Amerikaans president Donald Trump heeft de G7-top, de jaarlijkse bijeenkomst van 7 industrielanden en de EU, vervroegd verlaten wegens de situatie in het Midden-Oosten. Dat laat het Witte Huis weten. Volgens VRT NWS-journalist Bert De Vroey moet hij wellicht de cruciale knoop doorhakken of de VS mee in de oorlog tegen Iran stapt.
Trump vroeger van G7-top vertrokken: "Staat voor wellicht belangrijkste beslissing uit zijn presidentschap"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Trump keert een dag vroeger dan gepland naar Washington terug "om zich te ontfermen over belangrijke zaken", zo deelde zijn woordvoerster Karoline Leavitt mee. Volgens de Amerikaanse nieuwszender CNN roept Trump de top van de nationale veiligheidsdiensten bijeen in het Witte Huis. Het is niet duidelijk wanneer een vergadering zal plaatsvinden.
"Dit is ongewoon", geeft VRT NWS-journalist Bert De Vroey toe. "Je zou kunnen zeggen: dit is weer een gril van Trump, maar ik denk dat hij toch goede redenen heeft. "Want Trump staat wellicht voor de belangrijkste beslissing uit zijn presidentschap, inclusief zijn eerste termijn. Hij gaat moeten beslissen over deelname aan de oorlog tegen Iran samen met Israël. Wellicht wil hij dat in Washington kunnen uitpraten met zijn adviseurs."
Bunker busters
Volgens de New York Times heeft Israël de druk op de VS opgedreven om zogenoemde bunker busters, zware bommen die ondergrondse bunkers kunnen vernietigen, te droppen op Irans nucleaire sites. De VS hebben die zware bommen én de vliegtuigen die die kunnen dragen.
De Amerikaanse regering heeft intussen ook bevestigd dat ze meer soldaten en militair materieel naar het Midden-Oosten zal sturen. Het zou onder meer gaan om een tweede vliegdekschip en ook extra vliegtuigen.
Kort voor het vervroegde vertrek uit Canada werd bekendgemaakt, was er sprake van mogelijke gesprekken tussen de Amerikaanse gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken. Maar tegelijk had Trump via zijn netwerk Truth Social opgeroepen tot een onmiddellijke evacuatie van de Iraanse hoofdstad Teheran.
Het heeft zeker niks te maken met een wapenstilstand. Het is veel groter dan dat
Amerikaans president Donald Trump op zijn eigen sociale netwerk
"Dat is nogal onheilspellend en dreigend", stelt Bert De Vroey. "Die dubbelzinnigheid duurt nu al dagen. Bovendien is dat makkelijk gezegd: Teheran is een stad van 10 miljoen inwoners."
Trump pakt Macron aan
Opvallend trouwens: de Franse president Emmanuel Macron had na de gezamenlijke verklaring laten weten dat de VS inspanningen aan het doen is om de oorlog tussen Israël en Iran te stoppen. Hij noemde dat positief en zei dat Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk klaarstaan om te helpen. Als de VS een wapenstilstand tussen Israël en Iran zouden kunnen verwezenlijken, dan zou dat "erg goed nieuws" zijn en zou Frankrijk dat steunen, benadrukte Macron.
Trump bleek die communicatie van Macron niet echt te smaken. In een nieuwe post op zijn eigen sociaal netwerk Truth Social zei hij dat Macron "publiciteit zoekt", dat hij "mis" is en dat hij "geen idee heeft waarom ik terug naar Washington ga". "Het heeft zeker niks te maken met een wapenstilstand. Het is veel groter dan dat. Of het met opzet is of niet, Emmanuel heeft het altijd mis."
"Trump houdt er niet van dat iemand in zijn plaats spreekt", legt De Vroey uit. Maar waarop doelt Trump dan wel? "Iets dat groter is dan een staakt-het-vuren? Dan moet het al gaan over een duurzame vrede. Ofwel gaat het helemaal de andere kant uit. In elk geval is dat wel een constante in Trumps strategie: wat hij noemt 'peace through strength'. Hij zet zoveel mogelijk militaire macht in de etalage om daarmee vechtende partijen naar de onderhandelingstafel te dwingen. De vraag is wel of dat werkt."
Burgers beschermen
In de G7 zetelen de leiders van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Japan, Canada en de Europese Unie. In een gezamenlijke verklaring zeggen zij, inclusief Trump dus, dat Israël voor hen het recht heeft zich te verdedigen en dat Iran niet mag beschikken over kernwapens. Iran wordt in de tekst "de hoofdoorzaak van regionale instabiliteit en terrorisme" genoemd.
Wij hebben steeds duidelijk gesteld dat Iran nooit over een kernwapen kan beschikken.
De G7-leiders in hun gemeenschappelijke verklaring
Rechtstreekse kritiek op Israël staat niet in de verklaring. Er is wel een oproep om de burgerbevolking te beschermen. De G7-landen willen een oplossing voor de crisis in Iran, wat ook moet leiden tot een ruimere de-escalatie van de vijandigheden in het Midden-Oosten. Daar hoort ook een wapenstilstand in Gaza bij.
De wereldleiders zeggen ook dat ze de impact van het conflict op de energiemarkten opvolgen en klaarstaan om de marktstabiliteit te verzekeren.
Letterlijk: de G7-verklaring
"Wij, de leiders van de G7, herhalen onze toewijding aan vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten.
In deze context bevestigen wij dat Israël het recht heeft zich te verdedigen. Wij herhalen onze steun voor de veiligheid van Israël.
Wij benadrukken tevens het belang van de bescherming van burgers.
Iran is de belangrijkste bron van regionale instabiliteit en terreur.
Wij hebben steeds duidelijk gesteld dat Iran nooit over een kernwapen kan beschikken.
Wij dringen erop aan dat de oplossing van de Iraanse crisis leidt tot een bredere de-escalatie van de vijandelijkheden in het Midden-Oosten, inclusief een staakt-het-vuren in Gaza.
Wij blijven waakzaam voor de gevolgen voor de internationale energiemarkten en staan klaar om te coördineren, ook met gelijkgestemde partners, om de marktstabiliteit te waarborgen."
Tegenvaller voor Zelensky
Vandaag komen traditioneel regeringsleiders van buiten de G7 op bezoek. "Ook president Zelensky van Oekraïne zou normaal komen", zegt De Vroey. "Die had gehoopt op een bilateraal gesprek met president Trump. Hij ging voorstellen om meer militair materiaal en wapens te kopen in de VS, om op die manier Trump toch een beetje aan boord te houden bij die oorlog tegen Rusland."
Maar dat zal dus niet doorgaan. "Zelensky zal daarover wel ontgoocheld zijn. Vannacht nog zijn minstens 14 doden gevallen bij een bombardement op Kiev. Daarover zal vandaag op de G7 gepraat worden, maar niet met Trump erbij."
