Het voorstel om een belasting te heffen op erfenissen en schenkingen ter waarde van 53 miljoen euro of meer, dreigt rijke families en bedrijven weg te jagen uit Zwitserland. Daarvoor waarschuwen bankiers en advocaten in de zakenkrant Financial Times. Maar niet al hun sectorgenoten delen die mening. Volgens anderen blijft kapitaal wel degelijk zijn weg vinden naar het land. Het voorstel zal ten vroegste in november voorgelegd worden aan de Zwitsers, tijdens een referendum.
Voorstel voor erfbelasting van 50 procent maakt Zwitserse rijken zenuwachtig
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
"Initiatief voor een toekomst", zo heet het voorstel dat de Zwitserse socialistische jongerenpartij JUSO in 2022 op tafel legde. Ze willen dat de superrijken meer bijdragen om de klimaatcrisis te helpen aanpakken, en klimaatbeleid betaalbaar houden voor de lagere inkomens.
Daarom zou er een belasting van 50 procent geheven worden op alle erfenissen en giften ter waarde van minstens 50 miljoen Zwitserse frank (53 miljoen euro). Twee derde van de opbrengst zou naar de federale regering gaan en één derde naar de kantons. Met het geld kan bijvoorbeeld het openbaar vervoer bekostigd worden.
Het voorstel is naar Zwitserse normen revolutionair. Momenteel bestaat er geen erfbelasting op nationaal niveau. Die is er wel op het niveau van de kantons en de gemeenten, maar die bedraagt maximaal 3,5 procent boven een vrijgestelde som. Meestal hoeven huwelijkspartners en nakomelingen die belasting niet te betalen, en in sommige kantons bestaat er zelfs geen erf- of schenkbelasting.
JUSO heeft al de benodigde 100.000 handtekeningen verzameld om een volksraadpleging te mogen houden over het voorstel. Dat wordt ten vroegste in november verwacht, maar het zou evengoed het voorjaar van 2026 kunnen worden.
De stuipen op het lijf
Toch jaagt het voorstel "de Zwitserse superrijken de stuipen op het lijf", kopt de Britse zakenkrant Financial Times. Die polste naar de mening van zakenbanken, vermogensbeheerders en adviseurs. De krant waarschuwt nu voor "een exodus van de rijken".
De krant sprak onder meer met Frédéric Rochat van de Zwitserse zakenbank Lombard Odier. Hij noemt het voorstel "extreem schadelijk". Volgens hem hebben verschillende vermogende families Zwitserland nu al verlaten.
Een andere private bankier, uit Zürich, beschreef een gelijkaardig geval van een "topklant" die naar Liechtenstein verhuisd zou zijn zonder het resultaat van het referendum af te wachten. "De onzekerheid of er binnen enkele jaren nog eens een voorstel komt, heeft hen doen verhuizen", zegt die.
Wij werken met intelligente mensen die begrijpen dat Zwitserland die niet zo gemakkelijk zal invoeren
Een Zwitserse zakenbankier denkt dat het allemaal niet zo'n vaart zal lopen
Stefan Piller van het consultancybedrijf BDO zegt dan weer dat "enkele grotere familiebedrijven" waar het bedrijf advies aan levert, "een groot probleem" zouden hebben als het voorstel daadwerkelijk aangenomen zou worden.
Maar volgens andere zakenbankiers die de krant sprak, loopt het allemaal niet zo'n vaart. "Het klopt dat sommige mensen de uitkomst van het referendum afwachten", zegt een van hen die niet bij naam genoemd wilde worden. "Maar in alle eerlijkheid: wij werken met intelligente mensen die begrijpen dat Zwitserland die niet zo gemakkelijk zal invoeren."
Volgens andere anonieme bronnen blijft het kapitaal zijn weg vinden naar Zwitserland, met name vanuit de Verenigde Staten. Daar zouden sommige rijken die geen goed oog hebben in de regering-Trump eieren voor hun geld kiezen.
Erftaks al eerder weggestemd door de bevolking
Als de erfbelasting daadwerkelijk ingevoerd zou worden, zou die naar schatting zo'n 2.000 individuen treffen. Maar de kans lijkt eerder klein dat het voorstel het zal halen.
De Zwitserse regering is alvast geen voorstander. Die vreest dat de belasting de reputatie van het land zou kunnen schaden. Hoewel de belastingsdienst berekende dat de taks in theorie 4 miljard Zwitserse frank (4,24 miljard euro) zou kunnen opbrengen, vreest de regering netto verlies als grootverdieners massaal het land zouden verlaten. De regering adviseerde het parlement daarom om het voorstel af te keuren.
Toch hebben het parlement en de regering in principe niets te zeggen over het voorstel. Als een meerderheid van de Zwitserse bevolking én een meerderheid van de 26 kantons vóór stemmen, is het aangenomen. Maar uit polls blijkt dat het voorstel wellicht geen meerderheid zal halen.
Dat zou ook niet de eerste keer zijn. In 2015 bleek al dat de Zwitsers niet zitten te wachten op een erfbelasting. Toen stemde 71 procent van hen een erf- en schenktaks van 20 procent weg.
