, lever- en pancreaskanker zowel bij vrouwen als bij mannen en daalt het risico op maag-, dikkedarm- en eierstokkanker.
Kans op longkanker bij vrouwen stijgt
Bij longkanker en hoofd-halskanker zien we een opvallend verschil tussen beide geslachten: het risico neemt toe bij vrouwen, maar daalt bij mannen.
Het aantal jaarlijkse diagnoses van longkanker is bij vrouwen de afgelopen 20 jaar meer dan verdubbeld, van iets meer dan 1.500 gevallen in 2004 naar bijna 4.000 gevallen in 2024. Bij mannen blijft het aantal diagnoses vrijwel stabiel, maar de kans dat mannen longkanker krijgen is de afgelopen 20 jaar wel gedaald.
"Duidelijk gerelateerd aan rookgedrag"
Een van de mogelijke verklaringen van het stijgende aantal kankerdiagnoses bij vrouwen is dat er meer vrouwen roken dan 20 jaar geleden. Dat zegt radiotherapeut-oncoloog Christel De Pooter in De Ochtend op Radio 1.
De toename van het aantal gevallen van longkanker bij vrouwen is volgens De Pooter "duidelijk gerelateerd aan het rookgedrag" van vrouwen. "Vermits er een direct verband is tussen roken en het voorkomen van longkanker zie je inderdaad een toename van het voorkomen van longkanker bij vrouwen."
Bij mannen stelt De Pooter een omgekeerde beweging vast. "Mannen zijn minder gaan roken. Dat is iets wat zich vroeger al heeft ingesteld, maar het effect van het minder roken zien we nu pas."
Andere oorzaken?
Naast het aantal longkankers dat duidelijk gerelateerd is aan het rookgedrag ziet De Pooter ook een duidelijke stijging van het voorkomen van longkanker bij vrouwen die niet roken, voornamelijk bij vrouwen tussen 30 en 50 jaar oud.
Het gaat om een specifiek type van longkanker dat "andere genetische en moleculaire kenmerken heeft" dan andere types van longkanker. De oorzaken voor dat type longkanker worden nog onderzocht.
Volgens De Pooter zijn er verschillende mogelijke oorzaken. Passief roken kan een rol spelen, maar ook luchtvervuiling of genetica. "Er is ook hormonaal onderzoek bezig naar de rol van oestrogenen - vrouwelijke hormonen - in de ontwikkeling van longkanker."
Kans op overleven stijgt
Gelukkig is er ook goed nieuws. De overlevingskansen voor mensen die geconfonteerd worden met longkanker stijgt.
"Ontdek je longkanker in een vroeg stadium, dan kunnen we in een heel groot percentage spreken van genezing. Wordt longkanker in een later stadium ontdekt en heb je de mogelijkheid, en heb je het geluk dat bepaalde moleculaire mutaties aanwezig zijn, dan kunnen we dankzij nieuwe therapieën een duurzame behandeling geven."
Er op tijd bij zijn is dus de boodschap. "Sensibilisering en preventie zijn van groot belang." De belangrijkste raad die de Pooter meegeeft: "Rook niet. Roken blijft de grootste factor in de ontwikkeling van longkanker."
De oncologe maakt zich dan ook zorgen over de "toename van vapen bij kinderen". "Zelfs op de lagere school komen kinderen al vroeg in contact met nicotine. Dat is heel verontrustend. Nicotine en andere verslavende factoren doen hen later sneller grijpen naar die sigaret. En die heeft dan weer een directe relatie met het ontstaan van longkanker."
