Subsidielijn voor cultuur op school verdwijnt: "Demir ontneemt kansen van jongeren in kwetsbare situaties"

De afgelopen 10 jaar werden via het zogenaamde 'Dynamoproject' bijna 2.500 schoolprojecten gerealiseerd, goed voor meer dan 210.000 leerlingen uit het gewone en buitengewone onderwijs.

Een van die projecten was 'Rabita: a message to humanity', een muzikale voorstelling over mensenrechten. Die brachten de OKAN-leerlingen van Talent-is campus Veurne eerder dit jaar in samenwerking met dansorganisatie Passerelle.

Vanaf 2009 konden Vlaamse scholen via het Dynamoproject kunstenaars of culturele organisaties inschakelen voor uiteenlopende initiatieven: van drama, dans en muziek tot een workshop over verkiezingen. Scholen konden hiervoor tot 2.000 euro subsidie aanvragen.

Maar Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) besloot recent om de subsidielijn stop te zetten. Volgens haar is cultuureducatie al voldoende geïntegreerd in vakken zoals geschiedenis.

Daarnaast kunnen scholen ook een aanvraag doen voor een Kunstkuurproject, waarbij ze over een periode van drie jaar samenwerken met een cultuurinstelling. Daardoor hebben de kortere Dynamoprojecten volgens Demir weinig 'toegevoegde waarde' voor het onderwijscurriculum.

Verschillende cultuureducatieve organisaties reageren nu scherp op de beslissing. Ze benadrukken dat het project net een motor was om kunst en cultuur in de klas te brengen.

Tom Goris van MUS-E Belgium spreekt over een 'veelzeggende' beslissing: "Bij besparingen valt cultuur al snel uit de boot, terwijl net deze projecten kansen bieden aan scholen en kunstenaars." Zijn organisatie zet zich in voor actieve kunstbeleving bij jongeren, iets wat volgens hem essentieel is in het onderwijs.

MUS-E Belgium schreef een open brief aan minister Demir om het gesprek aan te gaan. Ook andere cultuurorganisaties stuurden een gelijkaardige oproep. Hun boodschap is duidelijk: "Elk kind heeft recht op kunst en cultuur."

De organisaties vrezen vooral dat kansarme jongeren de dupe zullen zijn van deze beslissing. Zij krijgen thuis weinig tot geen cultuur mee en zien dat aanbod nu ook op school verdwijnen.

Manu Luyten van de vzw Muzische Workshops bevestigt dat. Volgens Luyten zijn het voornamelijk scholen met anderstalige nieuwkomers of beroepsscholen die sterk onder deze beslissing zullen lijden.

Zijn vereniging biedt diverse workshops aan, zoals dans en theater. En dat werpt zijn vruchten af volgens Luyten: "Eens een niet-talige stem krijgen als kind, door gewoon te kunnen dansen of acteren. Dat is een onmeetbare winst."

Ook andere culturele partners delen die ervaring. Pol Coussement van dansorganisatie Passerelle vertelt: "Ik werkte eens met een klas vol jongens die bijna wekelijks hun identiteitskaart moesten tonen aan de politie. Niet direct het publiek dat je over de vloer krijgt in een cultuurcentrum. Maar ze schitterden tijdens dat optreden en werden ontvangen als artiesten. Die ervaring neem je hen niet meer af."

Hij is dan ook diep ontgoocheld over de beslissing van minister Demir: "Ze ontneemt kansen van jongeren in kwetsbare situaties. Kansen die ze nodig hebben om zichzelf te kunnen ontdekken en ontplooien."

Demir stelt dat cultuureducatie al voldoende aan bod komt in bestaande schoolvakken, maar daar zijn de Vlaamse cultuurorganisaties het niet mee eens.

Ellen Verheyen, van organisatie On Stage, benadrukt dat de vaardigheden die leerlingen leren tijdens een workshop muziek of drama, in geen enkel ander vak aan bod komen. "De manier waarop we tijdens zo'n workshop aan de slag gaan is uniek binnen het onderwijs, dat krijg je enkel als je hands-on met kinderen kan werken op een creatieve manier."

Volgens haar leveren die culturele activiteiten ook leerwinsten op voor andere vakken: "Voor sommige kinderen is zo'n creatief project een aanzet om te leren, te ontwikkelen. Niet iedereen vindt die motivatie in wiskunde of talen. Kunst en creativiteit zijn ook een deel van onze maatschappij."

Die mening zien we ook bij Pol Coussement (Passerelle), die benadrukt dat de projecten inspelen op het onderwijscurriculum: "We werken rond probleemoplossend denken, communicatie, kritisch bewustzijn en een respectvolle omgang met anderen. Dat zijn toch eigenschappen die een mens nodig heeft?"

Daarnaast vormt het Dynamoproject ook een bron van inspiratie voor leerkrachten. Volgens Ellen Verheyen (On stage) is dat een van de sterke punten van het initiatief: "Het brengt leerkrachten in contact met professionele kunstenaars die hen op weg zetten voor toekomstige projecten."

De impact van de stopzetting is nu al voelbaar. Vooral scholen trekken aan de alarmbel. Zij vrezen dat ze nauwelijks nog cultuur kunnen aanbieden nu de subsidielijn wegvalt.

Manu Luyten (Muzische workshops) merkt de gevolgen binnen zijn werking: "Bij ons kregen 18 scholen steun. Die valt nu weg. Voor sommige scholen betekent dat simpelweg geen projecten meer."

Ook Ellen Verheyen van organisatie On Stage ziet de druk toenemen voor scholen. "Een school had al een project geboekt, maar moet nu plots op zoek naar sponsors om het te kunnen betalen. Voor scholen met een klein budget is dat bijna onmogelijk."

Minister Demir begrijpt de zorgen binnen de cultuursector. Daarom nodigt ze de betrokken organisaties donderdag uit op haar kabinet om de situatie te bespreken.

Ze hoopt hen gerust te stellen over de plaats van cultuur in het onderwijs: "We willen duidelijk maken waarom deze beslissing is genomen en hoe cultuureducatie ook binnen het kennisrijke curriculum een essentiële rol blijft spelen."

De minister benadrukt dat structurele cultuurprojecten zoals Kunstkuur wel behouden zullen blijven. Door de langere samenwerking biedt deze subsidielijn volgens haar wel een meerwaarde binnen het onderwijs.

Volgens Demir komt de ambitie voor cultuur ook terug in de nieuwe minimumdoelen voor het Vlaamse onderwijs. Daarnaast sluit ze een alternatief niet uit: "Achter de schermen werken we momenteel aan een kwaliteitsvol alternatief."