Het nieuws dat 82 procent van de 55-plussers die werkloos zijn hun uitkering dreigen te verliezen, roept veel vragen op. Wie valt uit de boot? En kan je in dat geval bij het OCMW aankloppen voor een leefloon? We sommen enkele antwoorden voor je op.
Eerst nog even de basis herhalen: de federale regering heeft beslist dat werklozen vanaf 1 januari 2026 na 2 jaar werkloosheid hun uitkering zullen verliezen. Dat moet geleidelijk aan gebeuren. Op 1 januari wordt de uitkering geschrapt voor mensen die meer dan 20 jaar werkloos zijn, op 1 maart volgt wie langer dan 8 jaar werkloos is. Op 1 april is het de beurt aan mensen die tussen de 2 en 8 jaar werkloos zijn.
De overheid heeft een aantal overgangsmaatregelen en uitzonderingen ingevoerd, waaronder een afwijking voor 55-plussers. In de praktijk blijkt de toepassing van die regel echter complex.
VRT NWS kreeg de voorbije dagen dan ook heel wat vragen toegestuurd van ongeruste lezers. Of je kans maakt om je werkloosheidsuitkering te verliezen, hangt af van je persoonlijke situatie. Ook voor ons is bovendien nog steeds veel onduidelijk. We proberen wel enkele algemene vragen te beantwoorden.
Maakt het uit hoeveel jaren ik heb gewerkt?
Ja, daar wordt rekening mee gehouden.
Wie 55 jaar of ouder is, behoudt haar of zijn uitkering als zij of hij minstens 30 jaar gewerkt heeft. Daarbij telt zowel voltijds als vrijwillig deeltijds werk mee. Ook ziekte, invaliditeit en tijdelijke werkloosheid worden meegerekend als gewerkte periodes.
Was je deeltijds aan de slag, dan heeft dit wel impact op het bedrag van je uitkering.
Wat als ik een gelijkstelling heb aangevraagd?
Er bestaat een systeem van gelijkstelling met een voltijdse werknemer. Wie deeltijds werkt, maar daarmee evenveel verdient als of meer verdient dan het minimumloon van een voltijdse werknemer, kan een gelijkstelling aanvragen. Daardoor krijg je bij werkloosheid een voltijdse uitkering, ook al werkte je deeltijds.
Dat voordeel keert zich nu tegen 55-plussers die zo’n gelijkstelling hebben aangevraagd. Door de gelijkstelling wordt je deeltijdse werk immers niet als "deeltijds" maar als "voltijds" beschouwd, en wordt er dus gekeken of je ook effectief 30 jaar voltijds gewerkt hebben. Kom je niet aan voldoende dagen, dan val je buiten de uitzonderingsmaatregel en raak je je uitkering na 2 jaar kwijt.
Treft deze maatregel vooral vrouwen? Ik heb een periode voor de kinderen gezorgd.
Volgens de oppositie en vakbonden dreigt deze maatregel vooral vrouwen te raken.
Vrouwen nemen namelijk vaker dan mannen deeltijdse jobs of onderbrekingen om voor kinderen of andere naasten te zorgen. Wie zo’n periode thuis bleef, bouwde op dat moment geen arbeidsjaren op – en precies die 30 arbeidsjaren zijn nodig om als 55-plusser een werkloosheidsuitkering te behouden.
Stel: je bent vandaag 55 en je bent in totaal 10 jaar thuis geweest voor zorgtaken, dan moet je je 30 arbeidsjaren in de overige 45 jaar van je leven verzameld hebben. Dat betekent dat je al op je 15e aan het werk had moeten zijn.
Wettelijk geregeld verlof, zoals zwangerschapsverlof en ouderschapsverlof, wordt wel meegeteld als gewerkt.
Heb je recht op een leefloon als je niet langer recht hebt op een uitkering?
Raak je als 55-plusser je werkloosheidsuitkering kwijt, dan kan je nagaan of een leefloon soelaas kan bieden. Het OCMW onderzoekt of je recht op zo’n leefloon hebt. Dat hangt van verschillende factoren af.
Zo wordt er bijvoorbeeld rekening mee gehouden of je onroerend goed bezit en hoeveel spaargeld je al dan niet hebt. Ook je woonsituatie is van tel: woon je samen met iemand die inkomsten heeft, dan krijg je mogelijk minder – of misschien helemaal geen – leefloon toegekend.
Hoe kom ik te weten of ik een uitzondering ben of niet?
Of je aan een loopbaan van 30 jaar raakt, kan je nagaan op de website mycareer.be . Dat is een onlinedienst van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) die een duidelijk en betrouwbaar overzicht van je loopbaan geeft.
Raak je er nog steeds niet aan uit, dan kan je bij de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) terecht. Ook zij hebben normaal gezien een goed zicht op je situatie.
Voor alle duidelijkheid: de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd is nog niet voor de volle 100 procent afgeklopt. De Kamercommissie Sociale Zaken heeft het voorstel in de nacht van vrijdag op zaterdag goedgekeurd, maar de commissie moet nog een tweede lezing doen én daarna moet de voltallige Kamer het voorstel goedkeuren.
Bovendien wordt het dossier van de werkloosheidsuitkering gekoppeld aan dat van de meerwaardebelasting – een hervorming die nog niet in kannen en kruiken is.
Op dit moment moet er dus nog in de voorwaardelijke wijs over worden gesproken.
