Palestijnse vlaggen en slogans als 'free Palestine' duiken op Rock Werchter op bij heel wat Belgische en buitenlandse artiesten. Het grootste festival van ons land staat dit jaar niet los van de geopolitieke situatie in de wereld. Hoe kijken bezoekers en de festivalorganisatie daarnaar?
Van 'Free Palestine' tot watermeloen-paraplu: ook op Rock Werchter geven artiesten een podium aan Gaza
Kirsten Sokol
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het kort:
Op Rock Werchter uiten verschillende Belgische en buitenlandse artiesten zich over de situatie in Gaza, onder meer met slogans als "Free Palestine" en internationale symbolen van protest zoals de watermeloen.
De meningen van festivalgangers over politieke statements op het festival zijn verdeeld, maar de meeste uitspraken krijgen veel applaus.
VRT zendt concertfragmenten uit, maar heeft duidelijke richtlijnen rond muziek en ethiek. "We zenden geen nummers uit, die nadrukkelijk aanzetten tot racisme, discriminatie of haat."
Het meest politiek getinte concert op Rock Werchter tot nu toe kwam - weinig verrassend - van de Ierse groep Fontaines D.C. Ze spreken zich al langer openlijk uit over de situatie in Gaza.
Ook op andere Europese festivals hebben ze de boodschap 'free Palestine' getoond en een pancarte met de uitspraak dat Israël 'een genocide pleegt'. Uitspraken die op Rock Werchter op veel applaus werden onthaald.
De 'Free Palestine'-slogan werd ook gebruikt door de Australische groep Amyl and the Sniffers en de Lambrini Girls. Zij gingen nog een stap verder door ook het Israëlische leger uit te schelden in hun bindteksten.
Fontaines D.C. heeft ook op het podium hun steun betuigd aan andere artiesten die nog explicieter hun steun betuigen aan het Palestijnse volk. Ze zijn goed bevriend met het Ierse hiphoptrio Kneecap. Eén van de bandleden riskeert een veroordeling voor het mogelijks overtreden van de Britse antiterreurwetgeving. Op een concert zou hij gezwaaid hebben met de vlag van Hezbollah, een terreurorganisatie uit Libanon.
Past politiek op een festival?
Trouwe fans van Fontaines D.C. weten dat politieke statements deel uitmaken van hun act. Maar of politiek op zijn plaats is op een groot festival: daarover zijn de meningen op Rock Werchter verdeeld, leren we uit een rondvraag. De meeste politieke uitspraken krijgen weliswaar veel applaus.
In het publiek zijn er trouwens weinig of geen politieke symbolen te zien. Her en der duikt een Palestijnse vlag op, maar ze zijn relatief schaars en ze verschijnen zelden op de grote schermen naast de podia.
Horen politieke statements thuis op een festival? Meningen van festivalgangers zijn verdeeld
Van slogan tot paraplu
Ook Belgische artiesten tonen zich op Rock Werchter betrokken bij de situatie in Gaza. Openingsact GLINTSAL op de Main Stage heeft donderdagmiddag de toon gezet door meermaals 'free Palestine' te scanderen. Hun concert eindigt met de boodschap 'peace in the Middle East'.
Vrijdagmiddag zijn rapper DIKKE en singer-songwriter Sylvie Kreusch op dat elan verdergegaan. DIKKE met een uitgebreid emotioneel betoog over de vele kinderen die gestorven zijn in Gaza. Gevolgd door een 'Free Palestine'.
Geen statement in woorden bij Kreusch, wel in daden. Door met een paraplu in de kleuren van een watermeloen te zwaaien, sluit ze zich subtieler maar toch duidelijk aan bij het politieke protest in Werchter.
Op sociale media is de watermeloen uitgegroeid tot symbool voor steun aan de Palestijnen. Met rood vruchtvlees, groene schil, zwarte pitten en wit vruchtvlees heeft de vrucht exact dezelfde kleuren als de Palestijnse vlag.
Zaterdagnamiddag maakt zanger Milo Driessen van de Nederlandse band Goldband zelfs bijna 2 minuten tijd voor een uitgebreide politieke boodschap. Bij de visual "stop de genocide" en een beeld van de Palestijnse vlag volgt een vurig betoog dat veel applaus krijgt.
De politieke betrokkenheid van Goldband bij de situatie in Gaza– inclusief Palestijnse vlag op het podium - komt zeker niet uit het niets. De Nederlanders hebben een optreden op het Nederlandse festival Zwarte Cross geannuleerd omdat de Amerikaanse eigenaar KKR banden zou hebben met Israël.
Artistieke vrijheid
Mag een artiest op het podium politieke uitspraken doen? In principe wel, als ze niet tegen de wetten die gelden in een bepaald land ingaan.
Een festival wordt niet georganiseerd in een vacuüm. De organisatie van een evenement moet er in principe voor zorgen dat alle heersende regelgeving wordt toegepast, van afvalinzameling tot een rookverbod in binnenruimtes maar even goed moeten de wetten rond discriminatie gerespecteerd worden. De ene wet valt natuurlijk makkelijker te handhaven en te controleren dan de andere.
Een festival zal dus niet bij voorbaat ingrijpen in de act van een artiest. Op het podium geldt artistieke vrijheid. Meningen en smaken verschillen. En het is voor een organisator moeilijk te voorspellen welke artiest wat precies zal roepen op een podium.
Het gebeurt wel dat artiesten zelf hun festivalact aanpassen. De Duitse Rammstein-frontman Till Lindemann heeft op Graspop Metal Meeting een soloconcert gespeeld met aangepaste visuals.
In zijn zaalshows, waar minderjarigen niet welkom zijn, laat hij allerlei naaktbeelden zien. Op een festival waar wél minderjarige rondlopen, zou dat strafbaar zijn. Aangepaste visuals dus: Lindemann zijn oplossing is om de 'verboden beelden' te vervangen door een banner met de duidelijke boodschap 'censuur'.
Wat op een festivalterrein of een podium gebeurt, is één ding. Maar hoe zit het met het uitzenden van een eventuele politieke boodschap vanop een festival op radio en televisie?
Veel grote festivals hebben een radio- en/of televisieomroep als mediapartner. Na Glastonbury heeft de Britse openbare omroep BBC beslist om hun beleid bij te stellen, nadat er controverse was ontstaan over de show van Bob Vylan.
In zijn bindteksten had de Britse punkrap-act meermaals "dood aan het Israëlische leger" geroepen. BBC zal in de toekomst niet langer festivalshows met een zogenoemd "hoog risico" uitzenden. De beelden van de show van Bob Vylan zijn ook offline gehaald.
Wat vindt organisator Live Nation?
Volgens Nele Bigaré van Live Nation, de organisatie achter Rock Werchter draait alles rond respect en zorgzaamheid. "Wij vinden het belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn. Er is geen plaats voor intimidatie of discriminatie. We communiceren dat heel helder naar iedereen die naar ons festival komt, zowel artiesten, medewerkers als publiek."
Toch hoeven de politieke statements niet te verbazen. "Het leeft overal in de maatschappij, dus je kon voorspellen dat het ook het festival zou binnensijpelen. Zolang artiesten niet oproepen tot haat of geweld, is er zeker plaats voor respectvolle boodschappen en vrijemeningsuiting."
Artiesten krijgen geen specifieke richtlijnen rond politieke statements. Ook niet voor welke visuals ze op het podium gebruiken.
Ook Palestijnse vlaggen zijn welkom op het festivalterrein. "Zolang ze niet te groot zijn en er geen stok aan vastzit", vult Bigaré nog aan.
Wat met statements op radio en televisie?
VRT is de mediapartner van verschillende grote festivals in ons land, waaronder Rock Werchter. Via Studio Brussel op VRT MAX en Canvas worden er verschillende fragmenten van concerten uitgezonden.
In onze VRT-richtlijnen rond muziek en ethiek staat dat we geen nummers uitzenden die nadrukkelijk aanzetten tot racisme, discriminatie of haat
Woordvoerder VRT
Op de vraag van VRT NWS wat het VRT-beleid hierover is, reageert de woordvoerder van de openbare omroep schriftelijk: "Als mediapartner van Rock Werchter zenden we uit wat er gebeurt op de podia. In de VRT-richtlijnen over muziek en ethiek staat dat we geen nummers uitzenden die nadrukkelijk aanzetten tot racisme, discriminatie of haat. In het geval we ongeoorloofde uitspraken vaststellen, kunnen we beslissen om in te grijpen.”
