Het preventief afzagen van de hoorn bij neushoorns leidt tot 78 procent minder stroperij. Dat vermoeden bestond al, maar een nieuwe studie van 3 Zuid-Afrikaanse universiteiten en de Universiteit van Oxford bevestigt nu dat de maatregel werkt.
Studie bevestigt: preventief afzagen van neushoornhoorns voorkomt stroperij en redt dierenlevens
Iza Vanheusden
Gepubliceerd:
Tussen 2017 en 2023 onderzochten wetenschappers stroperijcijfers in het Krugerpark, in Zuid-Afrika. Ze vergeleken gebieden waar 2.284 neushoorns preventief werden onthoornd met regio's waar dat niet gebeurde. De resultaten zijn duidelijk: in gebieden waar de hoorns afgezaagd waren, daalde de stroperij drastisch.
De studie toont ook aan dat de aanpak effectiever en goedkoper is dan andere beschermingsmethoden, zoals helikopterpatrouillering, cameratoezicht, speurhonden of parkwachters.
Tienduizenden euro's waard
Hoorns van de neushoorn worden op de zwarte markt verkocht voor tienduizenden euro’s per stuk. In China, Vietnam en andere delen van Azië geloven sommige mensen ten onrechte dat de hoorn helpt tegen koorts, pijn en een laag libido.
De jacht op de hoorn is meedogenloos. Stropers schieten de dieren dood en verwijderen vervolgens de hoorn. Soms snijden stropers de hoorn zelfs uit het hoofd van het dier terwijl het nog in leven is. Als de neushoorn dit overleeft, blijft het dier zwaargewond achter. Daarna sterft het meestal alsnog door bloedverlies, infecties of roofdieren.
De gevolgen zijn desastreus voor de neushoornpopulatie. Door stroperij en verlies van leefgebied is de neushoornpopulatie in Afrika en Azië de afgelopen decennia sterk gekrompen. Alleen al in Zuid-Afrika werden in de eerste 3 maanden van 2025 103 neushoorns gedood; in heel 2024 waren dat er 402.
Voordat de hoorn wordt afgezaagd, wordt de neushoorn verdoofd zodat het dier niet vlucht of in paniek raakt. Nadien krijgt het dier een blinddoek om en oordoppen in om stress te verminderen. Vervolgens wordt de hoorn afgezaagd met een elektrische zaag. De ingreep duurt zo'n 10 minuten.
Omdat de hoorn uit keratine bestaat – hetzelfde materiaal als haar en nagels – voelt het dier niets van de ingreep. Na 1,5 tot 2 jaar is de hoorn teruggegroeid en moet de ingreep herhaald worden.
Schuwer
Het preventief verwijderen van de hoorn is niet zonder nadelen. Neushoorns zonder hoorn zijn over het algemeen schuwer. Ook leven hoornloze neushoorns in een kleiner gebied, omdat ze hun hoorn nodig hebben om territorium af te bakenen en zichzelf te verdedigen tegen roofdieren.
Bovendien is de maatregel niet volledig waterdicht. Na het afzagen blijft er een grote stomp achter. Sommige stropers zijn bereid om ook daarvoor neushoorns te doden.
Toch blijft het onthoornen volgens onderzoekers de beste optie die momenteel beschikbaar is. "In een ideaal scenario pakken we de oorzaken van stroperij aan", vertelt onderzoeker Tim Kuiper van de Nelson Mandela Universiteit. "Maar het onthoornen is beter dan de gevolgen van stroperij."
