Amper 6 op de 10 leerkrachten in Brussel hebben vereiste diploma, leerlingen klagen tekort aan met vergeet-me-nietjes

“Het lerarentekort is al langer een probleem, maar na drie jaar goede wil bij leerkrachten om in te springen en andere creatieve oplossingen te zoeken, is het vijf over twaalf en kunnen we spreken van een chronisch probleem.” Sven Gatz (Open VLD), ontslagnemend Brussels minister van Nederlandstalig Onderwijs, steunt de actie van de Brusselse scholen vandaag.

Met nieuwe cijfers van de Vlaamse Gemeenschapscommissie maakt hij duidelijk hoe groot het probleem is tegenover andere grote steden: “In het basisonderwijs in Gent ontbreekt 3,8 procent van het lerarenteam, in Antwerpen 4,1 procent. In Brussel gaat het maar liefst over 10,4 procent.”

Jurgen Wayenberg, algemeen directeur van GO! Scholengroep Brussel maakt dat concreet: "Op dit moment missen we 90 voltijdse leerkrachten op onze 42 basisscholen. Bij zowat de helft van die jobs gaat het om langdurige vervangingen, bijvoorbeeld bij zwangerschapsverlof." 

Om het lerarentekort aan te pakken, zijn al heel wat initiatieven genomen. Zo werd het aantrekkelijker om vanuit de privésector naar het onderwijs over te stappen als zij-instromer. In Brussel groeit elk jaar het aantal zij-instromers: vorig schooljaar kwamen er 419 bij.

Wayenberg vindt deze mensen erg belangrijk voor het onderwijs: "Helaas hebben veel van hen nog niet het juiste diploma. Door het lerarentekort lukt het ook niet voor elk team om hen daarbij dan de nodige ondersteuning te geven." 

Het aandeel leerkrachten met het vereiste diploma daalt elk jaar, ook in Vlaanderen. Al gaat de daling in Brussel sneller. Daar hadden vorig schooljaar nog amper zes op de tien leerkrachten het vereiste diploma. Zo'n 26 procent heeft een voldoende geacht diploma, dat gaat dan bijvoorbeeld om kleuteronderwijzers die in het lager onderwijs lesgeven. Bijna 15 procent van de leerkrachten heeft in Brussel zelfs helemaal geen geschikt diploma om voor de klas te staan. 

Als je enkel naar cijfers van het secundair onderwijs kijkt, had vorig schooljaar zelfs minder dan de helft van de leerkrachten in Brussel het vereiste bekwaamheidsbewijs. Uit recent onderzoek blijkt dat leerkrachten zonder het vereiste diploma sneller weer uit het onderwijs stappen dan leerkrachten die kunnen lesgeven in het vak waarvoor ze zijn opgeleid.

Om het lerarentekort in Brussel te kunnen aanpakken, vraagt Wayenberg om het loon van Brusselse leerkrachten aantrekkelijker te maken: "Wij vragen al jaren om een Brusselpremie. Bij de politie in Brussel is indertijd ook een premie ingevoerd om mensen aan te trekken, dat zou ook in het onderwijs kunnen werken. Een alternatief is dat je als leerkracht in Brussel je anciënniteit dubbel zo snel opbouwt als in Vlaanderen zolang je in Brussel blijft werken."

Gatz voegt nog een kleine, concrete maatregel toe: "Laat leerkrachten niet tijdens het schooljaar van school veranderen. Als twee leerkrachten bijvoorbeeld na de paasvakantie hun team verlaten om van school te wisselen, kan dat dodelijk zijn voor een schoolteam en een heel domino-effect veroorzaken. Ook al hebben die leerkrachten soms een heel goede reden voor die wissel. Ook meer waardering voor de zware job van directie is nodig." 

Hij had deze week naar eigen zeggen al een constructief overleg met de bevoegde Vlaamse ministers Zuhal Demir (N-VA) en Cieltje Van Achter (N-VA). Minister Demir reageert: "We blijven investeren in Brussel. Meer dan 20% van alle Brusselse kinderen volgt Nederlandstalig onderwijs, terwijl er slechts 5 à 7% Nederlandstaligen wonen in de hoofdstad. We gaan wel focussen op onderwijskwaliteit, met sterke leraren en en goed opgeleide directeurs. Maar zolang Brussel geen aantrekkelijke werkgever is, met veel onveiligheid en vuiligheid op straat, is het moeilijk om Vlaamse leraren te overtuigen om in de hoofdstad te komen lesgeven."

Meron Knikman van de ouderactiegroep Save Our Schools hoopt dat de ministers snel maatregelen zullen nemen want de impact op kinderen is groot: "Zonder leraar heb je minder onderwijstijd, net in een stad waar kinderen onderwijs heel sterk nodig hebben. Als kinderen moeten kunnen excelleren, moet je in hen investeren." Zelf pleit ze voor een afschaffing van het hoofddoekenverbod voor leerkrachten om het lerarenkorps meer divers te maken.