Een korte video van enkele seconden die een ontploffing toont aan de Evin-gevangenis in Teheran bij een bombardement van Israël, is nep. De aanval heeft wel degelijk plaatsgevonden, maar de video in kwestie is een fragment van een oudere foto van de gevangenispoort die vermoedelijk met een AI-toepassing is bewerkt tot bewegend beeld.
Wereldwijd opgepikt, maar nep: video van ontploffing aan gevangenis in Iran na aanval van Israël gaat terug op oude foto
Rien Emmery
Gepubliceerd:
In het kort:
Wereldwijd kon je bij nieuwsmedia beelden zien van een bewakingscamera die het Israëlische bombardement op de beruchte Evin-gevangenis in de Iraanse hoofdstad Teheran zou hebben opgevangen.
Een analyse van de checkredactie toont echter aan dat de beelden nep zijn: het gaat om een fragment uit een foto uit januari 2023, die is bewerkt tot een video waaraan een explosie is toegevoegd.
Op maandagochtend 23 juni kondigde Israël aan dat het enkele symbolische sites in Iran had gebombardeerd, waaronder de Evin-gevangenis in de hoofdstad Teheran.
Die gevangenis is berucht door de honderden dissidenten en andere politieke gevangenen die er achter tralies zitten. Eén van hen is Ahmadreza Djalali, de Iraans-Zweedse spoedarts en gastprofessor aan de Vrije Universiteit Brussel die door het Iraanse regime beschuldigd wordt van spionage.
Rien Emmery van onze checkredactie licht in deze video toe hoe de vork aan de steel zit:
Het spectaculairste beeld van de aanval was een korte zwart-witte video van 6 seconden waarop een ontploffing te zien is bij de poort van de gevangenis. De beelden lijken op een opname van een bewakingscamera. Ze werden gedeeld op sociale media door Iraanse journalisten zoals Masoud Kazemi maar ook door de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar .
Wereldwijd werden de bewakingscamerabeelden ook opgepikt door nieuwsmedia. Je kon ze aan bod zien komen in de berichtgeving van The New York Times , bij de nieuwszender CNN, de Britse openbare omroep BBC, of in het VTM-Journaal .
Zoekmachine voor afbeeldingen
Dat aan het begin van de video de Evin-gevangenis in Teheran te zien is, lijdt geen twijfel. Het uithangbord en de betraliede vensters zijn goed te herkennen op andere foto's van het gebouw.
Met TinEye , een zoekmachine voor afbeeldingen, voeren we een zoekopdracht uit met het beginbeeld van de video. Als resultaat krijgen we een kleurenfoto van de Evin-gevangenis die grote gelijkenissen vertoont met ons bronmateriaal.
Bijgeknipte foto's
Met verdere Reverse Image Search-zoekopdrachten vinden we op verschillende websites verschillende bijgeknipte versies van diezelfde foto terug. Eén daarvan vermeldt als bron een Twitter-profiel: @iaaraash.
Bij dat profiel stoten we inderdaad op de oorspronkelijke foto van de poort van de Evin-gevangenis. Het beeld blijkt online te zijn geplaatst door de Iraanse burgerjournalist Arash Hashemi. Dat gebeurde meer dan twee jaar geleden, op 6 januari 2023.
Een beeldanalyse maakte duidelijk dat het eerste frame van de zwart-witte video van de 'bewakingscamera' perfect past in de grotere kleurenfoto uit januari 2023. Dat eerste videobeeld zie je hier in het rode kader.
Kale struiken in juni?
Verdere vergelijking toont ook aan dat de planten op de voorgrond van beide beelden identiek zijn.
Diezelfde vegetatie is overigens nog een indicatie dat de beelden van de ontploffing niet recent kunnen zijn. De kale struiken stemmen overeen met het tijdstip waarop de foto genomen is, in de wintermaand januari 2023, niet met de situatie in de zomerse junimaand van 2025.
Op een luchtfoto uit juni 2023 is bijvoorbeeld te zien hoe de struiken rond deze tijd van het jaar normaal volop in blad staan.
Artificiële intelligentie
Alles wijst er dus op dat de beelden van de vermeende bewakingscamera nep zijn. Een stukje uit een oudere, echte foto van de Evin-gevangenis is bewerkt tot een video waar een explosie aan is toegevoegd.
Vermoedelijk gebeurde dat via een toepassing op basis van artificiële intelligentie. Het fenomeen van "explosies toevoegen aan beelden" komt wel vaker voor, in zoverre dat er zelfs gespecialiseerde AI-toepassingen voor bestaan.
Hoewel de Evin-gevangenis op 23 juni wel degelijk gebombardeerd werd, zijn de zogenoemde bewakingscamerabeelden dus niet authentiek.
Conclusie
Op maandagochtend 23 juni bombardeelde Israël de Evin-gevangenis in de Iraanse hoofdstad Teheran.
Op sociale media duikt een video op van bewakingscamerabeelden die een ontploffing bij de gevangenispoort in beeld brengen. Israëlische overheidsfunctionarissen en Iraanse media delen de beelden, die ook door de wereldpers opgepikt worden.
De video is echter nep. Een fragment van een oudere foto van de Evin-gevangenis, die dateert van januari 2023, is bewerkt tot een video waarop een ontploffing te zien is. Vermoedelijk gebeurde dat met behulp van AI.
Dat een virale video bewakingscamerabeelden toont die het bombardement van 23 juni op de Iraanse Evin-gevangenis vastleggen, beoordelen we daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
