Voor eens en altijd: Limburgers spreken niet trager dan andere Vlamingen

Ze zijn vriendelijk, betrouwbaar en… spreken traag. Het is een cliché dat hardnekkig aan Limburgers blijft kleven. Maar zit er ook waarheid in dat stereotype? Taalwetenschapper en professor aan de KU Leuven Bert Oben nam de spreeksnelheid van het Limburgs onder de loep.

Al kan je strikt genomen niet spreken over 'het Limburgs'. "Limburgs is een lappendeken van dialecten", zegt Oben in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1. Wat hij eigenlijk onderzocht was het Limburgse accent, het overkoepelende regiolect, en hoe dat zich verhoudt tegenover de andere Vlaamse regiolecten.

"We hebben gemeten hoe de spreeksnelheid van 200 deelnemers verschilt door ze in verschillende contexten te brengen. Zo moesten ze verhalen voorlezen, een video navertellen, interviewvragen beantwoorden en uit een escaperoom ontsnappen." Die laatste opdracht werd in het kader van het VTM-programma 'Ze zeggen dat' vervuld en toont hoe de deelnemers in een spontane context praten.

Met die veelheid aan data ging Oben aan de slag. "We telden hoeveel lettergrepen per seconde mensen produceerden om verschillen tussen de provincies te berekenen."

Wat bleek uit het onderzoek ? "Limburgers spreken niet trager. Meer nog: er is geen enkele provincie die trager of sneller spreekt dan een andere provincie." Leeftijd was dan wel weer bepalend. Hoe ouder, hoe trager iemand spreekt.

Maar waarom wordt dan over het algemeen gedacht dat Limburgers trager spreken? Aan het zangerige karakter van het Limburgse accent lijkt het alvast niet te liggen. Dat onderzocht Oben aan de hand van audioclips die werden ingesproken door Limburgse en Brabantse acteurs.

Die fragmenten werden voor het onderzoek gemanipuleerd: "We hebben ervoor gezorgd dat de spreeksnelheid steeds exact hetzelfde was. Iedere pauze werd tot op de milliseconde juist gezet. Daarna hebben we alle clipjes vertraagd met 12 procent." In een andere reeks clipjes werd de tekst in beide regiolecten zangeriger ingesproken, opnieuw met exact dezelfde snelheid.

"De proefpersonen moesten een reeks antwoorden geven na het luisteren van de clipjes, onder meer over hun perceptie van de spreker en de spreeksnelheid", zegt Oben. "Wat dat zangerige betreft, zagen we geen impact op de beoordeling van de spreeksnelheid. Dus daar lijkt het eerder niet aan te liggen."

Er kon wel een andere opvallende conclusie getrokken worden. "Als je proefpersonen de vertraagde clipjes laat horen, dan geloven ze bij de Limburger dat die traag spreekt, maar bij de Brabander niet. We horen Limburgers dus als trager dan Brabanders, terwijl de spreeksnelheid exact dezelfde is. Maar wel enkel in de vertraagde clipjes."

"Dat heeft een relatie met de mate waarin de proefpersoon zelf gelooft in het stereotype: als je zelf sterk in het stereotype gelooft, dan hoor je de Limburgers ook als trager. De mate waarin een stereotype aanwezig is in je hoofd, bepaalt hoe je een stukje van de wereld hoort."

"Het onderzoek toont aan hoe krachtig stereotypen kunnen zijn", benadrukt Oben. "Ze hebben een invloed op hoe je de wereld waarneemt."

Uit het onderzoek van Oben blijkt bovendien dat het stereotype nog steeds sterk leeft en niet aan wijken denkt. "Het is niet zo dat jonge mensen minder in het stereotype geloven dan oudere mensen. Alle leeftijdscategorieën geloven even sterk in het stereotype." Maar het mag niet verbazen dat Limburgers zelf significant minder in het stereotype geloven. West-Vlamingen daarentegen geloven er het sterkst in.

"Stop dus met Limburgers trager te noemen, want dat zijn ze niet", besluit Oben. "Maar ik vrees dat het vechten tegen de bierkaai is. Het geloof dat mensen hebben over de trage Limburgers, zit diepgeworteld."