Of we nu met vakantie, op verlof of op congé gaan: we bedoelen allemaal hetzelfde. We zijn niet aan het werk . Toch hebben die woorden oorspronkelijk een (lichtjes) andere betekenis. “Zo komt vakantie van het Latijnse vacāre dat we in de 16e eeuw vooral gebruikten om te zeggen dat de rechtbank niet zit. Congé komt dan weer uit het Frans”, vertelt dialectoloog Chris De Wulf.
De ene gaat met vakantie, de ander op congé: waar komen die woorden vandaan?
Anneke Hermans
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen morgen!' (Radio2) samen met dialectoloog Chris De Wulf (UA) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij waarom jongeren (en West-Vlamingen) hun zinnen anders opbouwen.
Vakantie, vakanse, verkansje,… Voor veel mensen komt het als geroepen, want dat wil zeggen dat ze even niet aan het werk zijn. Het woord ‘vakantie’ gaat terug op het Latijnse ‘vacāre’, wat ‘vrij zijn’ betekent. Het sloop in de 16e eeuw onze taal binnen, maar vooral in de juridische context. Het werd gebruikt om de periode te omschrijven waarin de rechtbank niet zit. Daarna werd het veralgemeend naar de periode waarin niet gewerkt of lesgegeven wordt.
In de 20e eeuw zijn we het woord ‘vakantie’ ook voor een plezierreis gaan gebruiken. Dat gebeurde vooral na 1936. Dat was het jaar waarin elke werknemer recht kreeg op minimaal 1 week betaald verlof. Daardoor konden we ook voor meerdere dagen ‘op vakantie gaan’. Vooral vanaf de jaren 60 begonnen we dat massaal te doen.
Liever luisteren dan lezen? Beluister het gesprek met dialectoloog Chris De Wulf in Goeiemorgen morgen!
In de volksmond is verlof hetzelfde als vakantie. In de standaardtaal heeft het een lichtjes andere betekenis. Als je verlof krijgt, krijg je vrijaf om een bepaalde reden waar toestemming voor nodig is. Denk aan ouderschapsverlof of ziekteverlof.
De Engelsen hebben dat woordje ‘verlof’ overgenomen. Dat gebeurde rond de 17e eeuw. Ze maakten er ‘furlough’ van. Dat wordt gebruikt om te zeggen dat je technisch werkloos bent.
Congé haalden we uit het Frans. Het woord was oorspronkelijk geen direct synoniem voor vakantie. In de 16e eeuw betekende congé ‘toestemming’ en ‘gelegenheid’. Oorspronkelijk komt het van het Latijn, commeātus, wat ‘vrije doorgang of komen-en-gaan’ betekent.
Maar of je nu vakantie, congé of verlof zegt, het belangrijkste is gewoon dat je ervan geniet!
