Van paus in zwembroek tot eigen olijfolie: neem een kijkje in Castel Gandolfo, waar paus Leo XIV op vakantie gaat

"Ik hoop dat iedereen wat vakantie kan nemen om lichaam en geest te herstellen." Dixit paus Leo XIV tijdens zijn wekelijkse zondagse zegen vanuit het raam van zijn werkkamer. Zelf ging hij dat ook doen, hij ging een "korte rustperiode" nemen. 

Hij voegt ook meteen de daad bij het woord en vertrekt vanmiddag richting Castel Gandolfo, een klein stadje - met amper 8.000 inwoners - op nog geen 30 kilometer van Rome. 

Het zal zijn eerste pauze zijn nadat hij twee maanden geleden Paus werd. Tot en met 20 juli zal hij in Castel Gandolfo verblijven, om dan terug te keren naar het Vaticaan. In augustus gaat hij nog eens een weekend. 

Tijdens zijn vakantie zal hij volgens persagentschap AP wel enkele evenementen bijwonen, gaande van missen tot bijeenkomsten in het Vaticaan. Verwacht wordt ook dat hij de tijd zal nemen om zich in te lezen in enkele hoofdpijndossiers van de Kerk, met name de financiële toestand van het Vaticaan en de misbruikschandalen die de Kerk blijven achtervolgen. Hij moet ook nog enkele belangrijke posten invullen en knopen doorhakken over zijn eerste buitenlandse reizen. 

Met zijn verblijf in Castel Gandolfo herstelt hij een eeuwenoude pauselijke traditie om de zomer daar door te brengen. Een traditie waar de vorige paus, Franciscus, mee brak. Hij reisde er in 2013 wel 3 keer naartoe, 2 keer om een mis op te dragen en een 3e keer om zijn voorganger te bezoeken, maar nadien kwam hij er nooit meer. "Het past niet bij mij. Ik rust liever thuis uit", klonk het. 

Dat deed de inwoners van Castel Gandolfo pijn, zo getuigen ze in verschillende media. "Toen Franciscus besloot om niet te komen, waren we emotioneel en economisch van streek", vertelt Patrizia Gasperini. Haar familie runt een souvenirwinkeltje op het centrale plein, op een steenworp van de voordeur van het paleis. "We waren wees geworden", zegt ook inwoner Maurizio Carosi aan The New York Times. 

Toch zijn ze paus Franciscus ook dankbaar. Hij stelde in 2016 immers de deuren van het zomerpaleis open en maakte van de villa een museum. 

Maar na 12 zomers zonder paus zijn ze in het stadje klaar om de nieuwe paus met open armen te ontvangen. "Het Vaticaan maakt deel uit van het DNA van onze stad. Het is een tweede Vaticaan", klinkt het ook bij burgemeester Alberto De Angelis. Hij hoopt dat paus Leo XIV ervoor zal kiezen om ook doorheen het jaar regelmatig af te zakken naar Castel Gandolfo.

Beelden van de aankomst van Leo XIV bewijzen alvast het enthousiasme. Hij wordt opgewacht door een grote horde gelovigen.

Leo XIV is er trouwens begin deze maand volgens Vatican News al even geweest, om de renovatie van Villa Barberini te controleren. Omdat het museum openblijft, zal de paus hier verblijven in plaats van in het pauselijk paleis. 

De pauselijke zomerresidentie heeft dan ook - zacht gezegd - een kleurrijke geschiedenis. In 1596 verwierf het Vaticaan de eigendom, als schuldaflossing voor de familie Savelli, ooit een rijke en aristocratische familie die in slechte papieren verzeild geraakt was. 

De grond herbergt zelfs een nog veel rijkere geschiedenis, want ooit stond op die plek de residentie van keizer Domitianus, die van 81 tot 96 over het Romeinse Rijk regeerde. Daar zijn tot de dag van vandaag nog verschillende overblijfselen van te zien, denk maar aan het theater of de renbaan.

Het was paus Urbanus VIII die het enorme zomerpaleis liet bouwen, en hij was meteen ook de eerste paus die er verbleef, in de zomer van 1626. In de jaren die volgden werd het landgoed uitgebreid tot wat het uiteindelijk vandaag is: een complex van bijna 55 hectare grond, met - uiteraard - het pauselijk paleis, villa's, en een gigantische boerderij, waar onder meer olijfolie, mozzarella en honing geproduceerd worden. 

Er is ook een observatorium, en in de jaren 30 verhuisden alle astronomen vanuit Vaticaanstad naar Castel Gandolfo, omdat het in het Vaticaan te licht was om de sterren waar te nemen. Ook de meteorietencollectie van het Vaticaan - een van de grootste ter wereld - vond er onderdak. Een klein weetje: met zijn 55 ha is het terrein groter dan Vaticaanstad zelf. 

In de eeuwen die volgden kwamen de meeste pausen er in de zomer verpozen. Enkel tussen 1870 en 1929 bleef het paleis leeg, door een geschil met Italië. Het complex raakte in verval, en werd pas in 1934 helemaal gerestaureerd. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zochten en kregen verschillende Joodse vluchtelingen onderdak van Pius XII (die ook veel kritiek kreeg voor zijn rol in de oorlog) in het paleis, dat ook gebruikt werd als schuilplaats voor de bombardementen van de geallieerden in 1944. Helaas ontsnapte de plek niet aan de Amerikaanse bombardementen. De Amerikanen dachten dat er Duitse strijdkrachten waren en bombardeerden de plek. Op 10 februari 1944 vielen er zo 500 doden. Vorig jaar vond er een fototentoonstelling plaats over Castel Gandolfo tijdens de oorlog.   

Een cassant detail: tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de slaapkamer van de paus gebruikt als verloskamer. Naar schatting 40 vrouwen bevielen er, en de kinderen kregen als bijnaam "de kinderen van de paus". In diezelfde kamer stierf Pius XII in 1958. 

Pius XII was niet de enige paus die er overleed, ook paus Paulus VI stierf er exact 20 jaar later. Op 6 augustus 1978 kreeg hij er een hartaanval. 

Paus Benedictus XVI ten slotte kondigde op 28 februari 2013 in Castel Gandolfo aan dat hij met pensioen ging. Hij verbleef er vervolgens nog een paar maanden alvorens hij terugkeerde naar het Vaticaan. 

Paus Leo XIV zal tijdens zijn verblijf ook kunnen genieten van een partijtje tennis, want het Vaticaan heeft aan The New York Times bevestigd dat er een tennisveld aangelegd wordt. Er waren ook geruchten dat er een padelveld zou komen en dat er paarden zouden komen, twee passies van de paus. Maar die geruchten zijn intussen door het Vaticaan in alle toonaarden ontkend. 

Wat hij er sowieso wél zal kunnen doen, is zwemmen. Met dank aan paus Johannes Paulus II, want die liet een zwembad bouwen. Paparazzi slaagden er zelfs in om Johannes Paulus II te fotograferen in zwembroek. De foto's verschenen uiteindelijk in een Italiaans magazine, en er werd even gevreesd dat ze een schandaal zouden veroorzaken in Polen, het thuisland van Johannes Paulus II. 

Er is ook een televisiekamer. Er bestaat bijvoorbeeld een foto van Benedictus XVI die kijkt naar de film "Pius XII: onder de Romeinse hemel".

In de residentie ontvingen de verschillende pausen ook hoog bezoek. President George W. Bush bezocht er Johannes Paulus II in 2001. Over dat bezoek zei hij nadien: "Ik ben niet poëtisch genoeg om te beschrijven hoe het is om bij hem aanwezig te zijn."

In 2006 ontving paus Benedictus XVI de Duitse bondskanselier Angela Merkel.