Wat als jouw vlucht overboekt is en je niet mee mag op het vliegtuig? Dit zijn je rechten als passagier 

Je hebt je vlucht geboekt en je koffers zijn gepakt, maar aan de gate krijg je plots te horen dat je niet mee kan. Hoe kan dat? Radio 2-luisteraar Eddy Kerremans uit Mortsel maakte het samen met zijn vrouw mee. Hij vertelt erover in de nieuwste aflevering van 'Mens erger je niet', de podcast van het consumentenprogramma 'WinWin' op Radio2. "Onze namen werden afgeroepen en aan de balie werd ons verteld dat we niet meekonden door een overboeking. Helaas waren er geen vrijwilligers die wilden achterblijven in ruil voor een financiële compensatie. Omdat het voor ons geen zin had om een dag later te vertrekken, zijn we helaas teruggekeerd naar huis."

Luchtvaartmaatschappijen laten overboekingen toe om het aantal no-shows op te vangen en er alsnog voor te zorgen dat elk vliegtuig zo vol mogelijk zit. "Er zijn altijd wel een aantal mensen die niet komen opdagen. Elke lege stoel is verloren en brengt niets op. Meestal gaat het om een 5 tot 8 passagiers die niet komen opdagen voor een bepaalde vlucht. Dat is ook het gemiddelde aantal tickets dat overboekt wordt. Al gebeurt dat zeker niet bij alle vluchten, maar slechts bij een zeer beperkt aantal ervan", zegt luchtvaartanalist Luk De Wilde.

Vooral zakelijke reizigers komen last minute wel eens niet opdagen bij vertrek. Dat komt omdat tickets van businessclass gratis kunnen omgeboekt worden naar een andere vlucht. "Als een vergadering of beurs is uitgelopen of verzet, dan wordt de vlucht omgeboekt", verklaart De Wilde. "Net daarom worden overboekingen voornamelijk toegelaten bij vluchten naar bestemmingen met een zakelijk karakter."

Overboekingen gebeuren daarnaast vooral bij de traditionele vliegmaatschappijen zoals Lufthansa, KLM, Brussels Airlines en bijna nooit bij lagekostenluchtvaartmaatschappijen zoals Wizzair, Easyjet of Ryanair. Die laatste hebben doorgaans een hogere bezettingsgraad en geen nood om stoelen 2 keer te verkopen. Ook bij maatschappijen die pakketreizen aanbieden, zoals bijvoorbeeld TUIfly, zal je overboekingen niet snel zien. "Als je iemand die een pakketreis heeft geboekt niet laat meevliegen, dreigen eventuele aansluitende services of activiteiten ook in het water te vallen."

Toch weet De Wilde dat overboekingen steeds minder gebeuren: "De vliegindustrie is booming business momenteel en vluchten zijn doorgaans goed bezet. Daardoor gebeuren overboekingen steeds minder en minder. Het is natuurlijk belangrijk om de passagiers tevreden te houden."

Als een vlucht overboekt is en iedereen komt opdagen, probeert de luchtvaartmaatschappij eerst passagiers te vinden die vrijwillig hun plaats willen afstaan. Zijn er geen vrijwilligers, dan zal de luchtvaartmaatschappij in het slechtste geval zelf mensen weigeren. Zoals bij luisteraar Eddy en zijn vrouw. Die keuze gebeurt niet geheel willekeurig: er wordt rekening gehouden met verschillende factoren.

"Zo worden passagiers met de goedkoopste tickets het vaakst geselecteerd om achter te blijven. Hen compenseren kost minder, en zij zijn doorgaans sneller tevreden met de voorgestelde vergoeding omdat die al sneller de waarde van hun ticket evenaart of overstijgt."

"Ook alleenreizende volwassenen worden vaker geselecteerd om niet mee te vliegen. Zakenreizigers, gezinnen met kinderen, koppels en passagiers met een aansluitende vlucht krijgen doorgaans voorrang."

Vaak hoor je pas aan de gate, zo’n 45 minuten tot een uur voor vertrek, dat je vlucht overboekt is. Dat is vervelend, maar wie zich vrijwillig opgeeft om niet mee te vliegen, krijgt meestal een aantrekkelijke compensatie. Denk aan 250 tot 350 euro, dat is soms zelfs meer dan wat je voor je ticket betaalde. "Als je bijvoorbeeld slechts 150 euro betaalde voor je vlucht en het steekt niet zo nauw of je nu vandaag of morgen vertrekt, dan kan dat mooi meegenomen zijn. Om de compensatie van de luchtvaartmaatschappij te claimen, zal je ter plaatse een overeenkomst moeten ondertekenen waar de beloofde vergoeding op staat."

Afhankelijk van je situatie, de bestemming en de soort vlucht zal de luchtvaartmaatschappij je daar bovenop een alternatief aanbieden: een latere vlucht op dezelfde dag, een vlucht met een andere luchtvaartmaatschappij of een vlucht op een andere datum. Is dat pas de volgende dag, dan wordt vaak ook een hotelovernachting geregeld. "Over het algemeen zal men je zo snel mogelijk willen laten vertrekken op vakantie, zo kost je hen ook minder geld", zegt Luk De Wilde. 

Naast de compensatie van de luchtvaartmaatschappij voor je overboekte vlucht, ben je ook beschermd door de Europese wet. Volgens Europese regels (EU-verordening 261/2004) krijg je tot 300 euro vergoeding bij een vertraging, afhankelijk van de afstand en duur. Als je pas later op de dag of op een andere dag kan vliegen, valt dat ook onder die regeling. Om die compensatie te ontvangen, moet je een formulier indienen met je aanvraag.

Als het belangrijk is dat je mee kunt op je originele vlucht, dan zijn er een aantal dingen die je kunt doen om de kans om eruit gepikt te worden te verkleinen. "Allereerst kan je op voorhand online inchecken. Dat heeft twee voordelen. Enerzijds ben je zo zeker dat je bent ingecheckt en kan je dus niet meer voor een gesloten incheckbalie staan op de luchthaven. Anderzijds krijg je zo ook al een stoel toegewezen en is de kans een heel stuk kleiner dat je niet mee zal kunnen vertrekken naar je bestemming", legt De Wilde uit.

"Het laatste wat je kan doen, is op tijd naar de gate gaan om te boarden. Blijf dus niet onnodig lang treuzelen in het winkeltje wanneer er afgeroepen wordt dat de boarding voor jouw vlucht is gestart. Het zijn vaak de laatste mensen in de rij die het slachtoffer zullen zijn van een overboeking."