In het Strategisch Plan voor de Defensie van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) staat dat de regering 11 extra F-35 gevechtstoestellen wil kopen. Minister van Economie Clarinval bevestigde de aankoop vandaag bij RTBF. De aankoop moet wel nog formeel bekrachtigd worden door de regering.
Ons land gaat nog 11 Amerikaanse F-35 gevechtstoestellen kopen: "Meer is niet haalbaar"
Jens Franssen
Gepubliceerd:
In het Strategisch plan van Defensie staat dat ons land 11 Amerikaanse F-35A-toestellen zal bijkopen, bovenop de 34 die het in 2018 bestelde.
De eerste 4 daarvan zijn al geleverd en worden gebruikt om in de VS Belgische piloten op te leiden.
In oktober zullen de eerste Belgische F-35's op de basis van Florennes aankomen. Maar de NAVO wil dat ons land over véél meer luchtcapaciteit beschikt, omdat het mee instaat voor de nucleaire paraplu die Rusland moet afschrikken.
Nucleaire paraplu?
Een nucleaire paraplu betekent dat een land of een alliantie - zoals de NAVO - kernwapens gebruikt om anderen af te schrikken en bondgenoten te beschermen.
Binnen de NAVO bezitten de Verenigde Staten, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kernwapens.
Om de NAVO-lidstaten te beschermen liggen er ook Amerikaanse kernwapens opgeslagen op luchtmachtbasissen in België, Nederland, Duitsland, Italië en Turkije.
Op dit moment zijn de Belgische F-16's uitgerust om er Amerikaanse kernwapens onder te hangen. Ook de nieuwe F-35's zullen in de toekomst overweg kunnen met de Amerikaanse kernwapens.
Nucleaire afschrikking is topprioriteit
De NAVO bepaalt samen met de lidstaten wat de prioritaire capaciteiten voor elke lidstaat zijn. Voor ons land gaat het om 4 prioritaire capaciteiten. De exacte details daarvan zijn geheim.
Het is een publiek geheim dat het mee ondersteunen van de nucleaire afschrikkingsmacht via de Amerikaanse kernbommen op Kleine Brogel een topprioriteit is voor ons land.
Op de basis van Kleine Brogel liggen zo’n 10 tot 15 Amerikaanse kernwapens die kunnen worden ingezet door Belgische gevechtsvliegtuigen. Vandaag zijn dat de Amerikaanse F-16's, binnenkort dus de Amerikaanse F-35's.
Waarom zoveel F-35's nodig?
De Belgische luchtmacht moet zeker 3 dingen tegelijk kunnen doen:
Luchtbewaking van het Belgische luchtruim, en soms van de Benelux.
Af en toe buitenlandse opdrachten, zoals het bewaken van het luchtruim van de Baltische staten of de strijd tegen terreurgroepen zoals IS.
Dag en nacht mee de nucleaire afschrikking schragen.
Volgens de NAVO heeft ons land daar 55 F-35 inzetbare toestellen nodig. Omdat sommige toestellen nodig zijn voor opleiding of soms in onderhoud zijn, zou ons land er eigenlijk 69 nodig hebben.
21 extra toestellen nu niet haalbaar
Ons land besliste in 2018 om 34 F-35's aan te kopen en zou er dus nog 21 moeten bijkopen om aan het bovengenoemde aantal van 55 te komen. Maar "21 extra F-35's is financieel nu niet haalbaar", zegt een bron dicht bij het dossier.
Vorige week bereikte de federale regering een akkoord over hoe het extra geld voor het leger precies besteed zal worden om aan de (oude) NAVO-norm van 2 procent van het bbp te voldoen. Maar over de aankoop van F-35 gevechtsvliegtuigen was toen nog discussie. Nu zou de regering dus landen met het plan om 11 extra F-35's te bestellen en niet de gewenste 21.
"Het is overigens ook niet nodig dat deze regering al die beslissing zou nemen. De productielijn bij producent Lockheed Martin zit komende jaren tjokvol. De eerste extra F-35's kunnen pas na 2033 worden geleverd, nadat de eerste 34 zijn geleverd", luidt het nog bij de bron.
Dat betekent dat latere regeringen kunnen beslissen om er eventueel nog extra bij te kopen.
Waarom Amerikaanse toestellen kopen als er Europese alternatieven zijn?
Ons land besliste in 2018 om 34 F-35's aan te kopen. Ook vandaag geldt nog steeds dat de toestellen technologisch geavanceerder zijn dan de Europese.
Omdat er er véél meer van worden gemaakt, zijn ze bovendien niet alleen per stukprijs goedkoper, maar ook goedkoper in gebruik tijdens de volledige levenscyclus.
Daarnaast zijn de Europese toestellen niet gecertificeerd om Amerikaanse kernwapens te dragen. Twee types van gevechtstoestellen door elkaar gebruiken zou de kostprijs ook erg doen oplopen, tenzij ons land vele tientallen gevechtstoestellen zou gaan bijkopen, wat niet het geval is.
Er zijn in Europa 2 nieuwe gevechtstoestellen in ontwikkeling, maar beide toestellen zullen pas binnen 10 jaar operationeel zijn. Ook over de kostprijs is nog niets bekend. De nieuwe Europese toestellen zijn vandaag dus geen optie voor onze regering.
