75.000 betogers, maar politiek blijft stil: "Deze regering is verlamd als het over Gaza gaat"

"Deze regering is verlamd als het over Gaza gaat", aldus Els Hertogen van 11.11.11, een van de organisatoren van de betoging van gisteren. "Als het signaal van gisteren onvoldoende is om bepaalde belangen te overstijgen, zit deze regering in een impasse."

Dat de Arizona-partijen niet op dezelfde manier naar het conflict in het Midden-Oosten kijken, is geen geheim. Dat moest minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) vanmorgen nog toegeven in de Ochtend. "Vanuit menselijk standpunt is dat moeilijk, want mijn persoonlijk gevoel is duidelijk rond Gaza", aldus Prévot. "Maar we moeten vechten binnen de regering om ervoor te zorgen dat we aan het front blijven van de landen die sancties blijven vragen."

"De regering moet meer doen. En snel", laat Vooruit-Voorzitter Conner Rousseau weten in een reactie op het protest. "Ook al zijn sommige zaken louter symbolisch, we moeten een sterker signaal sturen. Ik vind het mooi hoe zoveel mensen op straat kwamen. Het frustreert me enorm dat de regering niet meer doet. Hoe sommige partijen zich blijven verzetten tegen sancties en acties is onbegrijpelijk. In de regering zullen we dit telkens opnieuw en steeds forser op tafel leggen. België kan beter."

"Het is frappant dat zo veel mensen gisteren leiderschap hebben getoond en kleur hebben bekend", zegt Els Hertogen. "We verwachten nu dat ook de politiek een gelijkaardig leiderschap toont. Ik wil mij niet uitspreken over de vraag of dat realistisch is. De politiek van het meest haalbare doet er niet meer toe. Dit is een ontmoeting met de geschiedenis."

"De oproep van de betoging gaat daarover", vindt ze. "Politici, kom uit uw verlamming en pak uw leiderschap op!"

Volledigheidshalve moet wel worden vermeld dat de meerderheidspartijen een resolutie over het Midden-Oosten hebben goedgekeurd, al is dat vooral symbolisch belangrijk. Onze redactie vroeg vanmorgen nog naar een reactie op de betoging bij premier De Wever en bij regeringspartij CD&V. Tevergeefs.

"Dit verbaast mij niet", reageert politicoloog Fouad Gandoul. "Betogingen worden georganiseerd door het middenveld om een moreel signaal te geven. Beleidsmakers geven daar niet noodzakelijk gevolg aan. Ik merk trouwens in heel Europa heel weinig animo om moedige statements af te leggen over het conflict in het Midden-Oosten, al moet ik daarbij vertellen dat stoere praat meestal niet veel uithaalt. Dan is het beter om te zwijgen." 

Voor Gandoul heeft het middenveld gisteren gewoon gedaan wat het moet doen. "Beleidsmakers houden het meestal bij Realpolitik: ze komen in actie als hen dat goed uitkomt, maar ze laten het links liggen als het hen niet goed uitkomt."

Hij verwacht ook niet dat er vlug economische sancties tegen Israël komen. "De federale regering verwijst naar Europa, maar als je weet dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tegen de Israëlische premier Netanyahu heeft gezegd dat Israël het recht heeft om zich te verdedigen, hoef je niet verwonderd te zijn dat individuele landen iets anders zeggen."

"In de geest van de politiek zit er een schisma tussen de overtuigingsethiek, waarbij je je geweten volgt ongeacht de gevolgen, en de verantwoordelijkheidsethiek, waarbij je wel straffe taal gebruikt maar niet ten koste van de eigen economische belangen", aldus Fouad Gandoul. In het geval van het conflict in het Midden-Oosten vind je aan de ene kant bijvoorbeeld Zuid-Afrika, dat een klacht tegen Israël bij het Internationaal Strafhof heeft ingediend, terwijl veel andere landen meestal handelen in functie van hun eigen belangen.

Fouad Gandoul verwacht niet dat het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Israël zal worden opgeschort, zelfs niet gedeeltelijk. "Nochtans vermeldt artikel 2 van dat verdrag dat mensenrechtenschendingen een reden tot opschorting kunnen zijn. Maar dan heb je minstens een gekwalificeerde meerderheid nodig, en die heb je vandaag gewoon niet. Italië, Duitsland en Hongarije zullen dwarsliggen." 

"Als het niet goed uitkomt, knijpen de meeste politici een oogje dicht", zegt Gandoul. "Dat hebben we trouwens wel vaker gedaan. In Burkina Faso, Congo, Eritrea of Srebrenica zijn ook grote delen van de bevolking weggejaagd, en op een symbolische knieval - zoals die van Nederland in het geval van Srebrenica - na doen we meestal niet veel méér. De feiten op het terrein zijn meestal de prijs die we betalen voor Realpolitik."

Wat dan te denken van de manier waarop Israël de Palestijnen en Iran aanpakt? "Het ligt in de aard van de mens om geweld te gebruiken om een toestand op het terrein te veranderen", denkt Gandoul. "Als je dan nog eens een van de grote wereldspelers aan je zijde hebt - zoals Israël de steun heeft van de VS - zijn internationale instanties als de VN-Veiligheidsraad machteloos. Straffeloosheid is de prijs die we daarvoor betalen."