Gent start na de zomer met evaluatie lage emissiezone (LEZ): beter voor de luchtkwaliteit (én de stadskas)

Gent schuift de meeste grote nieuwe beleidsbeslissingen noodgedwongen voor zich uit, omdat er nog geen duidelijkheid is over de budgetten. Er lopen al maanden onderhandelingen achter de schermen. Gent wil jaarlijks 120 miljoen euro besparen. De stad beloofde daar voor de Gentse Feesten duidelijkheid over. Tot dan gelden er bewarende maatregelen en is er weinig bewegingsruimte. 

Na de zomer komt die er wel en dan komen enkele grote dossiers wél op tafel. Dat geldt ook voor de aangekondigde evaluatie van de lage emissiezone. Schepen Filip Watteeuw (Groen) bevestigt dat zijn diensten alles aan het voorbereiden zijn, na een vraag van gemeenteraadslid Ronny Rysermans (N-VA) . 

De lage emissiezone is 5 jaar geleden ingevoerd in de Gentse binnenstad. Een uitbreiding lag op tafel, maar de socialisten zagen die niet zitten. De LEZ werd zelfs een verkiezingsthema. Het nieuwe bestuursakkoord kondigde een evaluatie aan. "Als de meerwaarde niet bewezen kan worden, schaffen we de LEZ af", staat er.

Watteeuw wil niet vooruitlopen op de evaluatie, maar haalt wel al data aan uit onderzoek. "Er is een Vlaams evaluatierapport en er zijn internationale studies in gespecialiseerde wetenschappelijke tijdschriften. Telkens blijkt dat de luchtkwaliteit verbeterd is."

Gent verwijst onder meer naar de cijfers van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek. "Daaruit blijkt dat het aantal kankerverwekkende roetdeeltjes met de helft is teruggevallen. De stikstofoxiden liggen tot een derde lager."

Watteeuw haalt ook het eigen Gentse Luchtrapport aan. Daaruit blijkt dat Gent het minste aantal dieselwagens heeft van heel Vlaanderen. "Dat leidt tot minder hart- en vaatziekten, minder kankers, minder astma en minder longfunctieverlies." De stad stelt ook dat er minder diabetesmedicatie gebruikt wordt, op basis van een studie van de ziekenfondsen.

"Er ligt veel cijfer- en studiemateriaal klaar dat we nu in elkaar moeten schuiven. Dat bereiden we nu dus concreet voor, zodat we na de zomer kunnen starten."

De wetenschappelijke data zijn één ding, tegenstanders van de LEZ schuiven andere argumenten naar voren. Zo is het wagenpark de voorbije jaren geëlektrificeerd, waardoor de directe schadelijke uitstoot terugvalt. De maatregel wordt ook asociaal genoemd, omdat mensen met een klein budget moeilijk een nieuwe wagen kunnen kopen die aan de normen voldoet.

Watteeuw pareert die kritiek. "Wie het moeilijk heeft, woont vaak in buurten met de slechtste luchtkwaliteit. Dat wordt nu aangepakt. 4 op de 10 Gentenaars heeft zelfs geen auto. Moeten zij dan de zwaarste gevolgen dragen van die vervuiling?", stelt hij.

De stad wijst bovendien op allerlei maatregelen die mensen moeten helpen, onder meer de slooppremie voor een oude wagen en de uitrol van deelwagens en -fietsen. "Als ik deze argumentatie hoor, dan lijkt het mij wel duidelijk welke richting de evaluatie voor de schepen moet uitgaan", stelt raadslid Rysermans.

De evaluatie komt er na de budgettaire oefening, toch staat ze er niet helemaal los van. De LEZ levert de stad immers ook inkomsten op. De voorbije 5 jaar ging het over ruim 8 miljoen. Het gaat dan om boetes voor mensen die de LEZ niet naleven, of om vergunningen die mensen kopen om de zone in te mogen. 

Dat bedrag ligt in dalende lijn, want mensen passen hun gedrag aan. Bij de start van de LEZ, in 2020, ging het nog over 3,7 miljoen euro. Vorig jaar over 1,3 miljoen. Nu lopen vooral buitenlandse bezoekers nog tegen de lamp. Slechts 5 procent van de boetes is voor Belgische automobilisten. De laattijdige registraties leverde over de voorbije 5 jaar ook nog eens een half miljoen inkomsten op.