"Nooit leven in gevaar brengen om ander te redden": Kritische vragen over rij-vaardigheden politie na nieuw dodelijk ongeval

Het antwoord op die vraag is twijfelachtig. Want, prioritair rijden zit niet in de basisopleiding. Dat zegt Steve Margodt, de directeur van de West-Vlaamse politieschool in "De ochtend" op Radio 1. "Het ontbreekt ons aan tijd, ruimte en budget om een doorgedreven rij-opleiding te geven in de opleiding voor inspecteurs."

"De theorie krijgen ze uiteraard wel. Dat gaat dan over wettelijke bepalingen. Wanneer mag je prioritair rijden? Wat kan zeker niet? Ook de deontologische code komt aan bod. Daarin staat dat ze te allen tijde onnodige risico's moeten trachten te vermijden, dat ze de proportionaliteit indachtig moeten zijn, dat ze moeten kijken of het allemaal wettelijk is. We geven ook cases en stellen de vraag: zou je in die situatie prioritair rijden of niet?"

Er wordt ook op gehamerd dat ze altijd per twee zijn, en dus vier ogen hebben, zegt Margodt. "De tweede man of vrouw moet fungeren al copiloot. Die moet de bestuurder begeleiden, aangeven waar die moet vertragen, aangeven waar iets gebeurt. Ze hebben allebei een even belangrijke functie."

De regels voor prioritair rijden zijn vastgelegd in artikel 37 van de Wegcode. Daarin staat eigenlijk dat de bestuurder van een prioritair voertuig het reglement níet hoeft na te leven, al zijn er wel wat uitzonderingen. We lijsten de belangrijkste op. 

Eerst en vooral: om prioritair te rijden naar een dringende opdracht moet een bestuurder altijd zwaailicht en sirene ophebben. De veiligheid moet ook altijd voorop staan en dus moeten agenten een voortdurende afweging maken tussen de noodzaak om snel(ler) te rijden en de veiligheid. "Er is weinig bepaald wat niet mag."

We grijpen nog even terug naar gisteren. Wat we nu weten, is dat het slachtoffertje met zijn fiets op het zebrapad overstak. Voor het zebrapad was een wagen gestopt - of dat was om de jongen door te laten of om aan de kant te gaan voor de combi is nog niet duidelijk. Feit is dat op dat moment de combi langs links voorbijstak en de jongen geraakt heeft. De jongen werd tientallen meters ver gekatapulteerd, en alle hulp kwam jammer genoeg te laat. 

Aan een zebrapad moeten bestuurders van prioritaire voertuigen in principe niet stoppen, al moeten ze wel vertragen en kijken of het opportuun is dat ze doorrijden, duidt Margodt. Zeker als ze dan ook nog eens links inhalen, wat gisteren gebeurd dus zou zijn. 

Verder onderzoek zal nu moeten uitwijzen hoe het ongeval precies kon gebeuren en hoe snel de agenten reden op het moment van de aanrijding. 

"Na hun opleiding doen ze een probatiestage van zes maanden. Wij voorzien dan een traject van drie dagen waarin ze een car control-traject doorlopen. Dan zijn ze redelijk goed op de hoogte van hoe ze prioritair moeten rijden en weten ze wat ze daarmee moeten doen."

Het is eigenlijk wel een ontluisterende vaststelling: theorie wel, praktijk niet of nauwelijks. Het verschilt bovendien ook per politieschool. 

Want een dag op de baan, dat is toch weinig? "Dat is niets", beaamt Margodt. "In andere veiligheidsberoepen als ambulanciers of bij de brandweer zal dat gelijkaardig zijn. Vaak komen mensen wel een paar keer terug in hun carrière voor een opleiding, maar het is een beslissing van het korps of ze terugkomen." Wat er in deze context wel belangrijk is om te vermelden, is dat het Antwerpse korps al jaren zelf inzet op een cursus prioritair rijden. Elke medewerker die prioritair moet rijden, krijgt in principe zo'n extra opleiding. 

Hoe komt het dan dat er over het algemeen zo weinig tijd in gestoken wordt? "Iedereen die binnenkomt, heeft natuurlijk al een rijbewijs, heeft zich al in het verkeer begeven, kan al met de auto rijden. Dat is het verschil met bijvoorbeeld omgaan met een dienstwapen." 

Eigenlijk komt het erop neer dat de opleiding simpelweg te kort is om al die vaardigheden aan bod te laten komen. Margodt is dan ook "al ettelijke jaren" voorstander van een langere opleiding, van pakweg 1,5 of 2 jaar. "Om in te zetten op prioritair rijden, maar ook op andere prioriteiten. De wetgeving en de maatschappij zijn er niet simpeler op geworden. En natuurlijk, als je 10 dagen opleiding krijgt over prioritair rijden, heb je je voertuig beter onder controle, maar zijn drama's nog altijd niet helemaal uitgesloten. Je hebt geen 100 procent garantie, maar als je er meer aandacht aan kan besteden, ben je wel zekerder."

Na het ongeval van Fabian (11) sprak "Terzake" onder meer met de Opleidingscoördinator Verkeer van het PIVO (Provinciaal Instituut voor Vorming en Opleiding). Die vatte het goed samen: "De essentie is eigenlijk dat je nooit een leven in gevaar brengt om er een te redden."

Helaas is dat nu net wel wat er gisteren in Antwerpen gebeurd is.