Het federaal parket vraagt dat topdiplomaat en voormalig Europees commissaris Etienne Davignon (92) doorverwezen wordt naar de rechtbank, omdat hij mogelijk betrokken zou zijn bij de moord op Patrice Lumumba, de eerste premier van Congo, in 1961. Dat meldt RTBF en bevestigt het federaal parket. De raadkamer buigt zich vanmorgen een eerste keer over de doorverwijzing, maar de advocaat van Davignon zal uitstel vragen.
Het federaal parket is klaar met zijn onderzoek naar de moord op Patrice Lumumba, nadat zijn zonen in 2011 een klacht hadden ingediend tegen 10 personen. Die waren volgens hen betrokken bij de moord op Lumumba op 17 januari 1961 in de provincie Katanga.
Van die 10 is enkel topdiplomaat en zakenman Etienne Davignon nog in leven. Het federaal parket wil hem daarom als enige doorverwijzen naar de rechtbank, "wegens deelname aan oorlogsmisdaden".
Vanmorgen om 10 uur kwam de raadkamer bijeen om zich te buigen over de zaak, maar een beslissing over de doorverwijzing volgt pas later. De advocaat van Davignon heeft in een brief aan de familie van Lumumba laten verstaan dat hij uitstel zal vragen. De familie laat op haar beurt via haar advocaat weten dat ze de zaak zo snel mogelijk willen behandelen.
Onderzoekscommissie
Davignon deed op het moment van de moord stage op het departement van Buitenlandse Zaken, als deel van de Congocel van minister van Buitenlandse Zaken Pierre Wigny. België probeerde toen de regering-Lumumba in Congo te ondermijnen en wilde dat de mijnrijke provincie Katanga zich zou afscheiden van het land.
Davignon moest daar mee voor zorgen. Zo moest hij president Kasa Vubu voorzien van juridische argumenten om Lumumba af te zetten, beschrijft ook de parlementaire onderzoekscommissie naar de moord in haar verslag uit 2001 .
De commissie leidde in 2002 tot excuses van de Belgische regering voor de betrokkenheid van Belgen bij de moord op Lumumba. In 2022 bood premier Alexander De Croo opnieuw zijn excuses aan, toen de weinige overblijvende stoffelijke resten van Lumumba overgedragen werden aan Congo.
"Lumumba verwijderen"
Volgens Ludo De Witte , Congokenner en schrijver van het boek "De moord op Lumumba", ging de rol van Davignon echter verder. Volgens hem pakte de onderzoekscommissie Davignon ook "met fluwelen handschoenen aan".
De Witte verwijst bijvoorbeeld naar telexen die Davignon stuurde in die periode. Daarin schreef Davignon in september 1960 bijvoorbeeld dat het een "primordiaal probleem schijnt te zijn Lumumba te verwijderen en eenheid van de Congolese leiders tegen hem te bereiken", aldus De Witte.
Een ander belangrijk element is de overbrenging van Lumumba naar Katanga, waar hij gemarteld en uiteindelijk vermoord werd. Buitenlandse Zaken zou zijn goedkeuring hebben gegeven voor die transfer, maar Davignon verklaarde later net het tegenovergestelde .
Het federaal parket vraagt vandaag de doorverwijzing van Davignon, specifiek voor de "onrechtmatige detentie en overdracht van een burger of krijgsgevangene; een krijgsgevangene onthouden van het recht op een eerlijk en onpartijdig proces en het toebrengen van vernederende en onmenselijke behandelingen".
Topdiplomaat en zakenman
Na zijn rol in Congo werd Davignon kabinetschef op het kabinet Buitenlandse Zaken en later vicevoorzitter van de Europese Commissie. Daarnaast bekleedde Davignon tal van bestuursmandaten, onder andere bij de Generale Maatschappij en later Engie, en als voorzitter van Brussels Airlines. Hij werd in 2004 minister van Staat.
