Zit talent in je genen? "Het is deels genetisch, maar zonder de juiste omgeving gebeurt er niets" 

"Uit studies bij tweelingen en atleten blijkt dat een deel van de verschillen in prestaties een genetische oorsprong heeft", zegt Martine Thomis, professor Bewegingswetenschappen aan de KU Leuven in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1.

Bij kinderen van 2 topsporters, zoals Jada, is de kans dus groter dat ze gunstige genen voor sport erven. "Ze heeft simpelweg meer kans om de juiste genvarianten te hebben dan een kind van ouders die geen topsporters zijn."

Hoewel er geen specifieke genen zijn voor een bepaalde sport zoals basketbal of tennis, bestaan er wel genetische factoren die bepaalde lichaamskenmerken beïnvloeden. "In Jada’s geval is lengte een voordeel voor basketbal. Met een vader van bijna 2 meter en een moeder die ook niet klein is, heeft ze een streepje voor."

Daarnaast spelen ook andere genetische factoren zoals spieropbouw en explosiviteit een rol. "Die zouden zowel in basketbal als in tennis voordelen bieden", aldus Thomis. "Ze had evengoed een toptennisspeelster kunnen worden."

Waarom koos Jada dan toch voor basketbal, de sport van haar vader, en niet voor tennis, zoals haar moeder? "We weten dat hand-oogcoördinatie in beide sporten belangrijk is. De keuze kan afhangen van kleine verschillen: basket is een ploegsport, tennis eerder individueel. Misschien voelt ze zich beter in een team of werd ze liever door haar vader gecoacht."

Ook de omgeving speelt een grote rol. "Ze is vermoedelijk meer ingebed geraakt in het basketbalmilieu dan in het tennis", zegt Thomis. "Bovendien weet ze van haar moeder hoe eenzaam de tenniswereld kan zijn."

Talent draait niet enkel om fysiek. Ook mentale factoren spelen een grote rol in een topsportcarrière. "Doorzettingsvermogen, omgaan met tegenslagen, coachbaarheid: het zijn allemaal cruciale factoren", stelt Thomis. Maar hoe je daarmee omgaat, hangt ook deels af van genetische aanleg én opvoeding.

Je genetische opmaak bepaalt deels hoe je op training reageert, en zelfs welke omgevingen je kiest. "Iemand met een gunstig genotype komt vaker terecht in omgevingen die dat versterken, zoals een sportief gezin", zegt Thomis. Maar zonder inspanning en de juiste omstandigheden blijft talent onbenut. "Je kan veel genetisch potentieel hebben, maar als je er niets mee doet, ontwikkel je dat talent niet."

Bij sport maken bepaalde fysieke kenmerken dus wel degelijk een verschil. Toch benadrukt Thomis dat afkomst geen allesbepalende factor is. "Een kind van een bankdirecteur en een schooljuf kan perfect uitgroeien tot topsporter, mits de juiste training en omkadering." De boodschap is duidelijk: talent is deels aangeboren, maar wat je ermee doet, maakt het echte verschil.