Hulpverleners net terug uit Gaza getuigen: "Situatie is onhoudbaar en onmenselijk, er is nu actie nodig"

"Als je de Gazastrook binnengaat, heb je geen idee wat je te wachten staat. Het is pas als je er echt bent, dat je ziet hoe erg de situatie echt is. Hoewel ik al maanden rond de situatie werkte, was ik in shock toen ik er voor het eerst kwam. Het is een aanslag op je zintuigen: de geluiden gewelddadig, de drones consistent en de geur van afval constant."

Aan het woord is Omar Ebeid, noodhulpcoördinator voor Artsen zonder Grenzen. 10 dagen geleden kwam hij terug uit de Gazastrook, waar hij het afgelopen jaar verbleef. "Het vraagt tijd om te herkennen of een bom dichtbij of veraf ontploft, om te beseffen wat de gevaren zijn. Je lichaam moet wennen aan het constante gevaar en heeft tijd nodig om terug rustig te worden, zodat je toch maar wat kan slapen."

De oorlog in Gaza is niet Ebeids eerste ervaring met oorlog. Toch benadrukt hij dat hij dit nooit eerder zag. "Al in juli 2024 was de Gazastrook even hard vernield als de zwaarst vernielde regio's die ik eerder bezocht voor mijn werk, zoals Irak en Syrië", weet Ebeid. "En de militaire operaties zijn enkel uitgebreid." 

"Wat moeilijk te accepteren valt in Gaza, is het feit dat het gebied telkens kleiner wordt", zegt ook arts Virginia Moneti, die 12 juni terugkeerde uit het oorlogsgebied. "Toen ik er aankwam in april, was 60 procent van de strook niet bereikbaar omdat het ofwel militair gebied was, ofwel onder evacuatiebevel stond. 2 maanden later, nu dus, spreken we al over 80 procent. Palestijnen worden samengedrukt in een klein gebied, waar bovendien geen water of sanitair beschikbaar is." 

Palestijnen kunnen ook niet vluchten, benadrukt Ebeid. "Ze kunnen niet ontsnappen aan het geweld. De hele bevolking verhuist van de ene plek naar de andere, maar het geweld en de aanvallen zijn altijd dichtbij." 

Bovendien is toegang tot medische hulpverlening geen garantie meer volgens Moneti. "Ziekenhuizen en medische centra zijn ofwel onbereikbaar, ofwel een rechtstreeks doelwit voor Israëlische aanvallen." 

In de laatste 2 maanden zag ze 3 ziekenhuizen sluiten: het EU-Gazaziekenhuis in het zuiden, een Indonesisch ziekenhuis en het Al Awdaziekenhuis in het noorden. En het Nasserziekenhuis, een van de grootste nog operatieve ziekenhuizen, is sinds 2 weken ook onbereikbaar door evacuatiebevelen. 

Een ramp, klinkt het. "Er waren 600 beschikbare bedden en die kunnen we niet zomaar vervangen." 

In het midden van de strook is Artsen zonder Grenzen wel actief in een veldhospitaal. Er wordt gefocust op traumachirurgie en wondzorg. "We hebben de capaciteit recent nog verhoogd, maar het plafond is alweer bereikt. We willen wel meer doen, maar kunnen niet. Al onze hulpmiddelen staan vast aan de grens." 

Momenteel is er van zowat alles een tekort: voedsel, water, medische hulpmiddelen, medicatie, brandstof, elektriciteit. "Alle onderdelen die nodig zijn om humanitaire hulp te verlenen, zijn zo goed als afwezig. Ons medisch traumacircuit is niet langer functioneel. We kunnen patiënten enkel stabiliseren en doorverwijzen, maar de opties zijn stilaan op", weet Moneti. 

En dat terwijl het geweld enkel toeneemt: "Er vallen steeds meer slachtoffers, met steeds ergere wondes of trauma's. Het aantal slachtoffers dat Israël dagelijks maakt, overstijgt onze capaciteiten in Gaza. Geen enkel Europees ziekenhuis zou met zulke slachtofferaantallen kunnen omgaan zonder volledig uitgeput te zijn. Hier is het dagelijks realiteit, soms meer dan eens per dag."

De voortdurende aanvallen en blokkade op humanitaire goederen maken hun job dus bijzonder moeilijk. 

Ook de veiligheid van hun teams ter plaatse staat onder druk. Normaal worden humanitaire hulpverleners beschermd, maar ook daar zijn ze in Gaza niet zeker van. "De laatste maanden zijn 4 van onze voorzieningen rechtstreeks aangevallen", zegt Ebeid. "Bommen vielen op minder dan 150 meter van onze werknemers. Als die bommen 2 minuten vroeger gevallen waren, zouden 20 van onze mensen dood geweest zijn."

Moneti ziet het medisch personeel in Gaza dagelijks werken "buiten de grenzen van het menselijk uithoudingsvermogen". En dat eist zijn tol. "De mentale impact op onze medewerkers is enorm. Ze zijn zelf al meermaals verdreven door het geweld, hun sociale leven en het netwerk dat hen zou ondersteunen zijn volledig verstoord."

En toch moeten ze dagelijks meer doen dan enkel hun job, getuigt Ebeid. "Internationale media komen er niet in om objectief over de situatie te kunnen berichten, dus wij vertellen wat we zien en meemaken: oorlogsmisdaden, misdaden tegen menselijkheid, etnische zuivering en genocidale patronen."

Hij hekelt dat de getuigenissen van humanitaire medewerkers constant in twijfel getrokken worden. "Onze getuigenissen stroken zogezegd niet met het Israëlische narratief van zelfverdediging, waarmee Israël carte blanche krijgt voor hun geweld tegenover de Palestijnen."

"Het is onhoudbaar en onmenselijk", vult Moneti aan. "We hebben nu actie nodig. Er moet humanitaire hulp toegelaten worden in Gaza. Als dat niet lukt, vrezen we een stopzetting van onze activiteiten."

Daarom schrijft Artsen zonder Grenzen een open brief aan de 27 EU-landen en hun leiders, met daarin een glasheldere boodschap: "De oorlog in Gaza is een van de meest flagrante, dodelijke en meedogenloze oorlogen tegen een volk van onze tijd. Het is doelgericht etnische zuivering."

Om het lijden van de Gazanen een halt toe te roepen, is volgens Christopher Lockyear, secretaris-generaal van de organisatie, meer nodig dan lege retoriek. "De oorlog stoppen vereist politieke moed, wettelijke verantwoordelijkheid en morele toewijding."

Of concreter: "In onze medische faciliteiten zien we kinderen toestromen die verwond zijn door wapens die Israël aangeleverd krijgt van Europa. Die medeplichtigheid aan deze door de mens veroorzaakte catastrofe moet stoppen", zegt Lockyear. 

De secretaris-generaal benadrukt dat ze zoveel meer zouden kunnen doen, maar daarvoor hebben ze het medisch materiaal, het voedsel en het water nodig dat aan de grens vaststaat door de blokkade. 

"Niemand kan zeggen dat hij niet weet wat er in Gaza gebeurt vandaag. Het is eenieders geweten om druk te zetten om de situatie te doen stoppen, om ervoor te zorgen dat mensen die hulp krijgen die ze nodig hebben. Want we zijn al veel te laat", besluit Lockyear.