Herman de Coninck is een van de meest gelezen en geliefde dichters, ook al is hij al bijna 30 jaar overleden. Zijn bundel 'Met een klank van hobo' is nu opgenomen in de nieuwe canon van de Nederlandstalige literatuur. Terecht, vindt dichteres Maud Vanhauwaert: "Dit zijn gedichten als een handleiding bij het leven."
Nieuw in de canon - 'Met een klank van hobo' van Herman de Coninck: "Verzen om op je arm te tatoeëren"
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
"Herman de Coninck was de eerste volwassen dichter die ik las", zegt Maud Vanhauwaert, zelf een gevierd schrijfster en voormalig stadsdichter van Antwerpen. En hem lezen, dat is ze blijven doen. "Potverdikke, wat is dit toch krachtig en straf en puur! Het kan me elke keer weer ontroeren. Ik ben dan ook bijzonder blij dat een van zijn bundels nu in de canonlijst staat."
Ideale instappoëzie die je tegelijk nooit ontgroeit
Dichteres Maud Vanhauwaert over Herman de Coninck
"Met Herman de Coninck is de wereld van de poëzie ontsloten. Het is de ideale instappoëzie, maar het is tegelijk poëzie die je nooit ontgroeid raakt, die je elke keer kunt herontdekken." Heel veel lezers hebben de poëzie door hem ontdekt, stipt Maud Vanhauwaert aan. De Coninck wordt dan ook wel eens 'de man die zijn volk poëzie leerde lezen' genoemd.
Je kan zijn gedichten gebruiken als handleiding bij het leven
Dichteres Maud Vanhauwaert
'Met een klank van hobo' is de 3e bundel van Herman de Coninck uit 1980. De gedichten gaan over dagelijkse dingen, relaties, kinderen, maar ook over diepe existentiële vragen, over melancholie en de tijd die verstrijkt.
"De Coninck distilleert zijn poëzie uit het dagdagelijkse leven. Hij weet het kleine op zo’n manier te concentreren dat het iets groots wordt. Je kan zijn gedichten ook echt als een handleiding gebruiken bij het leven, bij de verschillende stadia waar we allemaal mee te maken krijgen: dood, liefde, rouw, angst, geluk: het zit er allemaal in vervat." Met humor en ironie ook.
"De functie van poëzie is dat ze niet nuttig is", vond Herman de Coninck (Eiland, 1985)
Als collega-dichter noemt Maud Vanhauwaert zichzelf schatplichtig aan Herman de Coninck, en staat ze af en toe gezond jaloers toe te kijken hoe hij als een ambachtsman zijn gedichten in elkaar stak, "tot je er geen speld meer tussen kan krijgen." Naar eigen zeggen 'prutste' hij net zo lang aan de verzen tot alles klopte.
Vanhauwaert noemt het een soort klokjes. "Je ziet de 3 wijzertjes die ronddraaien en de tijd aangeven, heel eenvoudig. Maar binnenin zit een ingewikkeld raderwerk. Het klokje kan eeuwig de tijd blijven aangeven. Zijn gedichten lijken wel gestolde tijd."
Je zou deze verzen willen tatoeëren op een arm of graveren in een balk
Dichteres Maud Vanhauwaert
Wat is poëzie, wat is liefde, wat is geluk? De Coninck houdt van definities verzinnen. Er zijn er heel wat te vinden in 'Met een klank van hobo'. Maud Vanhauwaert heeft op elke bladzijde van haar exemplaar passages aangestreept. "Zoveel verzen hebben de kracht van een boutade. Je zou ze willen tatoeëren op een arm of graveren in een oude balk om ze te vereeuwigen. Er zit waarheid in, maar ook iets raadselachtigs, dat je elke keer opnieuw wil ontdekken."
Poëzie
Zoals je tegen een ziek dochtertje zegt: mijn miniatuurmensje, mijn zelfgemaakt verdrietje, en het helpt niet; zoals je een hand op haar hete voorhoofdje legt, zo dun als sneeuw gaat liggen, en het helpt niet:
zo helpt poëzie
- Herman de Coninck
Het valt Maud Vanhauwaert op dat 'Met een klank van hobo' evenveel klassiekers bevat als een muziekalbum met allemaal bekende singles. Het zijn ook gedichten die met je meegroeien: "Dit is een andere bundel dan diegene die ik twintig jaar geleden las, omdat ik daar toen andere dingen uit plukte en vast ook andere verzen in had aangeduid.”
Maud Vanhauwaerts exemplaar staat inderdaad vol aangestreepte passages. "Hoe zegt hij het hier zo mooi? 'Hoor de wind door de hennabomen varen met een klank van hobo, de zwerver onder de instrumenten'. Die weemoed sluimert in de hele bundel. Je kan Herman de Coninck ook zien als een zwerver, maar wel een die thuisblijft om daar de poëzie te plukken."
Maud Vanhauwaert over Herman de Coninck
Wie was Herman de Coninck?
Herman de Coninck (1944-1997) schreef gedichten, proza, brieven en essays. Enkele bekende bundels: 'De lenige liefde', 'Met een klank van hobo' of 'De hectaren van het geheugen'. Essays gaf hij onder meer uit in 'De troost van pessimisme'.
De Coninck maakte interviews voor het weekblad Humo en gaf zelf het Nieuw Wereld Tijdschrift uit. Hij overleed onverwachts in Lissabon, amper 53 jaar oud.
Zijn naam leeft voort in de jaarlijkse Herman de Coninckprijs voor poëzie. Veel van zijn gedichten zijn ook te zien in de openbare ruimte. Zo is er recent een gedicht aangebracht aan de onderkant van een ophaalbrug in Mechelen. Enkel te lezen als de brug is opgehaald.
Meer oude en nieuwe klassiekers (her-) ontdekken?
De vernieuwde canon van de Nederlandstalige Literatuur bevat 50 onmisbare boeken, van de middeleeuwen tot recent. Op de website vind je allerlei extra informatie. Je kunt ook hier zelf suggesties doen voor de volgende canon van 2030.
Maud Vanhauwaert leest voor uit 'Met een klank van hobo'
