Nood aan psychologische hulp? Zo krijg je (hopelijk) een terugbetaling bij de psycholoog

Voor 2019 werd psychologische hulp in ons land niet of nauwelijks terugbetaald door de verplichte ziekteverzekering. In 2022 werd het systeem rond de terugbetaling verder uitgebreid en sindsdien wordt een sessie bij een psycholoog of orthopedagoog gedeeltelijk terugbetaald door het RIZIV. Maar die tegemoetkoming is er niet voor iedereen en bij eender welke psychotherapeut. De regels zijn nog steeds vrij complex en het is niet altijd duidelijk waar je als patiënt recht op hebt.

Een afspraak bij de psycholoog kost gemiddeld tussen de 60 en de 80 euro per uur en vaak betaal je daarvan nog steeds een groot stuk zelf. Toch zijn er een aantal mogelijkheden om een tegemoetkoming te kunnen krijgen.

De terugbetaling via de verplichte ziekteverzekering is voor iedereen gelijk. In totaal heb je als volwassene recht op 8 individuele sessies aan het goedkopere tarief per jaar. Voor kinderen gaat het om 10 sessies. Afhankelijk van de nodige behandeling kan dat aantal worden uitgebreid tot 20 sessies. Kinderen kunnen voor ondersteuning vanaf 15 jaar ook terecht in het hulpnetwerk voor volwassenen, maar dan hebben ze slechts recht op 8 individuele sessies in plaats van 10.

De eerste sessie is gratis en vanaf dan betaal je als volwasssene telkens 11 euro per sessie. Mensen die recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming betalen 4 euro. Voor kinderen en jongeren tot en met 23 jaar is de psychologische hulp altijd gratis.

Het is de taak van de psycholoog om in te schatten of een patiënt voldoet aan de verreisten om aanspraak te maken op de tegemoetkoming of niet. De verplichte ziekteverzekering voorziet ook terugbetalingen voor consultaties bij psychiaters, maar die bieden niet allemaal psychotherapie aan.

Via de verplichte ziekteverzekering krijg je dus het grootste deel van de kosten voor een bezoek aan de psycholoog terugbetaald. Net zoals dat bij de huisdokter of de tandarts gebeurt. Al is het aantal tegemoetkomingen voor psychologische hulp dus wel beperkt per jaar. Maar er zijn nog een aantal extra voorwaarden waar je aan moet voldoen.

    1) Alleen als je in aanmerking komt voor 'eerstelijnspsychologie'

Eerstelijnshulp is voorzien voor mensen met lichte tot matige klachten. "Dat kunnen langdurige klachten zijn die een invloed hebben op je dagelijks leven", legt Simon Ector van het Vlaams Patiëntenplatform uit. "Denk maar aan verhoogde angst, slaapproblemen, concentratieproblemen, relatieproblemen of problemen op het werk. Uiteraard is er ook een groep met ernstigere klachten. Zij kunnen onder andere terecht bij het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG)."

"Je hoeft geen voorschrift van je huisdokter te hebben. Je kan dus rechtstreeks contact opnemen met de psycholoog. Het is de bedoeling dat mensen op die manier sneller de stap naar psychologische hulp zouden zetten en klachten vroeger aangepakt worden, voor ze ernstiger worden."

    2) Enkel bij een geconventioneerde psycholoog

"Geconventioneerde psychologen vragen een vast tarief en hebben daarover afspraken gemaakt binnen een netwerk van psychologen. Op de website www.spreekerover.be  vind je kaart waarop je kunt zien welke geconventioneerde psychologen er beschikbaar zijn in jouw regio. Ze zijn toegankelijker geworden dan vroeger, maar er zijn vaak ook lange wachtlijsten."

"Wanneer je een geconventioneerde psycholoog vindt en je klachten binnen de eerstelijnspsychologie vallen, betaal je dus enkel het remgeld van 11 euro per sessie. De rest wordt automatisch via je ziekenfonds of de Hulpkas geregeld. Helaas zijn er vaak heel erg lange wachttijden bij de geconventioneerde psychologen. Hoelang je moet wachten, hangt af van regio tot regio."

Het geld dat door de federale overheid wordt vrijgemaakt voor eerstelijn psychologische hulp is beperkt per jaar. Geconventioneerde psychologen mogen daarvan gebruik maken voor de aanmeldingen die in aanmerking komen, maar daarna is het op. Het is dus niet noodzakelijk zo dat je meteen in aanmerking komt voor een terugbetaalde sessie eens je bij een geconventioneerde psycholoog terecht kunt. Er moeten eerst uren binnen het terugbetalingssysteem - en dus geld - vrij zijn.

Naast de verplichte terugbetalingen die door de overheid worden opgelegd, bieden heel wat mututaliteiten ook extra voordelen aan hun leden aan. Zo kan je vaak een tegemoetkoming krijgen voor je sportabonnement, voor lenzen en brillen, maar ook voor een afspraak bij de psycholoog. Of ze die tegemoetkoming al dan niet geven en hoeveel die bedraagt, mag elk ziekenfonds voor zichzelf beslissen. De extra voordelen kunnen een belangrijke reden zijn om voor een bepaalde mutualiteit te kiezen.

Deze terugbetaling voor een bezoek aan de psycholoog is wel een stuk beperkter dan die via de verplichte ziekteverzekering. De meeste mutualiteiten betalen tussen de 10 en 20 euro per sessie terug. Meestal is er ook een maximumaantal sessies vastgelegd per kalenderjaar. De Christelijke Mutualiteit kiest er zelfs voor om het aantal sessies met een tegemoetkoming te beperken tot 24 tijdens je hele leven.

Voor deze vorm van terugbetaling hoeft je psycholoog niet noodzakelijk geconventioneerd te zijn. Elke mutualiteit legt wel bijkomende voorwaarden op. Zo moeten de zorgverleners vaak aangesloten zijn bij een beroepsvereniging. Kijk de voorwaarden van jouw ziekenfonds goed na.

Het Vlaams Patiënten Platform krijgt ieder jaar heel wat vragen over de terugbetaling voor psychologische hulp. Daarom maakt het platform elk jaar een brochure waarin alle mutualiteiten en hun aanvullende voordelen vergeleken worden.