Britse premier Starmer steunt aanvallen VS, minister Prévot roept op tot "maximale terughoudendheid"

Vanuit alle hoeken van de wereld komt er reactie op de Amerikaanse aanval op 3 Iraanse nucleaire installaties.

De Britse premier Keir Starmer heeft zijn steun uitgesproken voor de VS. "Irans nucleaire programma vormt een ernstige bedreiging voor de internationale veiligheid. Iran mag nooit de kans krijgen om een kernwapen te ontwikkelen, en de VS heeft actie ondernomen om die dreiging te beperken", klinkt het in een verklaring op X.

"De situatie in het Midden-Oosten blijft gespannen en stabiliteit in de regio is van het grootste belang." In een interview roept hij Iran op om terug te keren naar de onderhandelingstafel en via diplomatie tot een oplossing te komen.

Het Verenigd Koninkrijk heeft als eerste NAVO-lidstaat gereageerd op de aanvallen. De Britse regering werd op voorhand op de hoogte gebracht, maar is voor de duidelijkheid niet betrokken.

Een soortgelijke boodschap horen we bij Europees commissievoorzitter Ursula von der Leyen, al spreekt zij niet expliciet de steun uit voor de VS. "Iran mag nooit de bom (kernbom, red.) bemachtigen", zegt ze op X.

"Nu de spanningen in het Midden-Oosten een nieuw hoogtepunt hebben bereikt, moet stabiliteit de prioriteit zijn. Respect voor het internationaal recht is daarbij cruciaal. Dit is het moment voor Iran om een geloofwaardige diplomatieke oplossing te zoeken. De onderhandelingstafel is de enige plek om deze crisis te beëindigen."

Ook EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas zegt dat Iran "nooit de kans mag krijgen om een kernwapen te ontwikkelen". "Dat zou een bedreiging vormen voor de internationale veiligheid. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken zullen de situatie morgen bespreken."

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz roept Iran op tot "onmiddellijke gesprekken met VS", maar zegt wel dat Israël degene is die met een diplomatieke oplossing moet komen voor het conflict, bericht het persagentschap Reuters.

Frankrijk dringt er bij de betrokken partijen op aan zich "terughoudend op te stellen om elke escalatie te vermijden die zou kunnen leiden tot een uitbreiding van het conflict". Dat meldt de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot op X. 

Ook ons land heeft intussen gereageerd. Minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot (Les Engagés), roept de betrokken partijen op tot "maximale terughoudendheid". "Ik vraag de partijen om terug te keren naar de onderhandelingstafel", schrijft hij op X.

Verder zegt ook Prévot dat Iran "nooit de mogelijkheid mag krijgen om een kernwapen te ontwikkelen, aangezien dat een bedreiging zou vormen voor de internationale veiligheid". Morgen zal de minister de situatie bespreken met zijn Europese collega's tijdens een bijeenkomst in Brussel.

Prévot zegt ook dat er op dit moment een honderdtal Belgen in Iran zijn. Ons land probeert contact met hen op te nemen, klinkt het. "Dat is bij een derde van de Belgen gelukt. De helft van hen is niet meer in het land." Voorlopig gaat ons land geen Belgen repatriëren uit Israël en Iran.

Voorlopig komen er vanuit Europa geen veroordelingen van de aanvallen. China en Rusland doen dat duidelijk wel.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelt de aanvallen met klem en zegt dat die een ernstige schending zijn van het handvest van de Verenigde Naties. China dringt er bij de partijen in het conflict, in het bijzonder Israël, op aan om de aanvallen zo snel mogelijk te staken en een dialoog en onderhandelingen te beginnen.

Rusland is iets scherper. "De onverantwoordelijke beslissing om het grondgebied van een soevereine staat te onderwerpen aan raket- en bomaanvallen, ongeacht de argumenten die daarvoor worden aangevoerd, is een flagrante schending van het internationaal recht, het handvest van de Verenigde Naties en de resoluties van de Veiligheidsraad van de VN", klinkt het.

"Wij roepen op tot de beëindiging van de agressie en tot verhoogde inspanningen om de voorwaarden te scheppen om de situatie weer op een politiek en diplomatiek spoor te zetten."

VN-secretaris-generaal António Guterres spreekt van een "gevaarlijke escalatie" en waarschuwt op X voor een "toenemend risico dat dit conflict snel uit de hand loopt, met catastrofale gevolgen voor burgers, de regio en de wereld".

"Op dit kritieke moment is het van cruciaal belang een spiraal van chaos te vermijden. Er is geen militaire oplossing. De enige weg vooruit is diplomatie. De enige hoop is vrede."

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de VN-kernwaakhond, spreekt van een "urgente situatie" en zegt morgen een spoedvergadering van zijn Raad van Gouverneurs bijeen te roepen. Dat meldt IAEA-directeur Rafael Grossi op X.

Ook paus Leo XIV heeft gereageerd op het conflict. "Elk lid van de internationale gemeenschap heeft een morele verantwoordelijkheid om een einde te maken aan de tragedie van oorlog, voordat het een onherstelbare afgrond wordt.”

"De mensheid schreeuwt om vrede”, aldus de Amerikaan aan het einde van zijn wekelijkse Angelusgebed in het Vaticaan.

Ook vanuit het Midden-Oosten komt er reactie op de aanvallen. Zo zegt Saudi-Arabië de ontwikkelingen in Iran "met grote bezorgdheid" te volgen. Het koninkrijk roept de internationale gemeenschap op om haar inspanningen op te voeren om tot een politieke oplossing te komen in deze "uiterst gevoelige omstandigheden".

Oman zegt dat de Amerikaanse aanval op Iran "de oorlog dreigt te verbreden" en dat die een schending is van het internationaal recht. Oman trad overigens op als bemiddelaar bij nucleaire besprekingen tussen Washington en Teheran.

Golfstaat Qatar, die als bemiddelaar optreedt tussen Israël en Hamas, "betreurt de verslechtering"en zegt dat de Amerikaanse bombardementen zouden kunnen leiden tot "catastrofale repercussies" op regionaal en internationaal niveau. Dat laat het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken weten via X .

Irak - buurland van Iran - hekelt de "militaire escalatie" die de "vrede in het Midden-Oosten bedreigt". "Militaire oplossingen kunnen dialoog en diplomatie niet vervangen", pleit regeringswoordvoerder Bassem Alawadi in een verklaring.

Libanon zegt niet te willen worden meegezogen in de escalatie tussen Iran, Israël en de VS. Verder is het land bezorgd dat de door Iran gesteunde militie Hezbollah in Libanon deel zou kunnen uitmaken van het conflict. De sjiitische organisatie zou echter zwaar verzwakt zijn sinds haar eigen oorlog met Israël.

De extremistische Palestijnse organisatie Hamas schaart zich achter bondgenoot Iran. "Wij veroordelen deze criminele agressie", schrijft Hamas op de berichtendienst Telegram. "Wij beschouwen dit als een flagrant voorbeeld van het beleid om een hegemonie met geweld op te leggen, een agressie gebaseerd op de wet van de jungle en een schending van alle internationale normen en conventies."

De pro-Iraanse Houthi-rebellen in Jemen noemt de Amerikaanse aanvallen op Iraanse nucleaire installaties "brute en laffe agressie". Ze zijn een "flagrante schending" van de soevereiniteit van Iran en een "duidelijke schending" van het internationaal recht. De aanval maakt deel uit van de "grenzeloze, criminele steun" van de VS aan Israël, klinkt het nog.

Eerder hadden de Houthi's nog gewaarschuwd dat ze opnieuw Amerikaanse schepen in de Rode Zee zouden aanvallen als de VS zich zou mengen in de oorlog tussen Israël en Iran. De aanval zou het begin zijn, niet het einde van een oorlog, zo citeerde de Arabische nieuwszender Al-Jazeera een hooggeplaatst lid.

In de VS zijn de meningen verdeeld. Verschillende Democratische politici roepen op tot de-escalatie. 

"Ik dring er sterk bij de Trump-regering op aan om onmiddellijk in te zetten op terughoudendheid, diplomatie en internationale samenwerking om verder bloedvergieten te voorkomen", aldus Jack Reed, de belangrijkste Democraat in de Defensiecommissie.

Democratisch congreslid Alexandria Ocasio-Cortez roept dan weer op tot afzetting van Trump. "De rampzalige beslissing van de president om Iran te bombarderen zonder toestemming is een ernstige schending van de Grondwet en het oorlogsbevoegdhedenrecht van het Congres", zegt ze op X. 

"Hij heeft op impulsieve wijze het risico genomen een oorlog te ontketenen die ons generaties lang kan meesleuren. Dit is zonder twijfel een duidelijke grond voor afzetting." 

Voormalig vicepresident en Republikein Mike Pence staat achter de president. "Trump heeft de juiste beslissing genomen om Amerikaanse troepen in te zetten om nucleaire sites in Iran aan te vallen. Hij verdient lof voor zijn vastberaden leiderschap. Iran mag nooit een kernwapen krijgen."