Op stap in wijk Peterbos, 1 dag na de grote politie-actie: "Zo'n operatie brengt weinig op, de problemen zitten veel dieper"

18 woonblokken met sociale woningen gelegen in een niet onaardig park: Peterbos is niet wat het lijkt, maar geldt als een van de beruchtste van de 17 hotspots die het Brussels Gewest heeft aangeduid in het kader van de strijd tegen drugs.

Gisteren zijn liefst 900 politieagenten ingezet bij een ware machtsontplooiing in de wijk: 411 mensen en 117 voertuigen zijn gecontroleerd, 4 mensen zijn gerechtelijk aangehouden, 19 zijn administratief aangehouden, 2 geseinde personen zijn onderschept en 4 mensen zijn betrapt op zwartwerk.  Daarnaast zijn drugs en een wapen aangetroffen.

"Het is nu redelijk kalm, maar alles zal terugkomen", zegt een 69-jarige man die zijn hond uitlaat. "Ze kunnen niet elke dag zo'n grote operatie opzetten. De omgeving leent zich hier heel goed om illegale handeltjes op te zetten: je hebt veel grote gebouwen waarin mensen zich kunnen verstoppen, er is sociale achterstand, er is veel groen en er zijn veel paadjes om aan de politie te ontsnappen." De man woont in een residentiële wijk aan de rand van Peterbos. "Vooral de laatste 15 jaar is de toestand hier verslechterd", zegt hij.

"Binnenkort zijn wij hier weg", zegt een vrouw die in de wijk zelf woont en ook haar hond uitlaat. "Ik voel mij hier niet meer veilig. Het probleem? De drugs, meneer!" Of de politie-operatie van gisteren ook iets zal uithalen, weet ze niet. "We zullen zien, meneer. Hebt u trouwens gezien dat we al in de gaten worden gehouden door een wachter (iemand die in opdracht van een dealer op de uitkijk staat, red.)?" 

"Het zijn niet alleen de drugs, maar ook het gebrek aan burgerzin van veel mensen", zegt een andere man wiens pad ik kruis. "Er is hier veel groen tussen de gebouwen en mensen - vaak van elders - komen hier sluikstorten. Ze hebben al vuilniszakken uit Gent gevonden." 

"Dat sluikstorten is echt een probleem", weet M'hamed El Ouali van opbouworganisatie SAAMO. Hij leidt me rond in de wijk en het duurt niet lang voor we een hoop zwerfvuil aantreffen, niet ver van een speelpleintje voor kinderen uit de wijk. "Dit ligt hier al een week", zegt hij. "Dit afval trekt nog meer afval aan en voor je het goed en wel beseft, zet de verloedering van de wijk door." 

"Peterbos is een van de armste wijken van Brussel: amper 13 procent van de bevolking heeft hier een inkomen uit arbeid." M'hamed en SAAMO zetten zich in om het lot van de jongeren uit de wijk te verbeteren en proberen zo te voorkomen dat ze in de klauwen van de drugshandel raken.

"Via allerlei projecten en activiteiten proberen we hen positief te benaderen en weer wat zelfrespect te geven. Zo leren we hen dat moslims ook een rijke geschiedenis hebben. Denk maar aan de islamitische beschaving in het zuiden van Spanje van de 8e tot 16e eeuw. Veel jongeren kennen die geschiedenis niet en ze komen dat ook niet te weten in het onderwijs. Daardoor ontwikkelen ze een laag zelfbeeld, wat vaak leidt tot verzet tegen de heersende maatschappij, of zelfs tot radicalisering." 

SAAMO organiseert onder meer lezingen, debatten en boekvoorstellingen. "We hebben ook het project 'samen op straat', waarbij we 3 keer per week vaders en jongeren samenbrengen", legt M'hamed uit. "We proberen het contact tussen de generaties nieuw leven in te blazen, zodat vaders hun rol van sociaal voorbeeld weer kunnen opnemen." 

"Operaties zoals die van gisteren brengen weinig of niets op", denkt M'hamed El Ouali. "Het probleem hier zit veel dieper dan dat. We moeten de oorzaken aanpakken. En nee: sociale kwetsbaarheid is geen excuus, maar wel een oorzaak."

De drugsproblematiek in Peterbos is voor M'hamed El Ouali een symptoom van een veel groter probleem. 

Dat beaamt jeugdwerker Khalid El Addaoui, coördinator bij jeugdorganisatie D'Broej. "Ik ben hier opgegroeid en ik heb de wijk zien veranderen. "Vroeger was hier meer sociale controle, met een wijkagent die iedereen kende en per appartementsgebouw een huisbewaarder die alle bewoners kende. Nu is er één huisbewaarder voor 3 appartementsgebouwen die ook nog eens een aantal andere opdrachten heeft en niemand meer kent. De openbare ruimte is verloederd. Men heeft het echt te ver laten komen.

Toch lijkt er enige beterschap in zicht, want hier wordt duchtig gerenoveerd. "Dat klopt, maar tot nu toe zijn nog maar 2 van de 18 appartementsgebouwen grondig aangepakt", zegt M'hamed El Ouali. "Ze zijn al bezig sinds 2018, maar het gaat tergend traag vooruit. Een aantal gebouwen hier lijkt helemaal nieuw, maar in realiteit is alleen de gevel nieuw. Aan de binnenkant blijven de vochtplekken en de schimmelvorming."

Ook de openbare ruimte wordt opgeschoond. "Deze wijk moet uit haar isolement worden gehaald", vindt Khalid El Addaoui. Dat isolement is toch wel opvallend, want Peterbos wordt omringd door gewone residentiële wijken.

"Wij zijn van elders in Brussel en komen hier om onze kinderen in alle rust te laten spelen", vertellen 2 jonge moslima's aan een speeltuintje in het nabijgelegen Scheutveldpark. Van de politie-actie van gisteren zijn ze nauwelijks op de hoogte. "Ik hoop dat dit echt iets uithaalt, want de toestand in Brussel wordt stilaan onhoudbaar", vertrouwt een van hen me toe nadat ze zich ervan heeft verzekerd dat ik geen opnameapparatuur bij heb.

"'s Avonds durf ik niet meer naar buiten uit angst dat ze me zullen verwarren met iemand die bij drugshandel betrokken is." Echt veilig lijkt de vrouw zich niet te voelen. Maar ze vindt het goed dat wantoestanden onder de aandacht worden gebracht. "Bedankt voor uw werk, meneer."