Knokke-Heist wil jonge gezinnen terughalen en houden met betaalbare woningen: "Het is 5 na 12, anders worden we een dode gemeente"

De clichés zijn bekend: Knokke-Heist is mondain en trekt alleen de allerrijksten aan. Grond is er onbetaalbaar en de dure appartementen en woningen worden vlotjes verkocht aan vermogende tweede verblijvers. Jonge mensen die er zijn opgegroeid, kunnen geen huis meer kopen en trekken weg.

De feiten blijken de clichés te bevestigen: Knokke-Heist is effectief de duurste gemeente van Vlaanderen. Ze prijkt bovenaan het lijstje van het Belgische statistiekbureau Statbel, met het Oost-Vlaamse Sint-Martens-Latem op 2. "De kust is sowieso een dure regio, maar een gemiddeld eigendom is in Knokke-Heist nog eens minstens dubbel zo duur als in de andere kustgemeenten", weet Bart Van Opstal van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat. "Jonge mensen van daar kunnen niet opboksen tegen veel kapitaalkrachtiger en oudere tweede verblijvers."

"Wij hebben te weinig actieve mensen van 25 tot 45 jaar", bevestigt burgemeester Cathy Coudyser het prangende probleem. Met haar partij Inzicht - een samenwerking tussen N-VA en CD&V – heeft ze de verkiezingen gewonnen met de belofte om wonen betaalbaar te maken 'voor elke gezinssituatie en voor elke portemonnee'. Begrijp als: de gemeente wil iets doen voor wie te veel verdient voor een sociale woning, maar te weinig om op de private markt terecht te kunnen, in Knokke-Heist toch. De grote groep van mensen uit de middenklasse zeg maar.

"Op 5 jaar tijd hebben wij 30% minder kinderen in onze lagere scholen. Dat is dramatisch. Want dat betekent ook minder kinderen in de jeugdbewegingen", staaft de burgemeester het probleem met cijfers. "En in ons politiekorps stellen we vast dat 60% van het personeel op 80 kilometer van Knokke-Heist woont. Jonge agenten pendelen voor even, maar eens ze gesetteld zijn, zoeken ze werk dichter bij huis en zijn wij ze weer kwijt."

Knokke-Heist is niet alleen de duurste gemeente van Vlaanderen, de kust tout court is ook de meest vergrijsde regio in Vlaanderen. "Veel oudere mensen in je gemeente, betekent ook veel zorgnoden. Jobs in zorg en toerisme, zijn lokaal verankerde jobs: niemand zal een uur rijden om hier in de horeca of de zorg te komen werken. Het is 5 na 12, dit bestuur wil dringend de actieve bevolking terughalen én houden, door betaalbare woningen aan te bieden."

De eerste spadesteek voor betaalbare huurwoningen in Heulebrug in deelgemeente Heist, is een eerste concrete realisatie. De West-Vlaamse Intercommunale WVI bouwt 24 ruime woningen, ook met 3 en 4 slaapkamers, en stelt die ter beschikking van het Betaalbaar Verhuurkantoor (BVK) van de gemeente.

Het gemeentebestuur houdt zo de regie in handen en bepaalt aan wie het verhuurt: "aan mensen die een band hebben met Knokke-Heist, jonger zijn dan 40 en een middelmatig inkomen hebben." En aan welke prijs het verhuurt: "25% onder de marktprijs, voor een nieuwbouwwoning met 3 of 4 slaapkamers zal het minder dan 1.000 euro zijn."

Het gemeentebestuur is met nog een ander project bezig ook: het start begin 2026 met de wooncoöperatie, ook in Heist. Dat zijn 53 studio’s en appartementen, van klein tot zeer groot, met daarbij een gemeenschappelijke vergaderruimte, binnentuin, wassalon en ondergrondse garages, op gronden van de gemeente.

 "Voor wie voor langere tijd in Knokke-Heist wil wonen, maar een spaarpot heeft die te beperkt is om een woning te kunnen kopen, is dit een ideale formule", legt burgemeester Cathy Coudyser uit. "Iedereen betaalt een startinbreng van minder dan 20.000 euro. Daar komt een maandelijkse woonbijdrage bovenop, die varieert tussen de 600 en 1.200 euro, afhankelijk van de grootte van het appartement. Alle kosten van onderhoud en herstellingen zijn wel inbegrepen."

Voor de jonge mensen uit de doelgroep die al meer geld hebben gespaard en willen kopen, is het gemeentebestuur aan het pionieren met erfpacht. "We willen grond die eigendom is van de gemeente, in het centrum van Knokke, maar ook in Heist en Westkapelle, in erfpacht geven voor 99 jaar. Een eerste project komt op de site van het Oude depot in Knokke. Ook de sites waar de brandweer en politie nu zitten, maar op termijn weggaan, willen we in erfpacht geven om er nieuwe woningen op te laten bouwen."

Het duurste aan een nieuwbouw in Knokke-Heist, is net de grond. Met de formule van erfpacht, krijgen de jonge inwoners de grond zo goed als gratis en moeten ze alleen het huis betalen.

"Zeker in gemeenten waar de grond zo duur is, is dit een zeer interessante formule", stelt notaris Bart Van Opstal. "De geesten zijn ook gerijpt: de mensen staan er meer voor open dan vroeger, al blijft er toch altijd een zekere terughoudendheid. Mensen blijven zich toch afvragen of hun huis dan wel van hen is. Ik zeg dan altijd dat ze ’t moeten zien als de grond huren, maar het gebouw op die grond kopen."

Van Opstal noemt het ook slim om als gemeente eigenaar te blijven van je gronden, want grond is schaars. "En zo kan het lokaal bestuur ook bepalen om alleen te verkopen aan mensen die het echt nodig hebben. Mits in de akte de nodige clausules te voorzien – wat gebeurt er met de meerwaarde bij een verkoop bijvoorbeeld? – zijn er recent al heel rechtvaardige formules met erfpacht uitgewerkt."

Er zijn 1.500 jonge gezinnen nodig in Knokke-Heist om de bevolkingspiramide te kantelen, blijkt uit onderzoek. "Wij maken ons sterk dat we tijdens deze legislatuur, met de 3 formules samen, al een kleine 200 betaalbare woningen kunnen voorzien", belooft burgemeester Coudyser.