Kan VS zonder migranten? "Massale deportatie zou economische klap zijn"

De Amerikaanse immigratiedienst ICE voert sinds januari dagelijks grootschalige arrestaties uit. Daarbij worden niet alleen veroordeelde criminelen geviseerd, maar ook mensen zonder strafblad – zoals personen zonder geldige verblijfsdocumenten of met lichte administratieve overtredingen.

Hiermee maakt Trump het de Amerikaanse economie zeer lastig, zegt macro-econoom Edin Mujagić in 'Zijn er nog vragen' op Radio 1. "Er werken naar schatting zo’n 10 miljoen mensen zonder papieren in de VS. Dat komt neer op 6 à 7 procent van het totale aantal werkenden."

"De werkloosheid in de VS is momenteel historisch laag. Iedereen die wil werken, vindt doorgaans werk. Als je kijkt naar het aantal werklozen en het aantal openstaande vacatures, dan is dat ongeveer in balans."

"Die groep mensen die illegaal in het land verblijft, is vooral actief in de bouw en de landbouw — sectoren waarin fysiek zwaar en vaak slecht betaald werk centraal staat. Als je die mensen op grote schaal gaat deporteren, zullen bedrijven in die sectoren enorme moeite hebben om nieuwe arbeidskrachten aan te trekken."

Enkele jaren geleden werd in de landbouw een proefproject opgezet om te testen hoeveel Amerikanen zich zouden aanmelden voor het plukwerk. "Er stonden 100.000 vacatures open – maar er kwamen amper 500 aanmeldingen. Het idee dat Amerikaanse burgers massaal dat werk zullen overnemen zodra illegalen verdwijnen, klinkt logisch, maar blijkt in de praktijk onhoudbaar."

Hogere lonen lijken een voor de hand liggende oplossing om toch voldoende arbeidskrachten aan te trekken. Maar dat scenario botst op 2 problemen, stelt hij.  

"Ten eerste zullen de productiekosten dan veel hoger zijn, waardoor basisproducten zoals groenten en fruit aanzienlijk duurder worden. Dat leidt tot inflatie. En uiteindelijk betaalt de hele samenleving de rekening via hogere prijzen aan de kassa."

"Ten tweede zitten andere sectoren ook al op het randje qua personeel. Als landbouwbedrijven mensen lokken met betere lonen, halen ze die weg uit andere jobs. Het tekort verschuift dan gewoon, zonder dat het probleem echt verdwijnt."

Illegaliteit is niet de oplossing. Maar kiezen voor massadeportatie lost het probleem evenmin op, volgens Mujagić. "Als je dit via deportatie wil aanpakken, dan duurt dat jaren en leg je een hypotheek op je economische groei. Inflatie zal toenemen en de arbeidsmarkt komt nog verder onder druk."

Bovendien: het is geen nieuw fenomeen. Mensen zonder papieren zijn al decennialang een stille kracht in de Amerikaanse economie. "Velen doen jobs die anderen weigeren, zonder bescherming of rechten, maar wel met een enorme economische waarde."

Een alternatief kan gedeeltelijke legalisering zijn. "Dat blijft een politieke keuze – en niet zonder controverse – maar zou wel duidelijkheid scheppen én een manier bieden om de arbeidsmarkt structureel te versterken."

"In vergelijking met de Europese economie heeft de Amerikaanse economie het de afgelopen jaren, na de pandemie, opmerkelijk beter gedaan. Ook bleef de inflatie in de VS relatief laag", merkt hij op.

"Toen de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank werd gevraagd waaraan dat te danken was, noemde hij onder meer het grote aantal illegale migranten die er werken. Zij vergroten het arbeidsaanbod, wat de loonstijgingen beperkt houdt. Daardoor nam de inflatie minder snel toe dan in andere landen."

De conclusie? Wie ingrijpt in dat systeem via grootschalige deportaties, moet zich bewust zijn van de economische gevolgen. "Het is een illusie te denken dat je dit kan doen zonder dat het effect heeft op inflatie, productie of koopkracht", besluit de macro-econoom. "Je verliest niet alleen mensen – je verliest ook economische capaciteit."