Olifanten in Berlijn, krachtige vrouwenportretten en een extraatje voor fans van Alkibiades: dit zijn de boeken van de week

Gaea Schoeters, kersvers winnaar van een Ultima voor de letteren, laat in haar nieuwe roman maar liefst 20.000 olifanten Berlijn binnenwandelen.  

De olifanten zijn gestuurd door de president van Botswana, als reactie op een nieuwe wet die de ivoorexport aan banden legt. Schoeters liet zich voor dit absurde verhaal inspireren door een Duits krantenartikel over een gelijkaardig plan van diezelfde president, die het lastige samenleven van mens en megafauna wou aankaarten. 

En zo zit in 'Het geschenk' (uitgeverij Querido) de bondskanselier van Duitsland aan de vooravond van de verkiezingen opgezadeld met tienduizenden Afrikaanse olifanten in zijn achtertuin.   

De olifant is in het boek een dankbare metafoor: een dier dat in matriarchaal groepsverband leeft, als contrast met de heel mannelijke politieke scène. De olifant symboliseert het conflict tussen mens en natuur waarin de mens steeds meer ruimte inneemt en andere diersoorten op een kleiner leefgebied terugdringt.

Net als in haar bestseller 'Trofee', hekelt Schoeters de white gaze of de blik waarmee  een blanke persoon naar de wereld kijkt. "Heel wat van de koloniale denkbeelden die we hebben meegekregen uit de literatuurgeschiedenis, uit foto's of uit 'Out of Africa'-achtige films, zitten nog in ons," vertelt de auteur op Radio 1.

Actrice en regisseur Hilde Van Mieghem heeft een nieuwe roman uit waarin opnieuw 3 vrouwen de hoofdrol spelen. 'Crescendo' (uitgeverij Arbeiderspers) gaat over veerkracht, liefde en schoonheid en hoe die ellende, tegenslag en hartzeer helpen overwinnen.

Zoals de titel aangeeft speelt de passie voor klassieke muziek een grote rol in de levens van de hoofdpersonages, elk in een andere fase in hun leven: de jonge Mara koestert de droom om deel te nemen aan de Koningin Elisabethwedstrijd; de operazangeres Christiane beëindigt de toxische relatie met haar grote liefde en de 70-jarige componiste Ariana reist naar Venetië om de begrafenis van haar minnaar, een wereldberoemde dirigent, bij te wonen.

Hilde Van Mieghem woonde de eerste finale-avond van de Koningin Elisabethwedstrijd voor piano bij, en gaf in de coulissen van Bozar al een voorsmaakje van haar nieuwe roman, bij Clara De Decker:

"Telkens is muziek de reddingsboei", vertelt Van Mieghem in De afspraak. "Ik heb geprobeerd de lezer ook via de muziek mee te zuigen in het verhaal. "Ik ben een vurige, temperamentvolle, emotionele vrouw en dat kan ik allemaal kwijt in mijn boeken. Ik merk dat dit aanstekelijk werkt en dat lezers graag meegaan in die grote emoties."

Ondertussen heeft Van Mieghem de smaak van het schrijven goed te pakken. Er liggen meerdere scenario's klaar voor volgende boeken. Eén daarvan zal draaien rond 3 mannen, onthult de auteur.

In 'Mario en de magiër' (1930) waarschuwde de Duitse Nobelprijswinnaar Thomas Mann voor het opkomende fascisme. Kunstenaar Koenraad Tinel, telg uit een nazi-familie, ziet in het verhaal parallellen met nu.  VRT NWS-journalist en stripfanaat Marjan Temmerman vindt 'Mario en de magiër' (uitgeverij De Arbeiderspers en Oogachtend) van Tinel en vertaalster Els Snick een prachtig boek, dat de opgang van het fascisme bloedstollend illustreert.

Het verhaal speelt zich af in een populaire Italiaanse badplaats eind jaren 20. Een jong gezin zoekt er rust en ontspanning. Algauw keert het tij en hangt er dreiging in de zomerse lucht. Via een paar anekdotes, over een hoestje bijvoorbeeld of over een klein kind dat even zonder kleren de zee inloopt, voelt de lezer een onverdraagzame, onheilspellende sfeer.

En dan komt een demonische, gebochelde magiër ten tonele, op de cover afgebeeld als een zwarte man met priemende witte ogen. Het is een passende voorbode op wat zich later in het boek afspeelt: als een paukenslag zal een onverwacht drama het verhaal beëindigen.  

De tekeningen van Tinel zuigen de lezer in het verhaal. Hij weet het bedreigende zeer treffend te verbeelden, zoals door de vage contouren van een groep mensen waar met een paar pennenstreken grimassen vol leedvermaak of schrik uit opdoemen, een ruw getekende hand of pittoreske huisjes waarboven donkere wolken samentroepen. 

Voor wie door  Ilja Leonard Pfeijffer in de ban raakte van 'Alkibiades', heeft de auteur nog iets in petto: de originele bronnen waarop hij zijn bestseller baseerde. 'De luimen van de leeuw' (uitgeverij Athenaeum) is bedoeld "voor wie er maar niet genoeg van krijgt", vertelt Pfeijffer in De afspraak. 

Meer dan 125.000 exemplaren van de vuistdikke historische roman gingen al over de toonbank en het boek ontving in 2024 zowel van de vak- als de publieksjury van de Boon-boekenprijs. Na het verhaal van de mooie, maar ook grenzeloos ambitieuze Griekse leider volgen nog ook een 300-tal pagina's met voetnoten en aantekeningen.  

Voor de liefhebbers bundelt Pfeijffer nu het ruwe materiaal waarop hij zijn roman heeft gebaseerd. "Doordat Alkibiades een veelbesproken, fascinerend leven leidde, liet hij veel sporen na. "We hebben heel veel informatie over hem. Ik kon vrij nauwkeurig registeren wat hij allemaal heeft gedaan tijdens zijn leven en wat er tijdens zijn leven allemaal is gebeurd. Soms kon ik het tot op de dag nauwkeurig dateren". 

"Het was alsof je een blauwdruk levert van een kernbom. Nu heb ik ook nog het verrijkt uranium erbij geleverd. Hier moet je het mee doen, dit is het dossier." Met een uitnodiging aan de lezer om te oordelen: was Alkibiades nu goed of fout? Of allebei?   

Jeroen Brouwers, monument van de letteren met bekende romans als 'Bezonken rood', 'Geheime kamers' of 'Het hout', overleed 3 jaar geleden. Nu verschijnt het eerste nummer van 'Cahiers Jeroen Brouwers'. Uitgegeven door de stichting die zijn naam draagt, en die geleid wordt door zijn weduwe, hoogleraar Gwennie Debergh. Zij beheert ook zijn literaire nalatenschap.

De herinnering aan het leven en werk van de schrijver levend houden: dat is de bedoeling. Bij de mensen die Brouwers vroeger graag lazen, maar ook bij nieuwe lezers. In het 1e cahier staan zowel academische bijdragen met analyses van zijn werk, als getuigenissen van mensen die Brouwers goed hebben gekend. Zoals Anita Roeland. Zij was 20 jaar lang zijn redactrice en heeft elk boek samen met hem gemaakt. "Iemand die het grote publiek niet kent, maar wel belangrijk is geweest", licht Debergh toe op Klara. 

Verder zijn er ook bijdragen van collega-auteurs zoals Peter Zantingh, over de opkomst en ondergang van het 'kommastreepje' in het werk van Brouwers of Gijs Wilbrink die zich in zijn debuut ‘De beesten’ (2022) out als Brouwers-fan. Tom Lanoye wordt geïnterviewd over Brouwers en er zijn ook foto's en documenten uit het Brouwers-archief te zien. 

En wat zou Brouwers zelf van het cahier gevonden hebben? "Vast veel te chique en te deftig", lacht Gwennie Debergh.