De Vlaamse regering heeft een akkoord over een nieuw tijdelijk kader rond het gebruik van PFAS-houdende bodemmaterialen. Begin dit jaar had de auditeur van de Raad van State het advies gegeven om de plannen die gemaakt werden in 2023 te vernietigen. De regering volgt dat advies en legt nieuwe tijdelijke richtlijnen vast in afwachting van een definitief kader. Die richtlijnen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.
Vlaamse regering past tijdelijke PFAS-regels aan in afwachting van definitief kader
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
PFAS
Poly- en perfluoralkylstoffen, kortweg PFAS, zijn chemische stoffen die gebruikt worden in allerlei alledaagse producten. Ze zijn water-, vet- en vuilafstotend. Heel handig dus om pakweg regenjassen, schoonmaakmiddelen, verpakkingen of anti-aanbakpannen van te maken.
Ze komen niet van nature voor, maar komen wel in de bodem terecht door onder meer industriële productie en vervuiling.
In juli 2023 keurde de Vlaamse regering nieuwe regels rond het gebruik van PFAS-houdende bodemmaterialen goed. Die regels werden vastgelegd in het zogenaamde Tijdelijk Handelingskader, maar zijn nooit in werking getreden.
De bouwsector vreesde namelijk dat grote infrastructuur projecten massaal vertraging zouden oplopen. Om te voldoen aan de nieuwe regels zouden heel wat technische verslagen opnieuw moeten geanalyseerd worden of zouden er bijkomende stalen moeten genomen worden. De sector drong aan op uitstel en een gefaseerde invoering van de plannen.
Het uitstel kwam er, maar een duidelijk kader over hoe en wanneer de nieuwe regels dan wel zouden ingevoerd worden, liet op zich wachten.
Vlaanderen schrapt tijdelijk kader en werkt aan definitief kader
Toen de auditeur van de Raad van State eerder dit jaar adviseerde om de plannen van de Vlaamse regering te vernietigen, nam de onzekerheid in de sector nog toe. Bouw- en saneringsprojecten vielen daardoor terug op verouderde richtlijnen uit 2022.
Omwille van de juridische onduidelijkheid wordt het tijdelijk handelingskader van 2023 ingetrokken, meldt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) vandaag in een persbericht. Vlaanderen zal nu een definitief kader uitwerken "dat juridisch stevig onderbouwd, maar in de praktijk ook werkbaar is".
Duidelijke regels zijn nodig om zowel milieuschade als maatschappelijke stilstand te voorkomen
Jo Brouns (CD&V), Vlaams minister van Omgeving
"Vandaag lopen kleine en grote werven in Vlaanderen kostelijke vertragingen op door PFAS-onzekerheid", licht Brouns de beslissing toe in een persbericht. "De Oosterweelwerken in Antwerpen, rioleringswerken en baggerprojecten: overal botsen aannemers, besturen en burgers op juridische onzekerheden en onwerkbare regels."
Hij benadrukt dat er "duidelijke regels nodig zijn om zowel milieuschade als maatschappelijke stilstand te voorkomen". De Vlaamse Regering heeft daartoe een plan van aanpak principieel goedgekeurd en zal nu advies vragen aan de strategische raden, "met het oog op een definitieve besluitvorming in de komende maanden".
Aanpassing Bodemdecreet
De auditeur van de Raad van State was in januari van oordeel dat de Vlaamse regering haar bevoegdheid te buiten was gegaan, omdat het vorige kader niet in lijn zou liggen met de doelstellingen van het Bodemdecreet.
De Vlaamse regering heeft nu beslist dat dat Bodemdecreet structureel aan te passen. "Dat moet een wettelijke basis bieden voor het vastleggen van toetsingswaarden voor nieuwe en alom aanwezige stoffen zoals PFAS. Een essentiële stap richting het op middellange termijn vaststellen van een definitief handelingskader", klinkt het.
Nieuwe tijdelijke richtlijnen
In afwachting van dat definitieve kader zal een nieuwe omzendbrief dienen als tijdelijke gids rond PFAS voor bodemdeskundigen. "Via een getrapt en risico-gestuurd systeem kunnen bodemdeskundigen en aannemers in het kader van hun bouwprojecten inschatten welke gronden waarheen kunnen verplaatst worden", lezen we in het persbericht.
Tegelijk vaardigt OVAM een vernieuwde richtlijn uit met "richtinggevende toetsingswaarden voor bodemonderzoek en sanering van PFAS-houdende bodems". Die adviezen zijn gebaseerd op de "meest recente wetenschappelijke inzichten".
Volgens de krant De Tijd worden de normel soepeler in industrie- en woongebied en strenger in natuurgebied.
Bouwunie tevreden met aanpassingen
"Ik denk dat veel bedrijven een zucht van verlichting slaken bij de beslissing van de Vlaamse regering om de PFAS-aanpak bij te sturen", zegt Jean-Pierre Waeytens, topman van de Bouwunie. "De impact op de bouw dreigde groot te zijn, met vertragingen en in het slechtste geval het stilleggen van de werven."
De Bouwunie wil constructief meewerken aan het uitwerken van een nieuwe PFAS-aanpak en vraagt om betrokken te worden. Wel wijst de Bouwunie erop dat er een totaalaanpak nodig is op het vlak van PFAS.
"De productie of het gebruik van PFAS in heel wat toepassingen, zoals waterafstotende kledij, plastic folies rond voedingswaren of antiaanbakpannen blijven buiten schot. Dan is dat is dweilen met de kraan open. Je lost het PFAS-probleem niet op door enkel de grondsanering aan te pakken", besluit Waeytens.
Groen: "Regelgeving op maat van gigantische bouwprojecten"
Oppositiepartij Groen reageert erg negatief op de beslissing. "De richtlijnen gaan op de schop en worden vervangen door richtwaarden waarbij project per project zal worden beslist", zegt fractieleider Mieke Schauvliege.
"Dit is regelgeving op maat van gigantische bouwprojecten als Oosterweel, waarbij gezondheid en wetenschap aan de kant worden geschoven, met alle mogelijke gevaren voor de gezondheid van mens en milieu die daarbij komen kijken."
"Door deze beslissing van minister Brouns beslissen bodemsaneringsdeskundigen binnenkort zelf welke normen ze gebruiken, zogezegd via een dossiergebonden aanpak. Dit is platte regelgeving op maat van de vervuiler, amateuristisch gepresenteerd als maatwerk."
