Hoe Israël zijn bevolking beschermt tegen Iraanse raketten (al vreest de bevolking dat het luchtafweersysteem hapert)

Israël verdedigt zijn luchtruim niet met 1, maar met verschillende luchtafweersystemen, die elk ontworpen zijn om bepaalde types raketten op verschillende afstanden en hoogtes uit de lucht te halen. 3 van de 4 systemen die Israël inzet, zijn hoofdzakelijk in Israël zelf geproduceerd. Een vierde systeem komt uit de Verenigde Staten.

Het bekendste Israëlische luchtverdedigingsysteem is allicht de 'Iron Dome' of 'IJzeren Koepel'. Israël begon met de ontwikkeling ervan na de oorlog met Hezbollah in 2006. Hezbollah lanceerde toen bijna 4.000 raketten op Israël, met veel schade en tientallen doden tot gevolg. Het werd voor het eerst gebruikt in 2011.

Een Iron Dome-installatie kan raketten detecteren tot op een afstand van 70 kilometer en ze tot op een hoogte van 10 km uit de lucht halen. Het systeem kan ook granaten en mortieren onschadelijk maken.

Het raketschild bestaat uit 3 delen: een radar die de raket detecteert, een controle-eenheid die het traject van de raket analyseert en de verwachte inslagplaats berekent en ten slotte een lanceerinstallatie.

Het Israëlische leger heeft over het hele land verschillende batterijen opgesteld, elke batterij bestaat uit een 4-tal lanceerinstallaties met elk 20 luchtafweerraketten, Tamirs genoemd. Als zo'n Tamir wordt afgevuurd, ontploft die zo dicht mogelijk bij de vijandige raket, waardoor die vernield wordt.

De 'IJzeren Koepel' haalt niet alle raketten uit de lucht en dat is een bewuste keuze. Als de controle-eenheid inschat dat een raket in een open gebied zal terechtkomen, wordt die raket genegeerd. Enkel raketten die in dichtbevolkt gebied dreigen neer te komen, worden uit de lucht gehaald.

De 'IJzeren Koepel' is vooral efficiënt om de vele raketten van Hamas en Hezbollah uit te schakelen. Sinds de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de start van de Gaza-oorlog heeft 'Iron Dome' duizenden raketten onderschept die door Hamas en andere Palestijnse extremistische organisaties vanuit Gaza waren gelanceerd.

Hoewel 'Iron Dome' de voorbije jaren heel efficiënt is gebleken tegen raketten van Hamas en Hezbollah en ook het vaakst aan bod komt in de media, volstaat het raketschild niet om Israël tegen raketaanvallen vanuit Iran te beschermen. En ook niet tegen de raketten die de Houthi's geregeld vanuit Jemen lanceren. Die raketten worden van op een langere afstand gelanceerd en vliegen hoger en sneller. En daarvoor treden ook andere luchtafweersystemen in werking.

Zo kan het systeem 'David's Sling' ('Davids Slinger') raketten detecteren tot op een afstand van 300 km en ze tot op een hoogte van 15 km uit de lucht halen. Het systeem is van Israëlisch-Amerikaanse makelij en wordt sinds 2017 gebruikt.

Net als de 'Iron Dome' onderschept 'David's Sling' enkel raketten waarvan men verwacht dat ze in dichtbevolkt gebied zullen neerkomen. Het kan daarnaast, net als de 'Iron Dome', ook vliegtuigen en drones uit de lucht halen.

Anders dan de Tamir-raketten van de 'Iron Dome' werkt 'David's Sling' met 'hit to kill'-technologie, wat erop neerkomt dat de luchtafweerraket de vijandige raket uitschakelt door ze echt te raken, in plaats van er vlak bij te ontploffen.

Om raketten die van op een nog grote afstand worden gelanceerd te detecteren, maakt Israël gebruik van het 'Arrow system', Engels voor 'Pijl'. 'Arrow 2' kan raketten detecteren die tot 500 km ver worden gelanceerd. Het systeem onderschept de raket binnen de eerste 100 km na lancering en kan dat tot op een hoogte van 50 km.

De luchtafweerraketten halen een snelheid van 9 keer de snelheid van het geluid en een lanceerinstallatie kan in 1 keer 14 raketten afvuren. Net als bij de 'Iron Dome' ontploft de luchtafweerraket vlak bij de vijandige raket. 

'Arrow 2' werd onder meer al ingezet om een raket uit Jemen te onderscheppen.

'Arrow 3' is nog geavanceerder en detecteert raketten tot op een afstand van 2.400 kilometer. Het systeem onderschept raketten op hun hoogste punt en dat tot 100 km boven de Aarde.

Het systeem werd gebouwd door een Israëlisch defensiebedrijf en het Amerikaanse luchtvaartbedrijf Boeing. De luchtafweerraketten werken met 'hit to kill'-technologie.

Israël zou dit systeem in 2023 gebruikt hebben om een raket van de Houthi's vanuit Jemen te onderscheppen die gericht was op de kuststad Eilat, in het zuiden van Israël.

Tot zover de (gedeeltelijk) Israëlische systemen. Sinds eind vorig jaar beschikt Israël ook over een volledig Amerikaans luchtafweersysteem: 'Thaad' of 'Terminal High-Altitude Area Defense'. Geproduceerd door Lockheed Martin.

Het systeem kan ballistische raketten onderscheppen die in sommige gevallen tot 5.500 km ver zijn gelanceerd, maar onderschept die pas binnen de laatste 200 km van het doel. De luchtafweerraket schiet de vijandige raket uit de lucht tijdens het laatste deel van het traject, als ze opnieuw de atmosfeer binnenkomt. En dat kan tot op een hoogte van 150 km boven de Aarde.

Een batterij bestaat gewoonlijk uit 6 lanceerinstallaties met elk 8 raketten. Die werken ook met 'hit to kill'-technologie. Het duurt ongeveer 30 minuten om een lanceerinstallatie te herladen. 

De Verenigde Staten leverden het systeem eind vorig jaar, nadat Iran in oktober honderden raketten en drones op Israël had afgevuurd, als wraakactie voor de uitschakeling door Israël van topfiguren van Hamas, Hezbollah en de Iraanse Revolutionaire Garde. Het systeem wordt bestuurd door Amerikaanse militairen.

Het voordeel van 'Thaad' ten opzichte van bijvoorbeeld 'Arrow' is dat het zeer mobiel en snel inzetbaar is. Het is ook doeltreffender als raketten op zeer grote hoogte moeten worden onderschept.

Naast al deze luchtafweersystemen die vanop de grond luchtafweerraketten afschieten, kan Israël ook gevechtsvliegtuigen inzetten om raketten neer te halen. En een variant van 'Iron Dome' is ook geïnstalleerd op oorlogsschepen.

Israël heeft miljarden geïnvesteerd om zich te beschermen tegen vijandige staten of organisaties in de regio. Toch zijn die systemen niet waterdicht en kunnen ze de Israëlische steden en bevolking niet 100 procent beschermen.

Dat is de voorbije week gebleken: zo raakten verschillende Iraanse raketten doel en waren er ook dodelijke slachtoffers aan Israëlische kant. Bij de Iraanse tegenaanval zondagochtend, merkte correspondent in Israël Ralph Dekkers dat er "meer inslagen waren dan normaal". "Daardoor wordt hier gevreesd dat het luchtafweersysteem hapert. Er wordt ook gezegd dat Iran snellere en meer geavanceerde raketten afschiet en hier wordt vooral gevreesd dat het einde van de voorraad luchtafweerraketten in zicht begint te komen en dat men keuzes zal moeten maken. Welke delen van het land gaan we beschermen en welke niet?"

Dekkers benadrukt dat de Israëlische regering zegt dat er nog genoeg afweerraketten zijn. Hoe het dan komt dat Iraanse raketten steeds meer doel raken, daar heeft de regering nog geen officiële verklaring voor gegeven.

Een mogelijke verklaring is dat de Israëlische luchtafweer overbelast raakte door het hoge aantal Iraanse raketten. Iran zou er ook voor gekozen hebben om doelwitten in (dicht)bevolkte gebieden te viseren, waardoor het Israëlische luchtafweersysteem de raketten niet zomaar kon negeren en volop in actie moest komen.

In zulke gevallen kan er al eens een raket door de mazen van het net glippen, doel treffen en (veel) schade en menselijk leed veroorzaken. Daarnaast kunnen materiële schade, doden en gewonden natuurlijk ook een gevolg zijn van neerstortende brokstukken van onderschepte raketten.