Het gelaat van een 10.000 jaar oude vrouw uit een Waalse grot is door wetenschappers en kunstenaars gereconstrueerd.

Levensecht gezicht van 10.000 jaar oude vrouw uit Maasvallei onthuld: "We weten nu dat ze blauwe ogen had"

In Dinant, in Wallonië, hebben wetenschappers van de UGent en kunstenaars een levensechte reconstructie voorgesteld van het gelaat van een vrouw die ongeveer 10.000 jaar geleden in de Maasvallei woonde. Haar schedel werd er in een grot opgegraven. De reconstructie gebeurde op basis van een DNA-analyse en verder wetenschappelijk onderzoek.

Ward Schouppe

ma 16 jun. 2025 13u00

In het kort:

Wetenschappers van UGent en kunstenaars hebben het gezicht gereconstrueerd van een 10.000 jaar oude vrouw uit de grot van Margaux in de Maasvallei, op basis van anatomisch, genetisch en archeologisch onderzoek.
De reconstructies van het gelaat én de leefomgeving vormen een expo die zal rondreizen. Het publiek kan een naam kiezen voor de vrouw, er zijn 3 opties: Margo, Freyà of Mos’anne.
De lichtere huidskleur van de gevonden vrouw toont dat er binnen de eerste Westerse jager-verzamelaars een grotere diversiteit was dan tot nu toe aangenomen.

In de grotten van Margaux, in de buurt van Dinant, hebben archeologen in 1988 menselijke resten gevonden van 30 tot 60 vrouwen uit de Mesolithische tijd. Ze leefden ruim 10.000 jaar geleden in de Maasvallei. Wetenschappers van de UGent en gespecialiseerde kunstenaars hebben op basis van analyses en onderzoek nu een reconstructie gemaakt van het gelaat dat bij één van de teruggevonden schedels hoort.

"We hebben erg goed bewaard DNA uit de schedel kunnen halen. Zo kwamen we meer te weten", stelt professor Isabelle De Groote. "We weten dat ze blauwe ogen had en een gemiddelde huidskleur. Dat is opvallend, tot nu toe wezen de meeste vondsten uit die tijd op een donkerdere huid." De Groote verwijst onder meer naar de 'Cheddar man'. "Het toont dat er een grotere diversiteit was in de huidpigmentatie."

De artiesten die de reconstructie uitvoerden, konden zich verder baseren op speciale scans. "Ze moesten immers ook spieren op het gelaat aanbrengen en haren inplanten. Er is ook eigen invulling gebeurd, op basis van vondsten. Zo is er bijvoorbeeld ook een karakter bepaald."

"Oerbewoner en genetische voorouder"

Ook de leefomgeving van de vrouw is gereconstrueerd. "Dat kon op basis van multidisciplinair wetenschappelijk onderzoek", stelt De Groote. "We weten bijvoorbeeld ook wat de vrouw at, op basis van dierenresten. Paalresten wijzen op kampementen. Hazelnootresten tonen dat er hazelaarsbossen waren. Zo'n totaalreconstructie is bijzonder en geeft een totaalbeeld van hoe het leven voor deze mensen was."

Ook de leefomgeving van de jager-verzamelaars wordt gereconstrueerd.

"Deze vrouw was één van de oerbewoners die zich in deze regio heeft gevestigd en hier ook gebleven is, ongeveer 10.000 jaar geleden." De laatste ijstijd was nog niet lang afgelopen. "De mensen die hier toen woonden, waren de eerste Westerse jager-verzamelaars. Ze trokken rond op het ritme van de seizoenen. Ze hebben minder sporen nagelaten dan de vroege landbouwers die later kwamen."

De Groote hoopt ook verder onderzoek te kunnen doen naar die latere bewoners, op basis van nieuwe archeologische vondsten. "De grotten van Margaux en de vondsten kunnen ook nog verdere geheimen prijsgeven. Zo merkten we onder meer dat er schedels gescalpeerd werden en gemanipuleerd met oker, mogelijk ging het om een begraafritueel. Het is ook opvallend dat er enkel vrouwen begraven werden."

Publiek mag naam kiezen: Margo, Freya of Mos'anne?

De reconstructie maakt deel uit van een reizende expo die door België en door Nederland trekt. De tentoonstelling doet onder meer Tongeren, Ename en Gent aan. Het is de bedoeling dat bezoekers ook rond de buste kunnen wandelen om de details zelf te bestuderen. "Dat is anders dan eerdere reconstructies, zoals die van Judith van Vlaanderen. Daar ging het enkel om een digitaal model."

De vrouw wacht intussen ook op een naam en die mag het publiek mee kiezen. De wetenschappers en kunstenaars schuiven 3 suggesties naar voor: Margo, Freya of Mos'anne. De eerste naam verwijst naar de grot waarin de schedel gevonden is, Freya naar de heuvels waarin de grotten liggen en Mos'anne naar de Franstalige benaming van de Maasvallei. Stemmen kan nog tot eind juni via de website .

De wetenschappers van de UGent werkten voor het project samen met Het Agentschap Onroerend Erfgoed Wallonië, Durham University en het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen.