Gas duurder, elektriciteit goedkoper: dit staat in het klimaatplan van de Vlaamse regering 

Meer dan een jaar te laat en na lang onderhandelen heeft Vlaanderen eindelijk een klimaatplan klaar. En dat is broodnodig om de klimaatdoelstellingen te halen.

In het kort: de Europese Unie vraagt aan België een reductie van 47 procent tegen 2030 (tegenover 2005), maar het kabinet-Demir wilde voor Vlaanderen in de vorige legislatuur nooit verder gaan dan -40 procent. En zelfs dat ligt momenteel buiten bereik. Op dit moment zouden we tegen 2030 namelijk amper 33,7 procent afbouwen. 

Om die kloof te dichten, heeft de Vlaamse regering nu dus een pakket extra maatregelen voorgesteld. "Als we de klimaatuitdagingen willen aanpakken, moeten we samenwerken", zegt Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) aan de pers. Hij wordt geflankeerd door Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit), Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) en Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V).

"Door de handen in elkaar te slaan, kunnen we zien hoe we maximaal ecologische winst kunnen boeken en die klimaatambities kunnen bereiken, zonder het al te veel mensen te moeilijk te maken. En ik denk dat we dat met dit klimaatplan doen."

Het ene plan blijkt al wat concreter dan het andere, maar dit staat er in het kersverse klimaatplan:

Taxshift - De Vlaamse regering voert een taxshift door waarbij meer dan 360 miljoen euro aan heffingen vanaf 2028 verschuift van de elektriciteits- naar de gasfactuur. Omdat elektriciteit in Vlaanderen veel duurder is dan gas, willen ze zo de overstap naar onder andere elektrische wagens en warmtepompen stimuleren. 

Korting op elektriciteit - Naast de taxshift komt er een extra korting op elektriciteit. "In Vlaanderen zijn we nog zeer afhankelijk van gas", zegt Depraetere. "We willen mensen motiveren om over te schakelen, maar we willen ze niet straffen als dat niet lukt. De prijs van gas zal de komende jaren ook nog stijgen, dus we moeten mensen beschermen." 

Concreet: huishoudens die fossiel verwarmen, gebruiken natuurlijk wel elektriciteit voor andere zaken. Ze zullen dus meer betalen voor hun gas of stookolie, maar hun elektriciteitsrekening daalt wel. Dat betekent volgens Depraetere dat zij uiteindelijk alles samen gerekend niet méér zullen moeten betalen. Huishoudens die elektrisch verwarmen, krijgen een 'dubbele korting'.

Renovatiebooster - De Vlaamse regering zet extra middelen in voor renovatiesteun voor sociale woningen. "We hebben deze week gezien in welke omstandigheden heel wat mensen in sociale woningen moeten leven als het heel warm is", zegt Depraetere. "We hebben dus budget vrijgemaakt om extra te renoveren, maar we gaan ook voorzien in renteloze leningen voor bepaalde inkomens en groepen."

Renovatiepremie voor warmtepompen - Die komt er onder andere voor bewoners van appartementen. "We willen maken dat ook die kosten en investering lonen en de moeite zijn."

Batterijcheck - Wie een elektrische tweedehandswagen koopt, zal meer duidelijkheid kunnen krijgen over de kwaliteit van de batterij. "We willen kijken hoe we een uniforme batterijcheck kunnen invoeren", zegt De Ridder. "Dat zal meer vertrouwen bieden aan de consument, die dan sneller zal kiezen voor een elektrische wagen."

Masterplan fiets - Wat het plan zou inhouden, is nog onduidelijk. Tegen het einde van het jaar wil De Ridder het opgemaakt hebben. Het doel is om het aandeel van de fiets nog te verhogen in het woon-werkverkeer.

Regelgeving vrachtwagens - Vrachtwagens die zouden willen omschakelen naar een elektrische batterij, verliezen daardoor cargoruimte omdat ze zich moeten houden aan een maximale massa. De Vlaamse regering wil de regelgeving aanpassen, zodat er extra capaciteit komt voor batterijen, zonder dat vrachtwagens de massa overschrijden.

Pact met gemeenten - De Ridder wil steden en gemeenten betrekken in de klimaatdoelstellingen, door een soort van pact aan te gaan waarbij de overheid hen beloont als ze bepaalde keuzes maken, zoals een lokale "emissievrije logistieke ontwikkeling".

Volgens Brouns komt er een keuzepakket aan maatregelen die de Vlaamse regering met de landbouwsector verder zal uitwerken. "Daaruit kan de landbouwer dan kiezen", zegt de minister. Hier focust hij zelf alvast al op:

Genetica - Genetische modificatie wordt ingezet om gewassen te verbeteren, zoals het verhogen van de opbrengst, het vergroten van de resistentie tegen ziekten en plagen en het verbeteren van de voedingswaarde. Daar is onze landbouw al mee bezig, maar er moet volgens Brouns verder aan gewerkt worden. Hij verwijst bijvoorbeeld concreet naar "voederadditieven". Door het toevoegen van bijvoorbeeld nitraat of koolzaadvet aan het voer voor melk- en vleesvee, kunnen de broeikasgasemissies volgens Brouns tot 30 procent gereduceerd worden. 

Glastuinbouw verduurzamen - Glastuinbouw is een vorm van landbouw waarbij planten worden geteeld in kassen van glas of kunststof. "Die sector is momenteel nog sterk afhankelijk van gas", zegt Brouns. "Die moeten we ook meenemen in de transitie naar een verdere verduurzaming."

Vergroeningsscans - De Vlaamse regering wil vergroeningsscans toegankelijker maken voor bedrijven, zegt Diependaele. Daardoor zouden ze gemakkelijker kunnen uitzoeken op welke manier ze duurzamer kunnen worden en hoe ze ecologische winst kunnen maken. 

Ecologische steun - "Die steun gaan we hervormen en toegankelijker maken", zegt Diependaele. "Concreet zullen we met bedrijven meezoeken naar manieren waarop je duurzaam kan transformeren. De Vlaamse overheid zal dat dan deels subsidiëren."