Na nieuwe zware vechtpartij op straat: wat is er aan de hand in de Brugse Poort in Gent? 

Een zware vechtpartij waarbij jongeren elkaar aanvallen met koevoeten, een steekincident tussen bendes én een opeenstapeling van drugsgerelateerde feiten: de Brugse Poort was de voorbije weken vaak het decor van zware incidenten. De stad en de politie proberen de rust er te doen terugkeren. De feiten blijven zich echter opstapelen. De vele organisaties in de wijk én de buurtbewoners zien het met lede ogen gebeuren. 

De incidenten volgen elkaar op. Is er een verband, of is dit toeval? Dat valt moeilijk te zeggen. De wijk worstelt al decennia met drugsgerelateerde feiten en lijkt dat moeilijk af te kunnen schudden. De stad heeft veel geïnvesteerd in de wijk, er is meer groen en het sociaal weefsel is uitgebouwd. Toch blijft de buurt, door de ligging bij het stadscentrum en de uitvalswegen, interessant voor dealers. 

Het parket stelt niet expliciet dat het recente steekincident te maken heeft met drugs. Het incident wordt wel benoemd als geweld tussen 2 bendes. De vechtpartij van afgelopen weekend lijkt er voorlopig los van te staan, het zou gaan om een uit de hand gelopen ruzie binnen de Jordaanse gemeenschap. 

Wat wel een vaststelling is, is dat er af en toe culminaties zijn van incidenten. De stad neemt dan maatregelen. Als het over de drugsfeiten gaat, wijst Gent onder meer naar mensen zonder papieren die in de wijk opduiken om drugs te dealen. Vaak gaat het om erg kwetsbare mensen, zelfs minderjarigen, die enkel zo aan een inkomen kunnen raken. Ze raken soms zelf verslaafd. Het gaat om mensen met verschillende achtergronden die ook weer verdwijnen. Ze knappen even het vuile werk op voor grote dealers die niet op het terrein komen. 

Ook kwetsbare jongeren in de wijk komen makkelijk in aanraking met drugs. Al zijn er intussen heel wat verschillende jongerenwerkingen die ze van de straat houden en motiveren om te sporten, of andere engagementen op te nemen. De aanpak lijkt op dat vlak aan te slaan, maar de verschillende organisaties zijn afhankelijk van stadssteun én vrijwilligers. De draagkracht is fragiel. Er is grote aandacht voor de overlast op de centrale Bevrijdingslaan, maar organisaties signaleren dat de problemen zich verplaatsen. 

Gent focust ook op de netwerken achter de straatdealers, in het besef dat de kleine spelers oppakken het probleem niet oplost. Er zijn speciale teams die bepaalde gekende profielen en handelszaken viseren, net omdat er vaker problemen opduiken. De aanpak heeft vaak tijdelijk positieve effecten. 

De Brugse Poort is een oude arbeiderswijk. De huizenprijs is er hoog, omdat gezinnen er panden kopen en renoveren. De wijk gentrificeert aan een sneltempo, met nieuwe cafés, een vegan restaurant en een zuurdesembakker. Een grote groep arbeidsmigranten uit de vorige eeuw is er blijven plakken. Er zijn Turkse en Marokkaanse gemeenschappen die geëngageerd zijn in de wijk. Tegelijk zijn er kwetsbare nieuwkomers die verouderde woningen huren. Ook een deel van de traditionele, oudere Brugse Poorters woont er nog steeds. 

De diversiteit van de wijk, met meer dan 100 nationaliteiten , is over het algemeen een troef. Maar af en toe zijn er (internationale) spanningen die ook in de Brugse Poort weerklank krijgen. Zo waren er vorige lente nog conflicten tussen de Koerdische en de Turkse gemeenschap die via sociale media werden opgepookt en mogelijk zelfs gestuurd. Beide groepen leefden er al decennia samen zonder noemenswaardige incidenten.  

De nieuwe bewoners van de wijk zijn vaak ook erg mondig en vinden snel de weg naar beleidsmakers. Ze melden meer problemen én krijgen ook meer weerklank. Dat leidt er ook toe dat zaken die mislopen vaker de media halen. Het is immers naïef om te denken dat drugsproblemen zich tot de Brugse Poort beperken. 

De belangen van de bewonersgroepen verschillen bovendien sterk. Dat leidt soms tot fricties. De Nederlandse socioloog Arnold Reijndorp kwam in opdracht van de stad in 2020 een jaar in de wijk wonen om dat wetenschappelijk te onderzoeken. Het rapport van 140 bladzijden stelde duidelijk dat niet alle groepen even goed gehoord werden. Er is een spanningsveld tussen de bakfiets-Gentenaar en de mensen die al langer in de wijk wonen (met en zonder migratieachtergrond). 

De laatste groep voelt zich niet altijd voldoende gehoord door het stadsbestuur. Een symbolisch dossier daarbij is de 'knip' aan de Bargiebrug. Gent besliste om het doorrijdend verkeer richting het stadscentrum om te leiden. De zogenoemde bakfiets-Gentenaar juichte het rustige verkeer toe. De Turkse en Marokkaanse handelszaken op de invalsweg zagen minder verkeer en vreesden ook dat de sociale controle zou wegvallen. Het wordt ook nu aangehaald als één van de mogelijke oorzaken voor de opeenstapeling van incidenten. 

Een deel van de inwoners met migratieachtergrond voelt zich bovendien onterecht geviseerd als het over overlast gaat. Het leidt tot een spanningsveld met de politie, er kwam zelfs een onderzoek rond tussenkomsten. Er was geen sprake van discriminatie. Dat betekent echter niet dat alle jongeren een goede band hebben met de politie. Er zijn allerlei projecten om die relatie te verbeteren. 

Het rapport van socioloog Reijndorp bleef onder de radar. De stad pakte er niet mee uit, maar er kwam wel een discussiemoment in de wijk zelf om de problemen te bespreken. Eén belangrijke bevinding van de socioloog kreeg wel navolging. Hij pleitte voor investeringen in mooiere en groenere straten en pleinen, om zo het verloederde beeld van de buurt aan te pakken.

Gent investeerde in een heraanleg van de centrale Bevrijdingslaan. Die is nog maar pas afgerond. Er kwamen meer bomen, bredere trottoirs en groene zones. Ook het Emilius Seghersplein kreeg een heraanleg, al werd het plan van buurtwerk en het wijkgezondheidscentrum daarbij niet uitgevoerd en koos de stad voor een eigen ontwerp. Decennia eerder had de stad ook al extra parken gecreëerd door oude beluiken te slopen . Het bleek niet alle problemen op te kunnen lossen, ook nu is het geen wonderoplossing. 

De stad kiest op dit moment vooral voor meer politieaanwezigheid en sinds kort ook voor camera's. Er komen er telkens 2 op 2 hotspots, aan het Seghersplein en op de Bevrijdingslaan. Gent hoopt de overlast op korte termijn terug te dringen en de rust te doen terugkeren. Het lijkt daarbij niet uitgesloten dat de problemen dan later opnieuw terugkomen, zoals ook de voorbije jaren het geval was. 

Er zijn heel wat wilde ideeën om een stabiele en langetermijnoplossing te vinden: een wijkkantoor van de politie, een herbestemming van de leegstaande Sint-Jan-Baptistkerk, eenrichtingsverkeer op de handelsas, een permanente invulling voor de Meubelfabrieksite... Het zou allemaal kunnen, maar daarbij lijkt het belangrijkste dat de stad nog meer probeert te weten wat er leeft in de wijk, en niet alleen bij de meest mondigen die nu het snelst de weg vinden naar de bestuursploeg.

Er is vaak overleg en de stad doet inspanningen. Er zijn heel wat organisaties in de wijk die mooie initiatieven organiseren. Heel veel mensen wonen er dan ook erg graag. Bovendien zijn er ook andere wijken waar zich problemen voordoen. Toch lijkt de Brugse Poort nu even het voornaamste zorgenkindje. De gemeenteraad zou deze legislatuur in de verschillende wijken en deelgemeenten op bezoek gaan, om te weten wat er leeft. De Brugse Poort lijkt op dat vlak misschien wel een goede eerste tussenstop.