Waarom heten de inwoners van Waarschoot 'geitenpoepers'?

Bijnamen voor gemeenten en hun inwoners zijn een vast onderdeel van de Vlaamse folklore en traditie. Vaak zijn ze gebaseerd op lokale kenmerken of gebeurtenissen. Zo worden de inwoners van Haaltert 'stoefers' genoemd of die van Buggenhout 'boskrabbers'. Zo'n spotnaam kan de lokale identiteit versterken, maar hoe zit dat voor de 'geitenpoepers' van Waarschoot?

Heel wat inwoners zijn niet opgezet met hun bijnaam. "Echt raar", reageert inwoonster Sylvie. "Als vrouw heb ik er geen last van, maar mannen vinden het zeker niet altijd prettig als ze hier in de streek een geedepoebre genoemd worden."

Naar de oorsprong van de bijnaam is het gokken. Ook in Waarschoot zelf. "Er zijn verschillende verhalen", reageert de gepensioneerde onderwijzer Guy. "In de jaren 30 zouden hier uiteindelijk 2 geitjes geboren zijn die op mensen leken", zegt Guy. "Er woonde op dat moment in Waarschoot een zonderling figuur, een zekere Fluide (Waarschoots voor fluit, red.), die een kudde geiten had. Naar verluidt zat de man liever bij zijn kudde dan bij mensen en had hij bij een van zijn geiten 2 lammetjes verwekt."

Guy bezit zelfs bewijsmateriaal: hij bezit een kopie van een oude zwart-witfoto, waarop 2 misvormde jongen te zien zijn. "Je kunt zelfs niet zeggen of het geitjes of baby's zijn. Toch denk ik dat de foto aan de basis ligt van onze huidige spotnaam."

Een andere inwoner bevestigt het verhaal. "Mijn moeder vertelde dat de dader zelfs voor de rechter is verschenen voor die feiten. Misschien heeft het parket nog restanten van de 2 geitjes op sterk water als bewijsmateriaal in die zaak?"

Bij het parket van Oost-Vlaanderen is er van de zaak geen spoor meer. Ook bij het Rijksarchief, waar oude rechtszaken uiteindelijk terechtkomen, vinden ze geen aanknopingspunt. "Het zou kunnen dat het dossier en het eventuele bewijsmateriaal verloren gegaan is bij een brand of een verhuis", zegt diensthoofd Paul Drossens. "Maar eerlijk? Ik vraag me af of het ooit tot een rechtszaak gekomen is. 100 jaar geleden mocht je van de wet met dieren veel meer doen dan nu…"

Wie 'sterk water' zegt, denkt natuurlijk ook aan de wetenschap. De faculteit Dierengeneeskunde van de UGent bezit een enorme collectie beenderen en dieren op sterk water. Maar ook daar zijn er geen geitjes terug te vinden. "Maar zelfs al hadden we ze gevonden, een onderzoek op menselijk DNA zou weinig opleveren", duidt professor anatomie Pieter Cornillie. 

"De genen van mensen en geiten zijn niet compatibel", legt hij uit. "Een geitenbaby bestaat dus niet. De natuur beschermt ons tegen hybriden. Een kruising lukt alleen bij nauw gerelateerde soorten, zoals paarden en ezels. Nu weten we dat dankzij de wetenschap, maar vroeger probeerde men misvormingen te verklaren als een straf van god."

"Denk maar aan de zaak 'George Spencer' uit het 17e-eeuwse Amerika. Daar liet een rechter een man en het varken van de buren terechtstellen omdat hij ervan overtuigd was dat ze samen een jong verwekt hadden. Onterecht, bleek achteraf."

Waarom zagen ze er dan toch menselijk uit? Op basis van de oude zwart-witfoto herkent professor Cornillie al meteen 2 aangeboren afwijkingen. "Om te beginnen zien de geitjes er enorm opgeblazen uit. Dat wijst op hydrops anasarca. Het weefselvocht stapelt zich op onder de huid, waardoor zo'n lammetje op een ietwat mollige baby lijkt. Maar met die aandoening is geen menselijke inbreng gemoeid."

Bovendien merkt de professor ook iets op aan de stand van de ogen. "Zie je dat kleine slurfvormpje van het voorhoofd afkomen? Dat wordt geassocieerd met cebocephalie, een afwijking waarbij de ogen dicht bij elkaar staan. Tijdens de ontwikkeling van een geitenembryo ontstaat er 1 oog, dat opgesplitst wordt en geleidelijk aan naar de zijkanten van de kop verschuift. Als een dier die aandoening heeft, gebeurt dat onvoldoende."

"Daardoor blijven de ogen aan de voorkant van de kop staan en krijgt het een menselijk aandoend gezicht."

Tijdens de research naar de oplossing van dit mysterie, neemt beroepshistoricus Pieter De Reu contact op met de redactie. "Het verhaal intrigeerde me zelf ook, waardoor ik op onderzoek ben gegaan."

"Voor de oorsprong van het verhaal moeten we effectief terug naar de jaren 1930. Een tijd waarin reizende rariteitenkabinetten van dorp tot dorp trokken met bijzondere schepsels – denk maar aan de vrouw met de baard of de film The Greatest Showman. Eén van die gezelschappen kwam op een dag naar Waarschoot. Die kon onderweg 2 misvormde geitenlammetjes op de kop tikken om er munt uit te slaan."

Volgens De Reu moeten we inderdaad terug naar het verhaal van Guy over Fluide, de mensenschuwe man in de marge van de samenleving. Hij bleek een gemakkelijk doelwit. "Toen het rariteitenkabinet de misvormde lammetjes tentoonstelde, dachten de mensen meteen dat hij wel hun vader moest zijn, omdat hij veel tijd bij zijn geiten doorbracht. Het verhaal van de 'geitenpoeper' was geboren."

Die dag werd ook de bewuste zwart-witfoto genomen. "De lokale drukkerij maakte er een postkaart van, die verspreid raakte over het hele Meetjesland. De legende was niet meer te stoppen: Waarschoot werd het dorp van de geitenpoepers. Maar eigenlijk had men dat rariteitenkabinet in om het even welke andere gemeente kunnen stoppen. Dan gingen die inwoners de geitenpoepers genoemd worden."

Waarschoot draagt dus al bijna 100 jaar de gevolgen van een historische vergissing. Maar het is gelukkig nooit te laat om een fout recht te zetten. "Waarschoot was een dorp waar heel veel geweven werd", zegt De Reu. "De oorspronkelijke bijnaam hier was 'katoenknauwers'. Misschien moeten we die gewoon weer invoeren?"