"Boze stiefmoeder" van festival Zwarte Cross die artiesten als Goldband doet afhaken: dit is KKR

Sinds investeerder Kohlberg Kravis Roberts (KKR) vorig jaar 1,3 miljard euro op tafel legde voor entertainmentbedrijf Superstruct en zo een controlerend belang kreeg in 80 muziekfestivals in Europa en Australië is het ongenoegen in de muziekwereld beginnen te pruttelen. Zeker nu het festivalseizoen begonnen is, duiken heel wat berichten over protesterende artiesten op.

Eind mei dreigden liefst 70 artiesten en dj's met een boycot tegen het Spaanse Sonár-festival, ook onderdeel van Superstruct en dus KKR. En niet veel later begonnen ook muzikanten af te haken voor Nederlandse festivals de Zwarte Cross en DGTL.

De reden voor de onvrede met KKR is vandaag in de eerste plaats de prominente rol die de firma speelt in Israël en de Palestijnse gebieden. KKR is bijvoorbeeld investeerder in het mediabedrijf dat huizen van Israëlische kolonisten aanprijst in Palestijnse gebieden. Daarnaast investeert het bedrijf onder meer ook in een groot ondergronds datacenter van een Brits bedrijf in Israël.

Sowieso opereert KKR in een sector waar niet bijster veel mensen met een welwillende blik naar kijken: het "investeert" in bedrijven, wat in veel gevallen betekent dat het grote firma's opkoopt, ze financieel opkuist, in stukken breekt en vervolgens - liefst voor veel winst - doorverkoopt. Vooral het donkere randje daarvan is bekend bij het brede publiek: niet zelden gaan die overnames en daaropvolgende besparingen ten koste van het personeel.

Het bedrijf werd in 1976 opgericht door zakenlui Jerome Kohlberg Jr. en de neven Henry Kravis en George R. Roberts, die voordien collega's waren bij investeringsbank Bear Stearns. Het verhaal wil dat ze binnen Bear Stearns meermaals hadden aangedrongen om een apart investeringsfonds op te richten, maar daar steevast nul op het rekest kregen.

Het jonge KKR begon onmiddellijk agressief overnames te doen, zo agressief dat uiteindelijk Kohlberg afhaakte en later zijn eigen investeringsfirma oprichtte. Kravis en Roberts minderden geenszins vaart: in 1988 deden ze een enorme overname, die van tabaks- en voedingsgigant RJR Nabisco, goed voor 25 miljard dollar. 

Die transactie werd niet alleen beroemd door de omvang ervan, maar ook berucht omdat onderzoeksjournalisten er het later verfilmde boek 'Barbarians at the Gate: The Fall of RJR Nabisco' over schreven. Het beschrijft hoe KKR de directie van RJR Nabisco op de knieën kreeg om toch te verkopen. Enigszins ironisch: KKR won uiteindelijk financieel niet veel met de overname, maar had door de manier waarop wel naam en faam gemaakt.

Vandaag, bijna 40 jaar na die overname, is KKR met vallen en opstaan uitgegroeid tot een ware gigant, met een beheerd vermogen van meer dan 550 miljard euro. Met die groei is ook de kritiek aangezwollen. De betrokkenheid bij soms bedenkelijke Israëlische bedrijven hebben we al vernoemd.

Ook op vlak van fossiele brandstoffen en klimaatonvriendelijke investeringen kan de investeerder volgens verschillende internationale rapporten geen al te mooi trackrecord voorleggen. In 2022 wees een rapport er bijvoorbeeld op dat bijna 80 procent van het energieportfolio van KKR in fossiele brandstoffen zat. 

Terzijde: KKR is ook actief in België en Nederland, met onder meer investeringen in het Gentse hotelsoftwarebedrijf Lighthouse en het Waalse biotechbedrijf Univercells. Verder zit KKR ook in het kapitaal van bijvoorbeeld Landal (van de bekende bungalowparken) en parkeergarageuitbater Q-Park. Ook op te merken valt dat oud-minister voor Open VLD Philippe De Backer sinds vorig jaar aan de slag is bij de Amerikaanse investeerder.

Dat een dergelijk bedrijf nu ook actief is geworden in de muziekwereld moest haast wel tot ophef leiden, een sector waarin sociaal engagement en een kritische kijk op maatschappelijke uitwassen toch altijd sterk aanwezig zijn. Twee jaar geleden nog eisten activisten dat het Museum of Modern Art (MoMA) in New York de banden met KKR-medeoprichter Henry Kravis en zijn vrouw zou verbreken, die het museum al voor miljoenen gesponsord hebben.

De Zwarte Cross zit nu in hetzelfde schuitje. Moet gezegd: de festivalorganisatie zelf houdt zich evenmin in om zich tegen die slechte reputatie te beschermen. In een recente mededeling liet die weten "geen controle te hebben over de investeringen van KKR. "We nemen afstand van de onethische praktijken van de boze stiefmoeder waar wij niet voor hebben gekozen."