'Een revolverschot' van Virginie Loveling is nieuw in de canon: 'Hartverscheurend boek met gothic tintje"

In Gent kun je niet naast de Gezusters Lovelingstraat of het Virginie Lovelinggebouw van de Vlaamse overheid kijken. Je kunt er zelfs een Loveling-biertje drinken. In haar tijd, pakweg anderhalve eeuw geleden, was Virginie Loveling een zeer gerespecteerd schrijfster, zegt haar hedendaagse collega Annelies Verbeke. “Ooit is ze eens in een koets door Gent rondgereden, waarbij de Gentenaars stonden te applaudisseren.” 

Viriginie Loveling was de tante van Cyriel Buysse. "Het is wel frappant dat zijn naam meer is bijgebleven, toen de literatuurgeschiedenis werd geschreven,” merkt Annelies Verbeke op. Maar dat is aan het kantelen. 

“De laatste jaren is Virginie Loveling aan een opwaardering toe. Verschillende van haar boeken zijn opnieuw uitgegeven.” Verbeke bracht zelf een nieuwe uitgave van ‘Een revolverschot’ uit. “Die blijkt intussen al aan de 7e druk toe. Heel prettig om te zien dat veel mensen van Loveling houden.” Zopas is er ook een Franse vertaling uitgekomen.

Het is dan ook een heel bijzonder boek, ‘Het revolverschot’. Loveling werkte er heel lang aan en het verscheen in 1911. Het speelt zich af in het vredige, fictieve dorpje Vroden, en het heeft een “simpele binnenkomst”: 2 zussen zijn verliefd op dezelfde man. En zoals de titel al weggeeft: op zeker moment wordt er een schot gelost. Loveling richt de blik op de ene zus. "Zij is ervan overtuigd dat de man ook in haar geïnteresseerd is, maar ze krijgt door dat zijn aandacht meer naar haar zus gaat. De focus ligt dus op diegene die aan het kortste eind trekt.”

In die tijd waren er wel meer boeken over de gekte van een vrouw, maar dit heeft een andere insteek: “We krijgen niet zomaar het verhaal over de waanzin, maar wel de pijn die aan de waanzin voorafgaat.”  

“Hartverscheurend”, vindt Annelies Verbeke. “En in alle tijden herkenbaar: de pijn van het genegeerd worden, niet de uitverkorene te zijn: dat is een gevoel dat vrouwen én mannen kennen, en dat van ons geen betere mensen maakt.” 

Virginie Loveling gaat psychologisch heel diep en maakt ook duidelijk dat het niet zo eenduidig is wie dader en wie slachtoffer is. “Het  gaat over het duistere en lichte dat in ons allemaal zit. Over de vraag: wie ben ik? Een moeilijke vraag met een ambigu antwoord, dat ook altijd afhangt van de omstandigheden.” 

De 2 zussen zijn notarisdochters en zitten er dus warmpjes in, maar ze hebben geen kansen in het leven als ze niet trouwen. Ze zijn al wat ouder en de tijd dringt. “Die atmosfeer kunnen we ons niet meer voorstellen, maar was absoluut cruciaal in de tijd van Loveling,” zegt Annelies Verbeke.

‘Een revolverschot’ verkent dus de duistere kanten van de menselijke ziel en ook de sfeerschepping is best wel griezelig. “Het boek staat met 1 been in de gothic (griezel) literatuur, met veel beelden van kerkhoven, van de dood. Op zeker moment zit een aantal vrouwen bijna ondergedompeld in rood bessensap… je krijgt al bijna zin om er een film van te maken.”  

Voor het zover is, is het boek ‘Het revolverschot’ nu in de vernieuwde literaire canon opgenomen. Helemaal terecht, vindt Annelies Verbeke: “Ik vind het in de Nederlandstalige letteren een uniek boek.” Superieur qua genre, stijl en structuur en vooral met veel psychologisch doorzicht geschreven: “Van binnenuit nagaan hoe iemands geest onttakelt: ik ken geen ander boek in onze letteren waarin dat op die manier gebeurt.”