Op de EU-top in Brussel zijn de lidstaten het niet eens geraakt over extra steun aan Oekraïne, omdat Hongarije dwarsligt. Ook over een nieuw sanctiepakket tegen Rusland is er nog onenigheid. De bestaande sancties werden wel verlengd. Daarnaast zal er meer geld worden uitgegeven aan defensie en samenwerking zal meer centraal staan. "We willen een Europa creëren dat op het wereldtoneel niet afhankelijk is van andere machten", zegt premier De Wever, die ook terugkwam op de 'daddy'-uitspraak van Mark Rutte.
Geen extra steun aan Oekraïne, sanctiepakket tegen Rusland verlengd en defensie meer centraal: zo verliep de EU-top
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
In het kort
Tijdens de EU-top is er geen eensgezindheid over de steun aan Oekraïne, omdat Hongarije dwarsligt
De sancties tegen Rusland werden verlengd, maar over een nieuw sanctiepakket is er geen akkoord
De afspraken van de NAVO-top rond defensie werden bevestigd
Er is geen consensus over hoe de klimaatambities bereikt moeten worden
Tot gisterenavond laat hebben de leiders van de 27 lidstaten van de Europese Unie samengezeten op de EU-top in Brussel. Vooral defensie, de oorlog in Oekraïne en klimaat stonden hoog op de agenda.
Over defensie kwamen de leiders terug op de afgelopen NAVO-top. De afspraken die in Den Haag gemaakt zijn, werden bevestigd en Europa zal meer uitgeven aan defensie, en meer samenwerken.
Duitsland bevestigde nog eens dat het versneld 3,5 procent gaat uitgeven aan defensie. Onze premier Bart De Wever (N-VA) hoopt alvast dat Europa door meer samenwerken en meer productie op eigen benen kan staan.
"Oekraïne is een eyeopener geweest dat we gepest kunnen worden omdat we een aantal capaciteiten niet hebben", zei hij na afloop op een persconferentie. "Voor je het weet moet je 'daddy' zeggen tegen iemand. Ik denk dat dat voor velen een zure smaak heeft nagelaten."
"Sie sind eine neue Daddy", zei De Wever al lachend tot Merz
De Wever verwijst daarmee naar NAVO-baas Mark Rutte die eerder deze week Donald Trump nog daddy noemde. "Als we dat niet meer willen meemaken of we geen 'daddy' meer willen tegenkomen over 10 jaar, moeten we zelf 'daddy' zijn."
Rutte op de NAVO-top tegen Trump: "Daddy moet soms harde taal gebruiken"
Daarom noemde De Wever de Duitse bondskanselier Friedrich Merz al lachend daddy. "Als Duitsland 3,5 procent gaat uitgeven aan defensie, dan hebben we een nieuwe daddy over 10 jaar", lachte hij aan tijdens een persmoment. "Maar als dat allemaal op een geïntegreerde manier gebeurt, geconsolideerd met faire kansen voor alle bedrijven en kmo's, dan hoeft dat voor ons geen slecht verhaal te worden. Dat is ook wat is beklemtoond: we zitten nu toch in deze schuit, we moeten er nu een opportuniteit van trachten te maken, eerder dan een noodlot."
Geen consensus over steun voor Oekraïne
De Wever hoopte bij aanvang van de top dat de Europese Raad zijn "volle steun" voor Oekraïne zou uitspreken. Dat heeft de Raad gedaan, zij het opnieuw met slechts 26 landen, net zoals tijdens de vorige 2 EU-toppen. Hongarije blijft dwarsliggen, waardoor de andere 26 landen opnieuw een aparte tekst over Oekraïne hebben goedgekeurd. Maar extra steun werd niet aangekondigd.
Viktor Orbán, de premier van Hongarije, blijft zich ook verzetten tegen de toetredingsgesprekken met Oekraïne. In december vorig jaar was dat verzet nog met een handigheidje omzeild - het veelbesproken 'toiletmoment' van Orbán. Maar de Hongaarse premier kan de voortgang van de gesprekken nog altijd blokkeren en doet dat nu dus ook. En dat terwijl de Oekraïense president Zelensky er tijdens een videotoespraak op aandrong een duidelijk signaal te geven als het gaat over de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie.
Sanctiepakket tegen Rusland wordt verlengd
Ook over het 18e sanctiepakket tegen Rusland is er nog geen unanimiteit. Hongarije en Slovakije verzetten zich. Ze willen eerst een oplossing voor hun bezorgdheden over het plan van de Commissie om tegen het einde van 2027 geen gas en olie meer in te voeren uit Rusland. De gesprekken met de 2 landen worden voortgezet, mogelijk wordt daar binnen enkele dagen alsnog een akkoord over bereikt.
Waar de lidstaten van de Europese Unie het wel over eens raakten, is om de bestaande sancties tegen Rusland met 6 maanden te verlengen. Het gaat om een hele rist economische en financiële sancties.
Hoe klimaatambities waarmaken nog niet concreet
Waar ook geen consensus over bereikt is, is over hoe de klimaatdoelstellingen voor 2040 bereikt moeten worden. De uitstoot moet in vergelijking met 1990 met 55 procent ingedijkt worden tegen 2030. Op de weg naar klimaatneutraliteit in 2050 zou de Commissie ook nog een tussentijdse doelstelling stellen voor 2040.
Verwacht wordt er wel dat voorzitter Ursula von der Leyen naar alle waarschijnlijkheid zal voorstellen om tegen 2040 de uitstoot van broeikassen met 90 procent te verminderen, maar met "flexibiliteit" voor de lidstaten. Dat voorstel is nog niet concreet gemaakt op de EU-top.
Klimaatexpert Jill Peeters: "Moet eerst het Zoniënwoud afbranden voor we er iets aan doen?"
Toch gelooft premier De Wever dat de overgrote meerderheid van de lidstaten de doelstelling steunt, maar dat er onenigheid is over "hoe we er moeten geraken". Daarover vond een "zeer levendig en zeer lang debat" plaats en bijgevolg is er geen consensus bereikt.
